Iran đặt điều kiện mới về việc mở lại eo biển Hormuz gây căng thẳng quốc tế

Bối cảnh và yêu cầu mới của Iran về eo biển Hormuz

Ông Mohammad Bagher Zolghadr, Tổng thư ký Hội đồng và cũng là chỉ huy của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, nhấn mạnh rằng Mỹ phải ngừng mọi đe dọa và chiến tranh với Iran cùng các đồng minh của Tehran trong khu vực. Ngoài ra, Washington cũng phải giải phóng vô điều kiện các tài sản bị đóng băng và hủy bỏ các biện pháp trừng phạt đang áp dụng lên Iran.

Cho đến nay, Mỹ chưa đưa ra phản hồi chính thức trước các yêu cầu này, trong khi các cuộc đàm phán cho một thỏa thuận cuối cùng vẫn đang được tiến hành theo lịch trình đã ký hồi tháng 6. Thỏa thuận sơ bộ này đặt ra rằng việc bãi bỏ trừng phạt và bồi thường sẽ là phần của thỏa thuận hoàn chỉnh, đồng thời các bên cũng có kế hoạch giải quyết vấn đề tài sản bị đóng băng của Iran.

Diễn biến mới nhất và ảnh hưởng đến an ninh khu vực

Trong khi đàm phán vẫn diễn ra, có tin một tàu thuộc công ty dầu khí quốc doanh ADNOC của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) bị một quả tên lửa do Iran phóng bắn khi đang di chuyển qua eo biển Hormuz. ADNOC xác nhận không có thương vong trong vụ tấn công, nhưng cho biết kể từ khi cuộc xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran nổ ra vào tháng 2, hơn một chục tàu của họ đã bị tấn công bằng tên lửa và drone trong khu vực này, gây ra thương vong và thiệt hại đáng kể.

Bên cạnh đó, Trung tâm Hoạt động Thương mại Hàng hải Anh thông báo có một vụ bắn trúng một tàu chở hàng gần thị trấn Khasab của Oman, khiến tàu cháy nhỏ nhưng không nguy hiểm đến tính mạng hoặc hàng hóa.

Các căng thẳng này càng trở nên phức tạp khi Yemen chứng kiến các cuộc tấn công gia tăng giữa quân đội chính phủ và lực lượng Houthi được Iran hậu thuẫn, đe dọa làm bùng phát lại xung đột ở nước này sau một thỏa thuận ngừng bắn năm 2022.

Vai trò trung gian và tiến trình đàm phán hiện tại

Oman, một quốc gia Ả Rập duy trì vai trò trung gian trong khu vực, đang tiến hành các cuộc đàm phán với Iran để quản lý việc qua lại eo biển, đặc biệt liên quan đến việc xác định tuyến đường vận chuyển. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết họ đã gần đạt được một thỏa thuận liên quan đến vấn đề điều hướng, dù việc mở lại eo biển còn phụ thuộc vào các điều kiện khác và bị ảnh hưởng bởi các vi phạm của Mỹ với thỏa thuận sơ bộ.

Oman khẳng định các cuộc đàm phán được diễn ra trong không khí tích cực, đồng thời lên án các vụ tấn công vào tàu thuyền tại khu vực.

Cùng lúc, Mỹ mong muốn Iran cam kết chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền trong eo biển trước khi xem xét việc gỡ bỏ phong tỏa. Phó tổng thống Mỹ JD Vance cũng cho biết lãnh đạo Iran đã nói với Mỹ rằng họ chưa có kế hoạch đặt phí đi lại tại eo biển Hormuz.

Các thỏa thuận khu vực và tác động chiến lược

Bên cạnh căng thẳng tại Hormuz, ba quốc gia Saudi Arabia, Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ đã ký một thỏa thuận quốc phòng mới nhằm tăng cường sự hợp tác chiến lược. Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan khẳng định thỏa thuận không nhằm vào bất kỳ quốc gia nào mà sẽ được kích hoạt nếu bất kỳ thành viên nào bị tấn công. Các hoạt động hỗ trợ có thể bao gồm chia sẻ thông tin tình báo, vận chuyển hậu cần, hoặc triển khai lực lượng quân sự.

Thỏa thuận này có thể mở rộng sự tham gia của các quốc gia khác trong khu vực và cũng ảnh hưởng đến cân bằng quyền lực, làm tăng thêm độ phức tạp cho bối cảnh an ninh Trung Đông, đặc biệt trong lúc Iran và các nước liên quan chưa đưa ra được giải pháp hòa bình về eo biển Hormuz.

Đối chiếu nguồn

Bài tổng hợp từ 4 nguồn độc lập.

• Stuff
• Al Jazeera
• Sydney Morning Herald
• NBC News

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Tổng hợp từ các nguồn tin uy tín. Kiểm duyệt của toà soạn Ganday.