Bão Lala đổ bộ đảo Big Island của Hawaii, đe dọa lũ quét và sạt lở

Bão cấp 1 quét qua Big Island, cảnh báo lũ quét và sạt lở

Sáng 15/8 theo giờ địa phương (khoảng 3h ngày 16/8 giờ Singapore), bão Lala đã mạnh lên thành bão cấp 1 với sức gió duy trì tối đa đạt 120km/h, tràn qua đảo Big Island của bang Hawaii (Mỹ) kèm theo mưa lớn và gió giật mạnh. Trung tâm Bão Quốc gia Mỹ (NHC) cảnh báo nguy cơ lũ lụt nguy hiểm trên khắp quần đảo này.

Theo bản tin lúc 18h GMT của NHC, Lala được dự báo sẽ trút xuống Big Island lượng mưa từ 25cm đến 50cm, có nơi khả năng vượt quá 60cm. "Lượng mưa này sẽ gây ra lũ lụt và sạt lở đất nguy hiểm đến tính mạng, đặc biệt tại những khu vực có địa hình dốc", cơ quan này cảnh báo. Nước biển dâng do bão có thể cao thêm khoảng 0,9m, kèm theo sóng lớn và nguy hiểm. NHC cũng cho biết sóng do Lala tạo ra sẽ tiếp tục dâng cao trong cuối tuần, có thể gây ra tình trạng sóng dữ và dòng chảy xa bờ nguy hiểm đến tính mạng, và tình hình thời tiết xấu có thể kéo dài sang ngày 16/8.

Cảnh báo bão được ban hành cho toàn bộ Hawaii County - khu vực bao gồm đảo Big Island, trong khi cảnh báo bão nhiệt đới được áp dụng cho 7 đảo lớn còn lại của bang gồm Maui, Molokai, Kahoolawe, Lanai, Oahu, Kauai và Niihau. Riêng khu vực địa hình cao, nơi có núi lửa Mauna Kea sừng sững, được dự báo có thể hứng chịu lượng mưa lên tới 63cm, tiềm ẩn nguy cơ lở đất chết người tại những vùng núi nơi người dân sinh sống trong các căn nhà tạm bợ, tách biệt khỏi lưới điện.

Chính quyền ban bố tình trạng khẩn cấp, đóng cửa sân bay và cảng biển

Thống đốc Hawaii Josh Green gọi Lala là "một cơn bão nghiêm trọng" và tuyên bố tình trạng khẩn cấp nhằm đảm bảo bang cùng các quận có đủ nguồn lực để dọn dẹp mảnh vỡ, bảo vệ hạ tầng và triển khai các biện pháp ứng phó cần thiết. Ông cũng lưu ý lượng mưa có lúc lên tới 5cm mỗi giờ và kêu gọi "người dân nên trú ẩn tại chỗ ngay từ bây giờ". Trước đó, ông Green từng mô tả đây là "cơn bão khổng lồ", có khả năng gây lũ lụt tàn phá và thậm chí làm bùng phát cháy rừng do gió mạnh quét qua chuỗi đảo.

Thị trưởng Honolulu, ông Rick Blangiardi, cho biết chính quyền thành phố đã dành nhiều ngày để chuẩn bị ứng phó với cơn bão và kêu gọi người dân sẵn sàng đối phó. Sở Giao thông vận tải Hawaii thông báo đóng cửa sân bay quốc tế Hilo, đồng thời sân bay quốc tế Ellison Onizuka Kona tại Keahole cũng đóng cửa từ 14h chiều thứ Bảy theo giờ địa phương (10h sáng Chủ nhật giờ Việt Nam). Các cảng thương mại tại đảo Hawaii, quận Maui và Kauai cũng bị đóng cửa. Nhiều nơi trú ẩn đã được mở, các sự kiện công cộng bị hủy, còn người chăn nuôi được khuyến cáo để gia súc ở ngoài đồng cỏ thay vì nhốt trong các công trình có nguy cơ sập đổ.

Khoảng 20% khách hàng sử dụng điện trên đảo Big Island đã bị mất điện, theo dữ liệu từ trang PowerOutage.us. Người dân được ghi nhận xếp hàng đổ xăng cho xe cộ và máy cưa để chuẩn bị đối phó với cây đổ và tình huống khẩn cấp.

Người dân tự chuẩn bị, lo ngại cây đổ và lũ quét

Ông Bobby Camara, 75 tuổi, sống tại một trung tâm dưỡng lão gần Hilo, cho biết ông dự định "trụ lại, hy vọng đèn không tắt". Theo ông, các trạm xăng đông nghịt người vì ai cũng cần nhiên liệu cho máy cưa và xe cộ. "Tôi nghĩ tích trữ đồ là một phần của cuộc sống ở đây... bạn học cách tự lực", ông nói.

Ông Mike Caputo, 50 tuổi, đội trưởng cứu hỏa địa phương sống tại Keaau gần bờ biển phía đông Big Island, cho biết mối lo lớn nhất là lũ quét và cây đổ, đặc biệt là loại cây albizia phổ biến trong khu vực. "Chúng không chắc chắn lắm nhưng lại phát triển rất to lớn", ông Caputo nói. "Chúng có thể khiến đường sá không thể lưu thông. Tôi đã cho tỉa cây của mình vài ngày trước".

Cơ quan quản lý tình trạng khẩn cấp của Hawaii khuyến cáo người dân dọn sạch máng xối và cống thoát nước, di chuyển đồ đạc có giá trị lên khỏi mặt đất, bịt kín các khe hở ở cửa và cắt tỉa cành cây có nguy cơ đe dọa nhà cửa.

Lần đầu sau 155 năm hứng bão đổ bộ trực tiếp

Theo nghiên cứu của một nhà khoa học khí quyển thuộc Đại học Hawaii, lần gần nhất một cơn bão đổ bộ trực tiếp vào đảo Big Island là năm 1871, khi một cơn bão cấp 3 tấn công góc đông bắc của hòn đảo. Nếu Lala đổ bộ, đây sẽ là lần đầu tiên sau 155 năm đảo Big Island hứng chịu một cơn bão trực tiếp như vậy.

Bà Vanessa Almanza, chuyên gia khí tượng của Cơ quan Thời tiết Quốc gia Mỹ tại Honolulu, cho biết dự báo mới nhất cho thấy Lala sẽ đi rất gần mũi phía nam của Big Island. Vùng mắt bão được dự báo sẽ di chuyển qua hoặc gần khu vực này vào tối thứ Bảy theo giờ địa phương, quật những cơn gió mạnh nhất vào các sườn núi lửa cao hàng nghìn feet so với mực nước biển. "Không cần phải đổ bộ trực tiếp mới có thể gây ra tàn phá", bà Almanza nhấn mạnh.

NHC dự báo tổng lượng mưa khoảng 20-30cm trên đảo Maui và các vùng thấp của Big Island, trong khi các đảo còn lại trong chuỗi đảo có thể nhận 10-15cm mưa.

Ký ức về Iniki và bối cảnh El Nino mạnh

Lần gần nhất Hawaii hứng chịu một cơn bão "lớn" - tức từ cấp 3 đến cấp 5 theo thang Saffir-Simpson - là năm 1992, khi bão Iniki đổ bộ vào đảo Kauai, làm ít nhất 6 người thiệt mạng và gây thiệt hại hàng tỷ USD. Ông Steven Businger, nhà khoa học thuộc Đại học Hawaii, nhắc lại: "Nó gây thiệt hại 3 tỷ USD, phá hủy hàng nghìn ngôi nhà và khiến 6 người thiệt mạng. Chúng ta không bao giờ có thể biết chắc một cơn bão sẽ chuyển hướng hay không".

Trước Lala, Hawaii từng bị bão Fausto đe dọa vào tháng trước, nhưng cơn bão này đã suy yếu và đi vòng qua phía bắc chuỗi đảo. Lala xuất hiện trong bối cảnh hiện tượng El Nino mạnh đã hình thành tại vùng xích đạo trung tâm Thái Bình Dương. Nhiệt độ đại dương hiện đã cao đến mức Cơ quan Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) dự báo có tới 69% khả năng xảy ra "một sự kiện lịch sử vượt qua cường độ của các đợt El Nino trước đó kể từ năm 1950", khi hiện tượng này đạt đỉnh trong khoảng tháng 10 đến tháng 12.

El Nino là một hình thái khí hậu tự nhiên, xảy ra khi nhiệt độ bề mặt nước biển ở trung tâm và phía đông Thái Bình Dương ấm lên bất thường, có xu hướng thúc đẩy hoạt động bão ở Thái Bình Dương trong khi lại kìm hãm hoạt động bão ở Đại Tây Dương. Biến đổi khí hậu do con người gây ra có thể khuếch đại tác động của El Nino, bởi đại dương và khí quyển ấm hơn làm tăng năng lượng và độ ẩm sẵn có cho các hiện tượng thời tiết cực đoan như nắng nóng gay gắt và mưa lớn.

Đối chiếu nguồn

Bài tổng hợp từ 4 nguồn độc lập. 1/4 số liệu được ít nhất 2 nguồn xác nhận. 1 số liệu chỉ xuất hiện ở bản tổng hợp, cần đối chiếu thêm.

• ABC News (AU)
• NBC News
• Free Malaysia Today
• Straits Times World

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Tổng hợp từ các nguồn tin uy tín. Kiểm duyệt của toà soạn Ganday.