Iran đặt điều kiện mới để mở lại Eo biển Hormuz quan trọng toàn cầu

Iran đặt ra điều kiện cứng rắn cho việc tái mở cửa Eo biển Hormuz

Vào ngày 8/8/2026, Iran công bố một danh sách dài các điều kiện nhằm tái mở cửa Eo biển Hormuz, tuyến đường thủy sống còn đối với nền kinh tế thế giới, sau khi eo biển này bị Iran phong tỏa hiệu quả kể từ các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào nước này vào cuối tháng 2 năm nay. Tehran không chỉ yêu cầu bồi thường thiệt hại do chiến tranh, mà còn mong muốn được thu phí qua lại eo biển, đồng thời ngăn chặn các tàu bị cáo buộc vi phạm lộ trình đi lại qua vùng biển do Iran kiểm soát.

Theo đó, các cuộc đàm phán với Oman về cơ chế quản lý và vận hành Eo biển Hormuz đang tiến gần tới giai đoạn cuối, tuy nhiên việc mở cửa eo biển còn phụ thuộc vào nhiều điều kiện rộng hơn mà Iran đặt ra, bao gồm chấm dứt các hành động quân sự và áp lệnh phong tỏa của Mỹ.

Danh sách điều kiện chi tiết từ Iran

Bộ trưởng An ninh Quốc gia Iran, ông Mohammad Bagher Zolghadr, đã nêu cụ thể sáu yêu cầu cần thiết để mở lại Hormuz, bao gồm: chấm dứt các hành động chiến tranh và tấn công nhằm vào Iran cũng như các đồng minh của họ tại Lebanon, Palestine, Yemen và Iraq; gỡ bỏ phong tỏa hải quân do Mỹ áp đặt; dỡ bỏ toàn bộ các lệnh trừng phạt; trả lại tài sản bị đóng băng; bồi thường thiệt hại do chiến tranh và chấm dứt các đe dọa cũng như các hành vi xúc phạm đến giá trị quốc gia và tôn giáo của Iran.

Thậm chí, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran khẳng định rằng việc mở lại Hormuz phụ thuộc vào việc Mỹ chấp nhận những điều kiện này, đồng thời tách bạch sự việc này khỏi các cuộc đàm phán hiện đang diễn ra giữa Iran và Oman về vấn đề quản lý eo biển.

Ảnh hưởng và phản ứng quốc tế

Tình trạng phong tỏa đã làm giảm đáng kể lưu lượng tàu thuyền qua khu vực, trong khi các cuộc tấn công nhằm vào tàu chở dầu và hàng hóa vẫn tiếp diễn. Vương quốc Anh và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) phản đối mạnh mẽ các vụ đánh vào tàu chở dầu trong và quanh eo biển, ghi nhận nhiều sự cố xảy ra gần đây, bao gồm một vụ tấn công tên lửa nhắm vào tàu của ADNOC, công ty dầu khí Abu Dhabi, tuy không gây thương vong. Oman cũng lên tiếng quan ngại về các cuộc tấn công tái diễn và kêu gọi mọi bên duy trì đối thoại tích cực để bảo đảm an toàn hàng hải.

Điều kiện Iran đưa ra vượt ra ngoài những gì đã được nêu trong bản ghi nhớ tháng 6 giữa Iran và Mỹ, khiến viễn cảnh mở cửa trở lại eo biển càng thêm phức tạp. Mỹ khẳng định sẽ gỡ phong tỏa khi Iran thực hiện đầy đủ các cam kết, tuy nhiên những đòi hỏi của Iran hiện có phạm vi rộng hơn nhiều về chính trị và quân sự.

Tiến trình đàm phán và triển vọng tương lai

Phát biểu tại một cuộc họp báo, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho biết hiện là thời điểm tốt để đạt được một thỏa thuận, nhấn mạnh sự đoàn kết và sức mạnh quốc gia, đồng thời bày tỏ mong muốn giải quyết những bất đồng dựa trên cơ chế đã ký kết trước đó thay vì để leo thang xung đột. Việt Nam và các quốc gia trong khu vực cũng rất quan tâm đến diễn biến của thức này vì Hormuz là tuyến hàng hải quá quan trọng trong việc vận chuyển dầu khí và sản phẩm, ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường năng lượng quốc tế.

Các bên liên quan hiện vẫn tiếp tục đàm phán trong bầu không khí xây dựng, với mục tiêu đảm bảo an ninh hàng hải và ổn định khu vực. Tuy nhiên, những điều kiện mới do Iran đặt ra cùng các cuộc tấn công tàu thuyền liên tục cho thấy thách thức không nhỏ đối với việc thiết lập hòa bình và mở cửa Eo biển Hormuz trong thời gian tới.

Đối chiếu nguồn

Bài tổng hợp từ 4 nguồn độc lập.

• The Punch
• Al Jazeera
• France 24 Middle East
• France 24

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Tổng hợp từ các nguồn tin uy tín. Kiểm duyệt của toà soạn Ganday.