Iran đóng cửa eo biển Hormuz, Mỹ tấn công trả đũa lần 3

Iran tấn công tàu hàng, đóng cửa eo biển huyết mạch

Ngày 12/7/2026, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã phóng tên lửa tấn công tàu container M/V GFS Galaxy mang cờ Cyprus đang cố gắng đi qua Eo biển Hormuz. Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), con tàu bị hư hại nặng và buộc phải dừng hành trình; một thành viên thủy thủ đoàn dân sự vẫn còn mất tích sau vụ tấn công.

Phía IRGC biện hộ rằng tàu M/V GFS Galaxy đã đi theo "tuyến đường không được phép", tắt các hệ thống định vị và bỏ qua nhiều cảnh báo yêu cầu điều chỉnh lộ trình. Hải quân IRGC ra tuyên bố khẳng định đây là hành động nhằm bảo đảm an ninh hàng hải. Ngay sau đó, IRGC chính thức tuyên bố đóng cửa Eo biển Hormuz "cho đến khi có thông báo mới" và "cho đến khi Mỹ chấm dứt can thiệp vào khu vực". Tuyên bố cũng cảnh báo bất kỳ hành động trả đũa nào sẽ "vấp phải phản ứng cứng rắn" và "các căn cứ mới của kẻ thù trong khu vực sẽ bị nhắm mục tiêu".

Đây là một trong những diễn biến leo thang nghiêm trọng nhất trong cuộc xung đột kéo dài từ khi Mỹ và Israel phát động các cuộc không kích vào Iran hồi ngày 28/2. Trước đó trong tuần, ba tàu chở dầu thương mại của Qatar và Saudi Arabia cũng đã bị tấn công, buộc Mỹ phải tiến hành nhiều đợt không kích nhằm vào các mục tiêu Iran.

Mỹ đáp trả bằng đợt không kích thứ ba trong tuần

Không lâu sau khi Iran công bố đóng cửa eo biển, quân đội Mỹ bắt đầu đợt không kích thứ ba nhằm vào Iran trong tuần, khởi động từ khoảng 19h15 giờ miền Đông hôm thứ Bảy. CENTCOM xác nhận đây là đợt tấn công được tiến hành theo lệnh của Tổng thống Donald Trump, nhằm "áp đặt cái giá nặng nề" và "tiếp tục suy giảm khả năng tấn công của Iran vào thủy thủ dân sự và tàu thương mại đang quá cảnh tự do qua eo biển".

Theo phóng viên Barak Ravid của Axios, các mục tiêu bị tấn công bao gồm radar giám sát trên không, kho lưu trữ tên lửa và máy bay không người lái, bệ phóng tên lửa và UAV, radar giám sát mặt biển và hệ thống tên lửa đất đối không. Tiếng nổ được ghi nhận tại các thành phố cảng Bandar Abbas và Sirik ở miền nam Iran, theo Đài truyền hình nhà nước IRIB của Iran, được Al Jazeera dẫn lại.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth bình luận ngắn gọn trên X: "Iran đã có lựa chọn sai lầm. Giờ họ phải trả giá." CENTCOM nhấn mạnh Iran từng được trao "thêm một cơ hội để thể hiện sự tuân thủ Biên bản ghi nhớ", nhưng tiếp tục thất bại trong việc giữ cam kết sau khi đã bị quy trách nhiệm cho các cuộc tấn công trước đó vào tàu thương mại.

Vòng đàm phán mong manh và lệnh ngừng bắn tan vỡ

Ngay cả khi tiếng súng chưa dứt, các nỗ lực ngoại giao vẫn diễn ra song song. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã gặp người đồng cấp Oman, Ngoại trưởng Sayyid Badr Albusaidi, tại Oman để trao đổi "quan điểm về các cơ chế phù hợp đảm bảo tàu thuyền đi lại an toàn qua Eo biển Hormuz". Cơ quan thông tấn nhà nước Oman sau đó cho biết các nhà đàm phán Oman và Iran sẽ tiếp tục các cuộc thảo luận "ở cấp độ kỹ thuật và chính trị".

Một nguồn tin cấp cao từ phía Iran tiết lộ với Reuters rằng Iran, Mỹ, Qatar và Pakistan đã đồng ý đàm phán thông qua một cuộc điện đàm mà các bên trung gian đang cố thu xếp. CNN đưa tin Oman đã đề xuất một dự thảo giải pháp cho eo biển, theo đó tàu thuyền được đi lại tự do qua hành lang phía nam trong lãnh hải Oman, còn tàu đi qua hành lang phía bắc thuộc lãnh hải Iran cần được Tehran chấp thuận trước, nhưng không phải nộp phí.

Tổng thống Trump hôm thứ Sáu tuyên bố Mỹ đồng ý tiếp tục đàm phán với Iran, song đồng thời khẳng định "lệnh ngừng bắn đã CHẤM DỨT!" trên nền tảng Truth Social. Washington yêu cầu Tehran công khai cam kết dừng các cuộc tấn công vào tàu thuyền trong eo biển và đảm bảo tất cả các tuyến hàng hải đều được lưu thông tự do mà không có bất kỳ khoản phí nào.

Hệ quả toàn cầu và mối đe dọa leo thang mới

Eo biển Hormuz là một trong những tuyến đường hàng hải trọng yếu nhất thế giới - trước khi cuộc xung đột nổ ra, khoảng một phần năm lượng dầu mỏ toàn cầu đi qua đây mỗi ngày. Việc Iran phong tỏa hiệu quả tuyến đường này đã khiến giá năng lượng tăng vọt, kéo theo lạm phát toàn cầu leo thang. Tình trạng căng thẳng mới nhất tiếp tục đẩy giá dầu tăng cao - một vấn đề đặc biệt nhạy cảm với Tổng thống Trump trước thềm bầu cử Quốc hội tháng 11.

Căng thẳng còn phức tạp hơn bởi các tuyên bố từ lãnh đạo mới của Iran. Lãnh tụ tối cao mới Mojtaba Khamenei, trong một tuyên bố bằng văn bản nhân lễ tang người tiền nhiệm và cha ông là Đại giáo chủ Ali Khamenei vào thứ Năm, cam kết "trả thù máu của lãnh tụ tử vì đạo và tất cả các liệt sĩ". Về phía Mỹ, Tổng thống Trump cho biết đã ra lệnh quân đội sẵn sàng phóng hàng nghìn tên lửa nếu Tehran mưu toan ám sát ông, sau khi Israel chia sẻ thông tin tình báo về một kế hoạch như vậy của Iran.

Cuộc khủng hoảng tại Eo biển Hormuz hiện là tâm điểm của một cuộc xung đột lớn hơn đã bất ổn định toàn bộ khu vực Vịnh, với tuyến hàng hải huyết mạch rơi vào tình trạng tê liệt và các nỗ lực ngoại giao vẫn chưa tìm được lối thoát rõ ràng.

Đối chiếu nguồn

Bài tổng hợp từ 4 nguồn độc lập. 0/1 số liệu được ít nhất 2 nguồn xác nhận. 1 số liệu chỉ xuất hiện ở bản tổng hợp, cần đối chiếu thêm.

• Daily Mail
• Sydney Morning Herald
• The Age
• CNA

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Ganday.