Cape Verde - quốc đảo nửa triệu dân làm nên lịch sử tại World Cup 2026

Kỳ World Cup 2026 đang diễn ra đã chứng kiến một trong những câu chuyện truyền cảm hứng nhất khi Cape Verde - quốc đảo nhỏ bé giữa Đại Tây Dương với hơn 500.000 dân - lần đầu góp mặt và ngay lập tức gây tiếng vang lớn. Đội tuyển biệt danh "Cá mập xanh" không chỉ vượt qua vòng bảng mà còn thiết lập kỷ lục lịch sử: quốc gia có dân số nhỏ nhất từng đi tiếp ở World Cup trong suốt 96 năm tồn tại của giải đấu.

Hành trình bất ngờ tại vòng bảng World Cup 2026

Tại vòng bảng, Cape Verde ghi dấu ấn ngay từ trận đầu khi cầm chân đương kim vô địch châu Âu Tây Ban Nha với tỷ số 0-0. Tiếp đó, đội tiếp tục chia điểm với Uruguay và Arab Saudi để giành đủ điểm vào vòng trong. Từ một đội bóng không được đánh giá cao trước giải, "Tubaroes Azuis" - tên tiếng Bồ Đào Nha có nghĩa là "Cá mập xanh" - bỗng trở thành hiện tượng được cả thế giới bàn tán, thu hút sự quan tâm rộng rãi từ truyền thông quốc tế.

Biệt danh "Cá mập xanh" của đội bắt nguồn từ loài cá mập xanh xuất hiện nhiều ở vùng biển Đại Tây Dương xung quanh quần đảo - nơi có hệ sinh thái biển phong phú với nhiều loài cá mập và cá đuối sinh sống.

Thành công này không đến một cách tình cờ. Liên đoàn bóng đá Cape Verde nhiều năm qua đã kiên trì theo đuổi chiến lược vận động, thuyết phục các cầu thủ gốc Cape Verde đang sinh sống và thi đấu ở nước ngoài quay về khoác áo đội tuyển quốc gia. Cộng đồng kiều dân đông đảo của Cape Verde - với số lượng ước tính còn vượt qua dân số trong nước, tập trung tại Mỹ, Bồ Đào Nha, Hà Lan và Pháp - chính là nguồn lực quan trọng nuôi dưỡng nền bóng đá nước này.

Cape Verde là quốc gia như thế nào?

Ít người biết rằng đằng sau kỳ tích bóng đá ấy là một quốc đảo có lịch sử và bản sắc văn hóa rất đặc biệt. Cape Verde, tên chính thức là Cabo Verde từ năm 2013, nằm giữa Đại Tây Dương, cách bờ biển Tây Phi khoảng 600 km, với diện tích hơn 4.000 km2. Quốc gia này gồm 10 đảo núi lửa (9 đảo có người sinh sống) và 5 đảo nhỏ, chia thành hai quần đảo: Barlavento ở phía bắc và Sotavento ở phía nam. Senegal là nước láng giềng gần nhất trên đất liền.

Thủ đô Praia tọa lạc trên đảo Santiago - hòn đảo lớn nhất và đông dân nhất. Địa hình Cape Verde chủ yếu là núi đá, cao nguyên và các thung lũng khô cằn. Quốc đảo không có cư dân bản địa; vào giữa thế kỷ XV, các nhà hàng hải người Genoa và Bồ Đào Nha mới phát hiện ra nơi này, và khu định cư đầu tiên được lập tại Cidade Velha năm 1462.

Trong nhiều thế kỷ sau đó, Cape Verde đóng vai trò trung tâm trung chuyển trên các tuyến hàng hải xuyên Đại Tây Dương, kết nối thương mại giữa châu Phi, châu Âu và châu Mỹ - để lại dấu ấn sâu đậm trong cấu trúc dân số và bản sắc văn hóa pha trộn độc đáo của quốc đảo.

Chính trị và kinh tế: Nền dân chủ ổn định với nhiều thách thức

Cape Verde giành độc lập vào ngày 5/7/1975. Kế hoạch ban đầu thống nhất với Guinea-Bissau không thành do cuộc đảo chính tại nước này năm 1980. Năm 1992, Cape Verde thiết lập thể chế dân chủ đa đảng với tổng thống và quốc hội dân cử. Nhiều tổ chức quốc tế hiện đánh giá Cape Verde là một trong những nền dân chủ ổn định nhất châu Phi, với các cuộc bầu cử định kỳ và quá trình chuyển giao quyền lực diễn ra hòa bình. Tổng thống đương nhiệm Jose Maria Neves đắc cử năm 2021.

Về kinh tế, Cape Verde phụ thuộc chủ yếu vào dịch vụ, bao gồm du lịch, vận tải, đầu tư nước ngoài và kiều hối. Ngân hàng Phát triển châu Phi (AfDB) tháng 6 vừa qua ước tính tăng trưởng GDP thực tế của Cape Verde năm 2025 đạt 5,2%, giảm so với mức 7,3% của năm trước, và dự báo tiếp tục hạ xuống còn 4,9% trong năm 2026.

Những thách thức xã hội vẫn còn đó: Cape Verde xếp thứ 132 trong số 193 quốc gia về Chỉ số phát triển con người, tỷ lệ thất nghiệp ở mức 10,3%, tỷ lệ nghèo cùng cực là 11,1% và 35,4% thanh niên rơi vào tình trạng không đi học, không có việc làm và không tham gia đào tạo nghề nào. Ngoài ra, quốc đảo cũng thường xuyên phải đối mặt với hạn hán và hoạt động núi lửa, như vụ phun trào năm 2014 đã phá hủy hai ngôi làng.

Ngôn ngữ, văn hóa và cộng đồng kiều dân

Tiếng Bồ Đào Nha là ngôn ngữ chính thức của Cape Verde, trong khi tiếng Creole Cape Verde được dùng phổ biến trong sinh hoạt hằng ngày. Quốc đảo nổi tiếng với dòng nhạc morna - thể loại âm nhạc đặc trưng kết hợp hài hòa giữa âm nhạc châu Phi và Bồ Đào Nha.

Đặc biệt, số lượng người gốc Cape Verde định cư ở nước ngoài ước tính còn lớn hơn dân số trong nước, tập trung chủ yếu tại Mỹ, Bồ Đào Nha, Hà Lan và Pháp. Cộng đồng kiều dân này đóng vai trò thiết yếu đối với kinh tế, văn hóa và hình ảnh quốc tế của Cape Verde - và chính họ cũng là một phần không thể tách rời của đội tuyển bóng đá đang tạo nên kỳ tích.

Theo VnExpress