Mỹ tấn công tàu chở dầu Iran, căng thẳng Trung Đông leo thang và tác động đến thương mại quốc tế

Tình hình tấn công tàu chở dầu Iran tại Trung Đông

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng tại khu vực Trung Đông, ngày 9/9, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận quân đội Mỹ đã tiến hành chiến dịch tấn công nhằm vào 5 tàu chở dầu của Iran. Động thái này là phản ứng sau khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) sử dụng tên lửa đạn đạo tấn công tàu chiến Mỹ trong hai ngày liên tiếp. Các tàu bị tấn công gồm Kaviz, Charminar, Horizon 1, Riesco và Derya, trong đó 4 tàu hư hại tại vùng biển Vịnh Oman, một tàu bị đánh trúng gần đảo Kharg, một vị trí chiến lược trên Biển Ả Rập thuộc lãnh thổ Iran.

Theo thông tin từ Hải quân Mỹ, các tàu chiến của họ đã thành công trong việc né tránh tên lửa nhằm vào tàu chiến trong khu vực và không có thương vong nào đối với quân nhân Mỹ. Đặc biệt, thủy thủ đoàn trên các tàu chở dầu đã được sơ tán trước khi các tàu này bị phá hủy hoặc mất khả năng hoạt động, hạn chế nguy cơ thảm họa nhân đạo.

Theo hãng thông tấn Tasnim và đài truyền hình IRIB của Iran, một tàu chở dầu đã bị trúng tên lửa Mỹ gần đảo Kharg ở khu vực neo đậu, cách đảo khoảng 4 hải lý, tuy chưa có thông tin thương vong về người hoặc thiệt hại về thương mại. Ngoài ra, vụ nổ cũng được ghi nhận trên một tàu chở dầu khác gần khu vực Yekbani, gần cảng Jask của Iran. Vùng này nắm vai trò chiến lược quyết định trong việc kiểm soát tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thô toàn cầu.

Điều đáng lưu ý, những sự kiện này diễn ra trong bối cảnh cách đây ba tháng, Iran và Mỹ từng ký một bản ghi nhớ về thỏa thuận mở cửa trở lại tuyến hàng hải tại eo biển Hormuz, được xem như bước tiền đề hướng đến một thỏa thuận hòa bình rộng hơn. Tuy nhiên, những diễn biến mới cho thấy nỗ lực ngoại giao vẫn còn hạn chế trong việc ngăn chặn các hành động quân sự leo thang tại khu vực này.

Phản ứng quyết liệt của Iran và cảnh báo cho các tàu chở dầu quanh vùng Vịnh

Ngay sau các cuộc tấn công vào tàu chở dầu Iran, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã phóng loạt tên lửa đạn đạo đáp trả vào các căn cứ quân sự Mỹ tại Trung Đông, với trọng tâm là các căn cứ tại Jordan và những vị trí quân sự quan trọng khác trong khu vực. Giới truyền thông đã đăng tải nhiều video ghi lại cảnh hệ thống phòng không Patriot của Mỹ ở Jordan khai hỏa đánh chặn các tên lửa đạn đạo phóng đi từ Iran, minh chứng cho mức độ chính xác cao và ưu thế tác chiến của tên lửa Iran, đặt áp lực lớn lên các cơ sở Mỹ.

Bên cạnh các biện pháp quân sự, IRGC cũng phát cảnh báo khẩn cấp đối với thủy thủ đoàn trên các tàu chở dầu hiện diện quanh khu vực cảng Kuwait và Bahrain. Tehran yêu cầu tất cả thủy thủ đoàn phải rời khỏi tàu ngay lập tức, dù các tàu đang neo đậu hay cập cảng, vì những tàu này có thể bị coi là mục tiêu tấn công trả đũa nhằm giảm thiểu thiệt hại nhân mạng. Tehran cáo buộc Kuwait và Bahrain đã tạo điều kiện cho lực lượng Mỹ đồn trú và triển khai các hoạt động chống lại Iran, làm căng thẳng khu vực thêm leo thang. Các cáo buộc này phản ánh sự phức tạp trong các quan hệ đồng minh, đồng thời gây nên bất ổn lâu dài trong khu vực Trung Đông nói riêng và có thể ảnh hưởng lan rộng ra toàn cầu.

Chiến tranh thương mại Mỹ - Canada và tác động đến thị trường quốc tế

Bất chấp những căng thẳng chính trị tại Trung Đông, quan hệ thương mại giữa Mỹ và Canada cũng đang đối mặt với cuộc leo thang xung đột nghiêm trọng. Từ ngày 29/9/2026, Mỹ tuyên bố cấm nhập khẩu nhiều loại hàng hóa Canada, bao gồm rượu vang, rượu mạnh, sản phẩm sữa, xe máy và mật đường. Hơn nữa, hàng hóa Canada sẽ không được tham gia vào các hợp đồng mua sắm dài hạn của chính phủ Mỹ cho đến khi hai bên đạt được sự đối xử công bằng và tương xứng. Phản ứng trước biện pháp của Mỹ, Canada cũng áp đặt mức thuế trả đũa từ 15% đến 50% đối với các sản phẩm nhập khẩu từ Mỹ trị giá khoảng 20 tỷ USD, bao gồm thép, nhôm, phô mai, đồ gia dụng, quần áo, mỹ phẩm và thiết bị nông nghiệp.

Đình trệ trong đàm phán thương mại gần đây dẫn đến sự leo thang này chủ yếu do Mỹ áp thuế 50% đối với khoảng 5% hàng nhập khẩu từ Canada bắt đầu từ ngày 22/8/2026. Thủ tướng Canada Mark Carney thừa nhận các biện pháp trả đũa sẽ tạo áp lực ngắn hạn lên nền kinh tế, nhưng đồng thời thúc đẩy quá trình đa dạng hóa thị trường, giảm sự phụ thuộc vào Mỹ và nâng cao năng lực tự chủ kinh tế quốc gia.

Hiện hơn 70% xuất khẩu của Canada vẫn dựa vào thị trường Mỹ, tuy nhiên xu hướng mở rộng sang các quốc gia khác, đặc biệt là Liên minh châu Âu (EU), đang diễn ra nhanh chóng. Canada đang xem xét các phương án để mở rộng các hiệp định thương mại hiện có, đàm phán các hiệp ước mới hoặc thiết lập các hình thức hợp tác khác nhằm duy trì sự phát triển bền vững và ổn định kinh tế.

Ảnh hưởng tổng quan và bối cảnh toàn cầu

Những diễn biến leo thang tại Trung Đông cùng với căng thẳng thương mại giữa Mỹ và Canada đang tạo áp lực sâu rộng không chỉ lên khu vực mà còn lan sang thị trường kinh tế và chính trị toàn cầu. Sự gia tăng các hành động quân sự và phong tỏa hàng hải quanh eo biển Hormuz khiến giá dầu thế giới tăng mạnh, tiến sát mức 100 USD/thùng trong các phiên giao dịch gần đây, tạo ra thách thức lớn cho các kinh tế nhập khẩu năng lượng. Giá dầu tăng kéo theo chi phí sản xuất, vận chuyển tăng cao, ảnh hưởng tiêu cực tới nhiều ngành, từ bất động sản tới sản xuất và tiêu dùng, gây áp lực lên giá cả và sức mua của người dân.

Không chỉ vậy, cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Canada cũng làm gián đoạn các chuỗi cung ứng toàn cầu, gây ra tâm lý lo ngại trên thị trường tài chính thế giới, ảnh hưởng đến quyết định đầu tư và tiêu dùng của doanh nghiệp và người dân. Những khó khăn này càng trở nên trầm trọng khi các nền kinh tế toàn cầu đang cố gắng hồi phục sau đại dịch và chịu ảnh hưởng từ các xung đột địa chính trị.

Trước thách thức này, nhiều quốc gia và doanh nghiệp phải rà soát chiến lược dài hạn, đặc biệt tập trung đa dạng hóa nguồn cung, củng cố chuỗi cung ứng nội địa và nâng cao khả năng tự chủ. Điều này có thể thúc đẩy sự xuất hiện của chính sách đối ngoại mới, tái cấu trúc quan hệ thương mại và hình thành liên minh quốc tế nhằm thích ứng với bối cảnh kinh tế - chính trị biến động mạnh. Với lĩnh vực bất động sản, các nhà đầu tư và doanh nghiệp cần chú ý đến tác động của biến động giá dầu và chính sách thương mại để điều chỉnh kế hoạch phát triển, giảm thiểu rủi ro và tận dụng cơ hội trong giai đoạn này.

Đối chiếu nguồn

Bài tổng hợp từ 3 nguồn độc lập. 0/2 số liệu được ít nhất 2 nguồn xác nhận. 1 số liệu chỉ xuất hiện ở bản tổng hợp, cần đối chiếu thêm.

• GNews auto: thuong chien leo
• GNews auto: canada chinh thuc
• GNews auto: my muc tieu

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Tổng hợp từ các nguồn tin uy tín. Kiểm duyệt của toà soạn Ganday.