Những điểm chính
- Ngoại hành tinh GJ 3378b cách Trái Đất 25 năm ánh sáng, được phát hiện năm 2024, thuộc nhóm siêu Trái Đất quay quanh sao lùn đỏ GJ 3378.
- Khối lượng GJ 3378b được điều chỉnh từ 5,3 xuống còn 2,3 lần Trái Đất, xác nhận đây nhiều khả năng là hành tinh đá.
- Chu kỳ quỹ đạo thực tế của GJ 3378b là 21,45 ngày, vẫn nằm trong vùng có thể sinh sống, nhận khoảng 90% bức xạ Trái Đất nhận từ Mặt Trời.
- Nhóm nghiên cứu do Paul Robertson (Đại học California tại Irvine) dẫn đầu công bố kết quả trên The Astrophysical Journal, xếp GJ 3378b vào nhóm ngoại hành tinh giống Trái Đất nhất trong phạm vi 32,6 năm ánh sáng.
- Thách thức còn lại là chưa xác định được GJ 3378b có bầu khí quyển hay không - điều kiện cần thiết để nước tồn tại dạng lỏng trên bề mặt.
Một ngoại hành tinh cách Trái Đất chỉ 25 năm ánh sáng vừa được các nhà thiên văn học xác định lại với những thông số ấn tượng hơn, đánh dấu bước tiến quan trọng trong cuộc cải cách tìm kiếm sự sống bên ngoài Hệ Mặt Trời. Hành tinh GJ 3378b, thuộc nhóm siêu Trái Đất, hiện là một trong những ứng viên tiềm năng nhất mà giới khoa học từng ghi nhận trong vùng lân cận của chúng ta.
GJ 3378b là hành tinh gì?
Được phát hiện năm 2024, GJ 3378b là một ngoại hành tinh quay quanh ngôi sao lùn đỏ GJ 3378. Nó thuộc nhóm "siêu Trái Đất" (super-Earth) - tức là những hành tinh có kích thước lớn hơn Trái Đất nhưng đủ nhỏ để có khả năng mang cấu tạo đá, tương tự hành tinh chúng ta đang sống.
Nghiên cứu mới nhất được công bố trên chuyên san The Astrophysical Journal, do nhóm tác giả dẫn đầu bởi nhà thiên văn học Paul Robertson (Đại học California tại Irvine, Mỹ), cho thấy GJ 3378b là "một trong những ngoại hành tinh có đặc điểm giống Trái Đất nhất từng được biết đến trong phạm vi khoảng 32,6 năm ánh sáng quanh Hệ Mặt Trời".
Những con số được điều chỉnh quan trọng
Khi mới được phát hiện, GJ 3378b có nhiều thông số chưa rõ ràng. Ước tính ban đầu cho thấy khối lượng hành tinh này vào khoảng 5,3 lần Trái Đất và chu kỳ quỹ đạo khoảng 24,73 ngày. Tuy nhiên, sau khi sử dụng thêm nhiều kính thiên văn trên mặt đất và ngoài không gian để đo lường các dao động của ngôi sao chủ, nhóm nghiên cứu đã có kết quả chính xác hơn đáng kể:
- Khối lượng được điều chỉnh xuống còn 2,3 lần Trái Đất - thấp hơn nhiều so với ước tính ban đầu.
- Chu kỳ quỹ đạo thực tế là 21,45 ngày, vẫn nằm trong vùng có thể sinh sống của sao chủ.
- Hành tinh nhận khoảng 90% lượng bức xạ từ sao chủ so với lượng Trái Đất nhận được từ Mặt Trời - ở mức lý tưởng.
Khối lượng mới này đẩy GJ 3378b rõ ràng vào nhóm hành tinh đá, thay vì nằm lơ lửng ở ranh giới với nhóm mini-Neptune (hành tinh bao bọc bởi lớp khí quyển dày). Đây là điều mà giới nghiên cứu rất chờ đợi để xác nhận.
"Muốn phát hiện những hành tinh khối lượng nhỏ, chúng ta phải tìm được những tín hiệu cực kỳ yếu. Nếu thiết bị quan sát không đủ chính xác thì sẽ không thể phát hiện được", nhà thiên văn học Michael Endl (Đại học Texas tại Austin) cho biết.
Tiêu chí tìm "Trái Đất thứ hai" và vị thế của GJ 3378b
Trong quá trình sàng lọc các hành tinh có tiềm năng sự sống, các nhà khoa học luôn đặt "vùng có thể sinh sống" (habitable zone) làm tiêu chí hàng đầu. Đây là khoảng cách thích hợp từ hành tinh tới ngôi sao chủ, nơi nhiệt độ đủ điều kiện để nước tồn tại ở dạng lỏng trên bề mặt.
"Mọi dạng sống được biết đến trên Trái Đất đều cần nước, vì vậy đây luôn là tiêu chí đầu tiên", Robertson nhấn mạnh. Nhóm của ông theo đuổi nguyên tắc "hãy lần theo dấu vết của nước" trong mọi cuộc tìm kiếm.
Tiêu chí thứ hai là cấu trúc đá của hành tinh - điều mà GJ 3378b hiện được xác nhận với độ tin cậy cao hơn sau lần điều chỉnh khối lượng. GJ 3378b hội tụ đủ cả hai yếu tố này, khiến nó trở thành mục tiêu nghiên cứu đặc biệt hấp dẫn.
"Đây là phát hiện đáng chú ý", Robertson chia sẻ, và lưu ý rằng 25 năm ánh sáng tuy nghe xa, nhưng thực ra rất gần theo quy mô vũ trụ - Dải Ngân Hà của chúng ta trải rộng tới 100.000 năm ánh sáng.
Những thách thức còn phía trước
Dù các thông số mới rất đáng khích lệ, giới khoa học vẫn nhắc nhở rằng còn nhiều ẩn số quan trọng chưa có lời giải.
Để duy trì nước ở dạng lỏng, GJ 3378b cần sở hữu một bầu khí quyển đủ dày - điều mà hiện nay vẫn chưa được xác nhận. Bên cạnh đó, các sao lùn đỏ thường xuyên tạo ra các vụ bùng phát năng lượng và phun vật chất nhật hoa, có thể bào mòn bầu khí quyển của những hành tinh quay ở gần.
"GJ 3378b đưa chúng ta tiến thêm một bước trong việc hiểu rõ các hàng xóm của Hệ Mặt Trời và biết được hành tinh nào có thể phù hợp với sự sống", Endl nhận định.
Với vị trí gần và những đặc điểm hứa hẹn, GJ 3378b chắc chắn sẽ tiếp tục là tâm điểm của nhiều cuộc quan sát tiếp theo trong những năm tới.
Câu hỏi thường gặp
GJ 3378b cách Trái Đất bao xa?
GJ 3378b cách Trái Đất khoảng 25 năm ánh sáng, nằm trong phạm vi 32,6 năm ánh sáng (10 parsec) quanh Hệ Mặt Trời.
GJ 3378b có thể có sự sống không?
GJ 3378b nằm trong vùng có thể sinh sống của sao chủ và được xác nhận là hành tinh đá với khối lượng 2,3 lần Trái Đất, nhưng chưa biết hành tinh này có bầu khí quyển hay không - điều kiện thiết yếu để duy trì nước dạng lỏng và sự sống.
GJ 3378b được phát hiện khi nào và bởi ai?
GJ 3378b được phát hiện năm 2024. Nghiên cứu mới nhất về hành tinh này do nhóm của nhà thiên văn học Paul Robertson tại Đại học California, Irvine (Mỹ) thực hiện, công bố trên The Astrophysical Journal.
Tại sao GJ 3378b được coi là ứng viên tiềm năng cho sự sống ngoài Trái Đất?
Vì hành tinh này nằm trong vùng có thể sinh sống (nơi nước có thể tồn tại dạng lỏng), có cấu tạo đá với khối lượng 2,3 lần Trái Đất, và ở khoảng cách tương đối gần - chỉ 25 năm ánh sáng - giúp việc nghiên cứu chi tiết trở nên khả thi hơn.
Theo Dân Trí, Thanh Niên
