Dịch Ebola ở Congo cướp đi 600 sinh mạng, vẫn trong giai đoạn bùng phát

Số ca tử vong vượt mốc 600 chỉ trong 3 ngày

Số người tử vong vì Ebola tại Cộng hòa Dân chủ Congo (CHDC Congo) đã chạm ngưỡng 600 ca, theo dữ liệu mới nhất do Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) công bố ngày 10/7. Điều đáng lo ngại là con số này tăng từ 500 lên 600 chỉ trong vòng 3 ngày, phản ánh tốc độ lây lan đang rất nhanh của dịch bệnh.

Theo bản tin hàng ngày của Bộ Truyền thông và Truyền thông CHDC Congo, trong 24 giờ qua có thêm 20 người tử vong, nâng tổng số ca xác nhận lên 1.759 - tăng 51 ca so với ngày trước đó. Tỷ lệ tử vong trung bình hiện ở mức 34%, tức cứ 3 bệnh nhân được xác nhận mắc Ebola thì có khoảng 1 người không qua khỏi. Hiện có 750 bệnh nhân đang được điều trị tại các cơ sở y tế hoặc cách ly. Ngoài ra, 285 người đã hồi phục và 304 trường hợp nghi ngờ khác đang chờ kết quả xét nghiệm.

Đợt dịch cũng lan sang Uganda láng giềng với 20 ca xác nhận, trong đó 17 người đã khỏi bệnh và 2 người tử vong.

Dịch vẫn trong giai đoạn bùng phát, WHO chưa thể nói đang ổn định

Đây là đợt Ebola lần thứ 17 tại CHDC Congo, được tuyên bố từ ngày 15/5 sau khi xuất hiện nhiều ca tử vong ở tỉnh Ituri giàu khoáng sản ở phía đông bắc đất nước. Dịch bệnh hiện tập trung chủ yếu ở Ituri nhưng đã lan sang 3 tỉnh khác. Đáng chú ý, mới đây có 2 ca nghi ngờ được ghi nhận tại Kisangani thuộc tỉnh Tshopo - khu vực trước đây chưa từng có ca bệnh. Một trong hai trường hợp này có liên hệ với vùng dịch Nia-Nia ở Ituri, trường hợp còn lại "không có mối liên hệ địa lý rõ ràng với các ổ dịch đã biết", theo báo cáo của chính phủ Congo. Giới chức đang tiến hành điều tra.

Bà Anne Ancia, đại diện của WHO tại CHDC Congo, không che giấu sự lo ngại trong cuộc họp báo tại Geneva ngày 8/7: "Dịch vẫn đang trong giai đoạn bùng phát, thật không may. Chúng tôi muốn nói rằng tình hình đang ổn định, nhưng thành thật mà nói, chúng tôi chưa thể khẳng định điều đó. Sự lây truyền vẫn đang tiếp diễn." Bà nhấn mạnh thêm rằng quy mô thực sự của đợt dịch vẫn chưa được xác định đầy đủ.

Phát biểu từ Bunia, thủ phủ tỉnh Ituri, bà Ancia chỉ ra hàng loạt thách thức đang cản trở công tác ứng phó: tình trạng di chuyển của người dân, bất ổn an ninh kéo dài và hệ thống y tế vốn đã mong manh. Bên cạnh đó, nhu cầu nhân đạo rất lớn, đặc biệt về bảo vệ dân thường, lương thực và dịch vụ y tế thiết yếu, trong khi các bệnh khác như sốt rét và sởi vẫn tiếp tục hoành hành.

Năng lực ứng phó đang chịu áp lực lớn

Hệ thống điều trị đang hoạt động gần hết công suất. Hiện có khoảng 700 giường bệnh tại 22 trung tâm điều trị, với kế hoạch bổ sung thêm 300 giường nữa. Tuy nhiên, các trung tâm này đang vận hành ở mức khoảng 90% công suất, tạo ra áp lực đáng kể lên toàn bộ hệ thống ứng phó, theo lời bà Ancia.

Hơn 10.000 người có tiếp xúc với người nhiễm bệnh đang được theo dõi, với tỷ lệ giám sát đạt 82%. Con số này vẫn thấp hơn ngưỡng 95% mà WHO cho là cần thiết để kiểm soát dịch. Năng lực xét nghiệm đã được cải thiện đáng kể, từ 30 mẫu mỗi ngày tại Kinshasa lên hơn 2.000 mẫu mỗi ngày tại các phòng xét nghiệm phi tập trung ở các tỉnh bị ảnh hưởng. WHO cho biết cần 115 triệu USD để tăng cường công tác ứng phó, song đến nay mới huy động được 32% số tiền này.

Chủng virus hiếm gặp, chưa có vaccine được phê duyệt

Điểm khiến đợt dịch này đặc biệt đáng lo là chủng gây bệnh: Bundibugyo - một biến thể hiếm của virus Ebola mà hiện chưa có vaccine hay phương pháp điều trị nào được phê duyệt. Điều này khác biệt với các đợt Ebola trước, khi vaccine đã có sẵn giúp kiểm soát dịch nhanh hơn.

Ngày 2/7, một thử nghiệm lâm sàng đánh giá hai liệu pháp tiềm năng đã bắt đầu tại CHDC Congo. Thử nghiệm này xem xét hiệu quả của kháng thể đơn dòng MBP134 và thuốc kháng virus remdesivir, sử dụng riêng lẻ lẫn kết hợp với nhau. Đây là những tín hiệu tích cực, song kết quả cần thời gian để đánh giá.

Ebola lây lan qua tiếp xúc trực tiếp và dịch cơ thể của người nhiễm bệnh. Trong bối cảnh dân số di chuyển nhiều và an ninh bất ổn ở đông bắc Congo, việc kiểm soát chuỗi lây nhiễm là bài toán cực kỳ khó.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Ganday.