Những điểm chính
- 50-80% người bệnh ung thư bị sụt cân hoặc suy dinh dưỡng trong quá trình điều trị, theo TS.BS Hoàng Việt Bách, Bệnh viện K.
- Quan niệm 'ăn nhiều nuôi khối u' là sai lầm nguy hiểm, khiến bệnh nhân tự làm suy kiệt cơ thể và giảm khả năng đáp ứng điều trị.
- Bộ Y tế đã ban hành hướng dẫn chẩn đoán và điều trị dinh dưỡng cho người bệnh ung thư, xác định dinh dưỡng là phương thức điều trị thiết yếu ngang hàng với hóa trị, xạ trị.
- Bệnh viện K áp dụng tư vấn dinh dưỡng cá thể hóa cho 100% bệnh nhân sau phẫu thuật ung thư tiêu hóa.
- Suy dinh dưỡng ở bệnh nhân ung thư gây tăng nguy cơ nhiễm trùng, chậm lành vết mổ, kéo dài nằm viện và có thể buộc phải trì hoãn hóa trị hoặc xạ trị.
Hàng chục phần trăm bệnh nhân ung thư tại Việt Nam đang tự làm suy yếu cơ thể mình vì một quan niệm phổ biến nhưng hoàn toàn sai lầm: kiêng ăn để tránh "nuôi khối u". Các bác sĩ chuyên khoa dinh dưỡng tại Bệnh viện K lên tiếng cảnh báo, đồng thời nhấn mạnh vai trò thiết yếu của dinh dưỡng trong hành trình điều trị ung thư.
50-80% bệnh nhân ung thư bị sụt cân hoặc suy dinh dưỡng
TS.BS Hoàng Việt Bách, Trưởng khoa Dinh dưỡng lâm sàng, Bệnh viện K, cho biết tỷ lệ người bệnh ung thư bị sụt cân hoặc suy dinh dưỡng trong quá trình điều trị dao động từ 50 đến 80%. Điều đáng lo ngại là không ít người dù vẫn thừa cân, béo phì về ngoại hình nhưng lại mất khối cơ nghiêm trọng, dẫn đến suy giảm sức mạnh cơ bắp và chức năng cơ thể.
Theo TS.BS Bách, bản thân bệnh ung thư đã là nguyên nhân gây hao mòn năng lượng: "Khối u gây phản ứng viêm mạn tính, làm tăng tiêu hao năng lượng và mất cơ, trong khi tác dụng phụ của hóa xạ trị như buồn nôn, chán ăn, thay đổi vị giác, khó nuốt khiến người bệnh khó đảm bảo dinh dưỡng".
Chính vì vậy, việc người bệnh tự ý cắt giảm thực phẩm hoặc ăn kiêng cực đoan với niềm tin rằng ăn nhiều sẽ kích thích khối u phát triển chỉ khiến tình trạng suy kiệt diễn ra nhanh và nghiêm trọng hơn.
Hậu quả của suy dinh dưỡng trong điều trị ung thư
Khi cơ thể không được cung cấp đủ dưỡng chất, người bệnh ung thư phải đối mặt với hàng loạt hệ lụy nghiêm trọng:
- Tăng nguy cơ nhiễm trùng do hệ miễn dịch suy yếu
- Chậm lành vết mổ và tăng biến chứng sau phẫu thuật
- Kéo dài thời gian nằm viện
- Buộc phải trì hoãn các đợt hóa trị hoặc xạ trị vì thể trạng không đáp ứng
Đây là vòng luẩn quẩn nguy hiểm: suy dinh dưỡng khiến cơ thể không chịu được phác đồ điều trị, dẫn đến hiệu quả chữa bệnh giảm sút.
Bộ Y tế ban hành hướng dẫn: Dinh dưỡng là phương thức điều trị thiết yếu
Trước thực trạng trên, Bộ Y tế đã ban hành hướng dẫn chẩn đoán và điều trị dinh dưỡng cho người bệnh ung thư, nhằm chuẩn hóa công tác chăm sóc dinh dưỡng tại các cơ sở y tế trên cả nước.
ThS.BSNT Nguyễn Thị Thanh Hòa, Phó Trưởng khoa Dinh dưỡng lâm sàng, nhấn mạnh rằng hướng dẫn này không chỉ đơn thuần là phác đồ chuyên môn, mà còn mang sứ mệnh thay đổi tư duy của cả cộng đồng y tế lẫn bệnh nhân. Bác sĩ Hòa khẳng định: "Dinh dưỡng là một phương thức điều trị thiết yếu với người ung thư", cần được đặt ngang hàng với phẫu thuật, hóa trị và xạ trị, thay vì chỉ coi là biện pháp hỗ trợ thứ yếu.
Nhiều nghiên cứu đã chứng minh rằng bệnh nhân được đánh giá và can thiệp dinh dưỡng sớm có khả năng đáp ứng điều trị tốt hơn, ít biến chứng hơn, rút ngắn thời gian nằm viện và cải thiện rõ rệt chất lượng cuộc sống.
Bệnh viện K áp dụng dinh dưỡng cá thể hóa cho 100% bệnh nhân sau phẫu thuật
Tại Bệnh viện K, mô hình chăm sóc dinh dưỡng toàn diện đang được triển khai đồng bộ. Toàn bộ bệnh nhân sau phẫu thuật ung thư tiêu hóa đều được tư vấn chế độ ăn bệnh lý, bao gồm hướng dẫn cụ thể về loại thực phẩm cần bổ sung mỗi ngày và liều lượng phù hợp với từng cá nhân.
Bên cạnh đó, bệnh nhân còn nhận được hỗ trợ về vận động thể chất và tâm lý ngay tại khoa điều trị. Bác sĩ điều trị phối hợp chặt chẽ với bác sĩ dinh dưỡng, điều dưỡng và các chuyên gia liên quan để xây dựng kế hoạch dinh dưỡng cá thể hóa, phù hợp nhất với tình trạng sức khỏe của từng người.
Khuyến cáo dành cho bệnh nhân ung thư và gia đình
Các bác sĩ đưa ra một số khuyến cáo quan trọng:
- Không tự ý áp dụng chế độ ăn kiêng cực đoan hoặc loại bỏ hoàn toàn bất kỳ nhóm thực phẩm thiết yếu nào khi chưa có chỉ định của bác sĩ
- Xây dựng thực đơn đa dạng, cân đối, ưu tiên thực phẩm giàu năng lượng và đạm để duy trì khối cơ và thúc đẩy phục hồi
- Khi có dấu hiệu sụt cân bất thường, ăn uống kém, mệt mỏi kéo dài hoặc giảm sức cơ, cần chủ động tìm đến bác sĩ dinh dưỡng để được thăm khám và can thiệp kịp thời
Câu hỏi thường gặp
Bệnh nhân ung thư có nên ăn kiêng để tránh nuôi khối u không?
Không. Các bác sĩ Bệnh viện K khẳng định đây là quan niệm sai lầm nguy hiểm. Kiêng ăn cực đoan khiến cơ thể suy dinh dưỡng, giảm khả năng đáp ứng điều trị và suy kiệt nhanh hơn.
Tỷ lệ suy dinh dưỡng ở bệnh nhân ung thư là bao nhiêu?
Theo TS.BS Hoàng Việt Bách, Trưởng khoa Dinh dưỡng lâm sàng Bệnh viện K, khoảng 50-80% người bệnh ung thư bị sụt cân hoặc suy dinh dưỡng trong quá trình điều trị.
Bệnh nhân ung thư nên ăn gì để hỗ trợ điều trị?
Bác sĩ khuyến cáo thực đơn cần đa dạng, cân đối, ưu tiên thực phẩm giàu năng lượng và protein để duy trì khối cơ. Không tự ý loại bỏ nhóm thực phẩm thiết yếu khi chưa có chỉ định y khoa.
Bộ Y tế có hướng dẫn gì mới về dinh dưỡng cho bệnh nhân ung thư?
Bộ Y tế vừa ban hành hướng dẫn chẩn đoán và điều trị dinh dưỡng cho người bệnh ung thư, xác định dinh dưỡng là phương thức điều trị thiết yếu, cần được triển khai song hành với phẫu thuật, hóa trị và xạ trị.
Theo VnExpress
