Iran đe dọa leo thang căng thẳng ở eo biển Hormuz nếu đàm phán với Mỹ thất bại

Bế tắc trong đàm phán hòa bình giữa Iran và Mỹ

Vào ngày 17/8, ngày chót để Iran và Mỹ đạt thỏa thuận cuối cùng theo Thỏa thuận ghi nhớ (MoU) ký từ ngày 17/6, tiến trình hòa đàm để chấm dứt chiến tranh và nối lại hoạt động tàu chở dầu qua eo biển Hormuz đã tê liệt, không có dấu hiệu các bên tiến gần tới kết thúc xung đột. Cuộc chiến được bắt đầu bởi Mỹ và Israel từ ngày 28/2 vẫn đang tiếp diễn mặc dù MoU nhằm thiết lập sự ngừng bắn và giải quyết các vấn đề rộng hơn như chương trình hạt nhân Iran.

Thỏa thuận MoU đặt ra thời hạn 60 ngày, có thể gia hạn theo sự đồng thuận của hai bên, nhưng nhanh chóng đổ vỡ vì mâu thuẫn về quyền kiểm soát eo biển Hormuz, một tuyến đường huyết mạch trong thương mại dầu mỏ toàn cầu. Tehran khẳng định điều khoản số 5 của thỏa thuận cho phép họ quản lý eo biển này, trong khi Washington bác bỏ cách hiểu này.

Căng thẳng leo thang và nguy cơ xung đột quân sự

Kể từ khi thỏa thuận tan vỡ, Tehran đã mở lại chiến dịch bắn các tàu mà họ cho là đi qua đường thủy không được phép, làm trầm trọng thêm căng thẳng trong khu vực. Mỹ tuyên bố từ ngày 7/7 rằng thỏa thuận đã kết thúc, trong khi Iran tố cáo Washington liên tục vi phạm cam kết.

Một quan chức cấp cao Iran cho biết trong khoảng thời gian vài tuần tới, Mỹ phải thực hiện đầy đủ các điều khoản trong thỏa thuận để có thể tiếp tục đàm phán. Nếu không, Iran sẽ sẵn sàng đưa ra các quyết định khó khăn, trong đó có khả năng tiến hành các cuộc tấn công quân sự kịp thời và chính xác nhằm phá vỡ phong tỏa hải quân của Mỹ quanh eo biển Hormuz.

Phát ngôn và lập trường của hai bên

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã cảnh báo công dân Mỹ chuẩn bị đối mặt với giá nhiên liệu cao kéo dài vì chiến tranh, đồng thời tuyên bố sẽ xem eo biển Hormuz là lãnh thổ của Mỹ sau khi đánh bại Iran. Trên mạng xã hội của mình, ông nhấn mạnh mục tiêu hàng đầu của Mỹ là ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân dưới mọi hình thức.

Ngược lại, Iran xác định đây là thời điểm khẩn trương buộc Mỹ phải hành động theo thỏa thuận, đồng thời cảnh báo khả năng leo thang quân sự sẽ được kích hoạt nếu đối thoại thất bại, đe dọa an ninh khu vực eo biển Hormuz gần với các quốc gia vùng Vịnh và tuyến đường vận chuyển dầu quan trọng kết nối Đông - Tây toàn cầu.

Đối chiếu nguồn

Bài tổng hợp từ 4 nguồn độc lập. 0/2 số liệu được ít nhất 2 nguồn xác nhận. 2 số liệu chỉ xuất hiện ở bản tổng hợp, cần đối chiếu thêm.

• The Globe and Mail
• Rappler
• CNA
• Asharq Al-Awsat

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Tổng hợp từ các nguồn tin uy tín. Kiểm duyệt của toà soạn Ganday.