Mỹ áp trừng phạt lãnh đạo và nhân viên cấp cao của Tòa án Hình sự Quốc tế
Vào tháng 8 năm 2026, Mỹ chính thức mở rộng các lệnh trừng phạt nhắm vào Chủ tịch Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) Tomoko Akane, công dân Nhật Bản, cùng với luật sư cấp cao Abdoulaye Seye đến từ Senegal. Các biện pháp này bao gồm đóng băng tài sản do Mỹ quản lý và ngăn chặn giao dịch tài chính của họ trong hệ thống ngân hàng Mỹ. Động thái này nằm trong chiến dịch rộng hơn nhằm gây áp lực và làm suy yếu quyền hoạt động độc lập của ICC. Bộ Ngoại giao Mỹ, qua lời Bộ trưởng Ngoại giao Marco Rubio, cáo buộc ICC là một tổ chức "tham nhũng và chính trị hóa nghiêm trọng" và cho rằng tòa án này đã vượt quá thẩm quyền của mình.
Phản ứng từ cộng đồng quốc tế và khẳng định vai trò của ICC
Ngay sau lệnh trừng phạt, rất nhiều quốc gia và tổ chức quốc tế đã thể hiện sự ủng hộ mạnh mẽ đối với ICC và lên án hành động của Mỹ. Vương quốc Anh nhấn mạnh sự cần thiết phải bảo vệ quyền độc lập của ICC, đồng thời khẳng định quyết tâm đưa những người phạm tội quốc tế nghiêm trọng ra trước công lý. Tây Ban Nha bày tỏ sự «lấy làm tiếc sâu sắc» về các biện pháp của Mỹ, coi đây là một cuộc tấn công trắng trợn vào tính độc lập và công bằng của ICC. Liên minh châu Âu, với đại diện là Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen, cũng đứng về phía tòa án và yêu cầu các quan chức và thẩm phán phải được phép hành động mà không bị áp lực bên ngoài.
Bên cạnh đó, Nhật Bản - quốc gia đóng góp tài chính lớn nhất cho ICC, cũng phản đối các lệnh trừng phạt và khẳng định tiếp tục ủng hộ công lý quốc tế và hoạt động của tòa án.
Ý nghĩa và tác động của các lệnh trừng phạt
ICC được thành lập năm 2002 và hoạt động như một thiết chế quan trọng trong việc truy cứu trách nhiệm tội phạm chiến tranh, diệt chủng và tội ác chống lại loài người khi các quốc gia không thể hoặc không muốn xử lý. Tòa án có quyền tài phán đối với các thành viên tham gia Công ước Rome, trong khi nhiều cường quốc như Mỹ, Nga và Trung Quốc chưa gia nhập. Việc Mỹ áp dụng các biện pháp trừng phạt nhằm vào ICC và nhiều cá nhân có liên quan được xem như một thách thức lớn đối với quyền tài phán và công lý quốc tế, đồng thời có thể gây ra hiệu ứng làm giảm sự hợp tác và làm suy yếu hoạt động của tòa.
Hành động của Mỹ cũng gây ra lo ngại về “hiệu ứng ức chế” khi các công tố viên có thể trở nên thận trọng hơn trong việc điều tra các cá nhân có liên quan đến Mỹ, cũng như gây khó khăn cho các tổ chức quốc tế, doanh nghiệp có quan hệ với ICC do rủi ro vi phạm các biện pháp trừng phạt.
Chiến dịch áp lực của Mỹ còn bao gồm lời kêu gọi các nước thành viên và đối tác rút lui khỏi ICC, như đã thấy ở các nước Chad và Venezuela, điều này có thể làm suy yếu thêm sự hợp tác quốc tế trong theo đuổi công lý.
Phản ứng và quan điểm chuyên gia về quyền tài phán và công bằng quốc tế
Chuyên gia luật quốc tế Kai Ambos nhận định rằng việc truy cứu trách nhiệm cho những tội phạm nghiêm trọng là điều cốt yếu nhằm đảm bảo công lý cho nạn nhân và duy trì trật tự pháp luật toàn cầu. Ngoài ra, các luật sư quyền con người và các tổ chức như Human Rights Watch đã kiện chính quyền Mỹ về hành động trừng phạt nhằm vào ICC vì cho rằng điều này cản trở quyền tiếp cận công lý của các nạn nhân chiến tranh.
Phía ICC cảnh báo rằng việc các nước rút khỏi tòa án có thể làm suy yếu nỗ lực chung trong việc thúc đẩy công lý quốc tế và gây tổn hại đến những người bị ảnh hưởng bởi các tội ác nghiêm trọng trên toàn cầu.
Tổng hợp từ nhiều nguồn, sự việc đang khiến quan hệ giữa Mỹ và cộng đồng quốc tế về vấn đề pháp lý quốc tế trở nên căng thẳng, đồng thời có thể ảnh hưởng sâu rộng đến tính khả thi và hiệu quả của việc truy cứu các tội phạm nghiêm trọng theo luật pháp quốc tế trong tương lai.
Nguồn tham khảo
- Anadolu Agency - UK reaffirms support for independence of International Criminal Court after new US sanctions
- Deutsche Welle - Why the US is going after the International Criminal Court
- Anadolu Agency - Spain ‘deplores’ US sanctions on International Criminal Court officials
- Al Jazeera - ICC condemns US sanctions as ‘flagrant attack’ on court’s independence
- SABC News - US sanctions ICC president, senior legal official
- The Guardian - ICC decries latest US sanctions as ‘flagrant attack’ on court’s independence
Đối chiếu nguồn
Bài tổng hợp từ 3 nguồn độc lập. 0/1 số liệu được ít nhất 2 nguồn xác nhận. 1 số liệu chỉ xuất hiện ở bản tổng hợp, cần đối chiếu thêm.
- Anadolu Agency
- Deutsche Welle
- Al Jazeera
Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Tổng hợp từ các nguồn tin uy tín. Kiểm duyệt của toà soạn Ganday.
