Iran bác bỏ tuyên bố đàm phán mới với Mỹ sau phát ngôn của Trump

Bối cảnh xung đột và tuyên bố của Tổng thống Trump

Cuộc chiến giữa Mỹ và Iran đã kéo dài hơn sáu tháng kể từ khi Mỹ, phối hợp với Israel, tiến hành các cuộc tấn công bất ngờ nhằm vào Iran vào ngày 28/2. Suốt thời gian đó, những giai đoạn ngoại giao đứt nối đã xen kẽ với các giai đoạn tương đối yên bình. Gần đây, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công khai thông báo về việc sẽ bắt đầu đàm phán mới nhằm tìm lối thoát cho cuộc chiến hiện đang tiếp diễn.

Ông Trump cho biết các cuộc đàm phán dự kiến bắt đầu từ chiều thứ Hai, tập trung vào các vấn đề quan trọng như kiểm soát eo biển Hormuz và chương trình hạt nhân của Iran. Trước đó, ông từng đe dọa sẽ phát động cuộc tấn công lớn nhất kể từ Thế chiến II, nhưng đã rút lại sau khi được đồng minh trong khu vực như Saudi Arabia, Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Qatar khuyên giữ gìn hòa bình, nhằm tạo điều kiện cho các nỗ lực ngoại giao đạt kết quả tốt hơn.

Phản bác của Iran và tình hình đàm phán thực tế

Bất chấp tuyên bố của Tổng thống Trump, Bộ Ngoại giao Iran đã khẳng định không có bất kỳ cuộc đàm phán chính thức nào với Mỹ đang diễn ra. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran, ông Esmaeil Baqaei, cho biết hiện tại các cuộc trao đổi chỉ diễn ra với Oman về việc quản lý và bảo đảm an toàn cho tuyến vận tải eo biển Hormuz, tuyến đường thủy chiến lược và quan trọng trong khu vực.

Ông Baqaei nhấn mạnh Iran không chấp nhận sự hiện diện hay quyền kiểm soát của Mỹ trong khu vực, và khẳng định các cuộc đàm phán với Oman nhằm thiết lập một tuyến đường mới cho tàu thuyền qua eo biển, không nghiêng hẳn về phía Bắc hay phía Nam mà phải đảm bảo quyền chủ quyền cũng như lợi ích an ninh quốc gia của cả hai nước. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh thỏa thuận này không đồng nghĩa với việc mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz theo cách mà trước đây từng diễn ra.

Ý nghĩa eo biển Hormuz và những căng thẳng xoay quanh

Eo biển Hormuz là một tuyến vận tải hàng hải trọng yếu nối liền vùng Vịnh với biển Ả Rập và đại dương Ấn Độ Dương, nơi có lượng lớn dầu mỏ xuất khẩu trên thế giới đi qua mỗi ngày. Trước khi xung đột nổ ra, tàu thuyền được phép tự do lưu thông qua đây. Tuy nhiên, kể từ khi chiến tranh bắt đầu, Iran đã siết chặt kiểm soát và yêu cầu phí dịch vụ cho các tàu qua lại, trong khi Mỹ và các đồng minh phản đối điều này và cho rằng đó là hành động gây trở ngại đáng kể tới thương mại toàn cầu.

Phản hồi on áp lực từ quốc tế, Iran đang tiến hành đàm phán với Oman - quốc gia sở tại nằm bên kia eo biển - nhằm đạt được sự đồng thuận về phạm vi và lộ trình đi lại an toàn cho các tàu trong vùng, cân bằng giữa quyền lợi an ninh quốc gia hai bên.

Quan điểm từ phía các nhà lập pháp Iran và diễn biến mới nhất

Ông Hassan Ghashghavi, người phát ngôn Ủy ban An ninh Quốc gia Quốc hội Iran, cho biết các nhà môi giới đang cố gắng hồi sinh một bản ghi nhớ hiểu biết mà Mỹ và Iran đã ký hồi tháng 6, vốn được xem như bước đệm cho đàm phán toàn diện trong tương lai. Bản ghi nhớ này có đưa ra những điều khoản liên quan đến eo biển Hormuz.

Cùng ngày, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đăng tải trên mạng xã hội X rằng Iran cần phải gây sức ép để kẻ thù giữ cam kết của các bên theo nội dung đã ký. Trong khi đó, một tàu chở dầu gần vùng biển Oman đã báo cáo phát hiện tiếng nổ, nhưng không có thiệt hại về người và phương tiện.

Tác động của diễn biến đàm phán tới thị trường và tình hình khu vực

Tuyên bố về đàm phán đã ảnh hưởng tức thì đến giá dầu thế giới, khiến giá dầu Brent giảm hơn 4% xuống còn 83,33 USD/thùng, đồng thời thúc đẩy các hợp đồng tương lai của các chỉ số chứng khoán Mỹ và châu Âu tăng điểm. Các thị trường tài chính toàn cầu phản ứng tích cực trước khả năng giảm leo thang xung đột trong khu vực.

Tuy nhiên, những bất đồng cốt lõi vẫn còn phức tạp, đặc biệt là về sự kiểm soát và tự do đi lại trên eo biển Hormuz cũng như chương trình hạt nhân của Iran. Các cuộc đấu khẩu giữa Mỹ và Iran vẫn tiếp diễn, kèm theo cả những cảnh báo cứng rắn nhưng đôi khi được nhường bước cho những tín hiệu ngoại giao qua lại.

Đối chiếu nguồn

Bài tổng hợp từ 4 nguồn độc lập. 0/2 số liệu được ít nhất 2 nguồn xác nhận. 1 số liệu chỉ xuất hiện ở bản tổng hợp, cần đối chiếu thêm.

• Dhaka Tribune
• The Punch
• Daily Mail
• CNA

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Tổng hợp từ các nguồn tin uy tín. Kiểm duyệt của toà soạn Ganday.