Đàm phán Mỹ-Iran tại Thụy Sĩ: Trump đe dọa giữa lúc thương lượng

Ngày 21/6, vòng đàm phán bốn bên giữa Mỹ, Iran và hai nước trung gian Pakistan, Qatar chính thức khai mạc tại khu nghỉ dưỡng Burgenstock, Thụy Sĩ. Phó Tổng thống Mỹ JD Vance mở đầu bằng tuyên bố lạc quan, trong khi chính Tổng thống Donald Trump lại liên tiếp tung ra những lời đe dọa nhằm vào Iran ngay trong lúc đàm phán diễn ra - tạo ra một nghịch lý ngoại giao hiếm gặp.

Vance khai mạc, tuyên bố "tiến triển lớn"

Phát biểu mở đầu cuộc gặp tại Thụy Sĩ, Phó Tổng thống JD Vance cho biết ông đã chứng kiến những tiến triển lớn trong những ngày qua nhằm bảo đảm lệnh ngừng bắn tại Lebanon được duy trì. Ông nhấn mạnh mục tiêu của Washington là dùng con đường ngoại giao để thay đổi cục diện Trung Đông.

"Tất cả chúng tôi đều đang hướng tới hòa bình khu vực. Tôi thực sự cảm thấy lạc quan về tình hình ở Lebanon. Vẫn còn một số việc phải làm, nhưng chúng tôi sẽ tiếp tục nỗ lực", ông Vance phát biểu.

Ông Vance cũng cho biết Tổng thống Trump đã giao quyền cho phái đoàn tìm giải pháp ngoại giao, với kỳ vọng "bắt đầu chương mới cho quan hệ giữa Mỹ và người dân Iran".

Phái đoàn Mỹ do ông Vance dẫn đầu, còn phía Iran có Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf và Ngoại trưởng Abbas Araghchi. Theo kế hoạch, hai bên đàm phán qua trung gian vào buổi sáng, sau đó họp trực tiếp cả bốn bên vào buổi chiều cùng ngày.

Trump đe dọa gay gắt, Iran đáp trả cứng rắn

Ngay trong khi phái đoàn đang thương lượng, ông Trump đăng lên mạng xã hội Truth Social lời cảnh báo mạnh mẽ: "Iran phải lập tức ngăn chặn các lực lượng ủy nhiệm được trả tiền hậu hĩnh của họ ở Lebanon gây rối. Nếu không, chúng tôi sẽ đánh Iran rất mạnh một lần nữa, giống như tuần trước, nhưng còn mạnh hơn nữa."

Trả lời phỏng vấn Fox News, ông Trump leo thang hơn khi cảnh báo Iran không được đóng cửa eo biển Hormuz, nếu không "sẽ không còn đất nước để quay về". Ông còn tuyên bố Mỹ có thể trở thành "thiên thần hộ mệnh" của eo biển này, kiểm soát 20% lượng dầu mỏ đi qua và thu phí nếu Iran không đạt thỏa thuận.

Phái đoàn Iran đã đưa ra tuyên bố phản đối chính thức trước những lời đe dọa trên. Trưởng đoàn Ghalibaf cảnh báo Mỹ nên thận trọng hơn trong phát ngôn, đồng thời tuyên bố các lực lượng vũ trang của Iran đã sẵn sàng đáp trả. Hãng thông tấn Tasnim dẫn nguồn tin cho biết phái đoàn Iran đã rời địa điểm đối thoại để phản đối phát biểu của ông Trump.

Trọng tâm đàm phán: Cứu vãn bản ghi nhớ hòa bình

Vòng đàm phán lần này ban đầu được lên kế hoạch để thảo luận về thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran. Tuy nhiên, trọng tâm đã chuyển sang việc cứu vãn Bản ghi nhớ hòa bình mà lãnh đạo hai nước vừa ký ngày 17/6, trong đó quy định chấm dứt các hành động thù địch trên mọi mặt trận, bao gồm cả Lebanon.

Nguyên nhân là do Israel tiếp tục tấn công Lebanon sau khi bản ghi nhớ có hiệu lực, buộc Iran phải phong tỏa trở lại eo biển Hormuz từ ngày 20/6. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei khẳng định Tehran "không thể bước vào giai đoạn đàm phán cho thỏa thuận cuối cùng" nếu chiến sự chưa chấm dứt trên mọi mặt trận.

Một nguồn tin từ hãng thông tấn Tasnim của Iran cũng cho biết eo biển Hormuz sẽ không mở lại cho đến khi lệnh ngừng bắn ở Lebanon được tôn trọng và Mỹ cấp quy chế miễn trừ cho phép Iran bán dầu.

Dù Mỹ phủ nhận eo biển bị đóng và dẫn số liệu 55 tàu hàng đã qua lại trong ngày 20/6, dữ liệu theo dõi hành trình tàu cho thấy dòng tàu vốn nhộn nhịp trước đó đã ngừng hẳn.

Israel vẫn cứng rắn, Hezbollah tuyên bố giữ lệnh ngừng bắn

Các cuộc không kích của Israel ngày 20/6 khiến ít nhất 30 người thiệt mạng ở miền đông và miền nam Lebanon, trước khi giao tranh lắng dịu vào buổi tối cùng ngày khi quân đội Israel được lệnh ngừng đụng độ với Hezbollah.

Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz ngày 21/6 tuyên bố "chưa từng có và hiện không có hạn chế nào" với binh sĩ nước này trong việc hành động để loại bỏ các mối đe dọa ở Lebanon, và khẳng định Israel sẽ không rút khỏi vùng an ninh khoảng 10km kéo dài từ biên giới vào lãnh thổ Lebanon.

Ở phía ngược lại, một quan chức Hezbollah nói với Reuters rằng lực lượng này cam kết tuân thủ lệnh ngừng bắn chừng nào Israel còn tuân thủ, và cho biết Hezbollah đã không nổ súng vào binh sĩ Israel kể từ 18h30 ngày 20/6. Quan chức này cũng nhấn mạnh quân đội Israel không có quyền tự do di chuyển ở miền nam Lebanon.

Người phát ngôn Iran Baghaei xác nhận từ tối 20/6 "một sự ngừng bắn mong manh đã được thiết lập" tại Lebanon.

Theo Tuổi Trẻ, Thanh Niên, VnExpress, Dân Trí, BBC