Chiến sự leo thang tại Vùng Vịnh sau khi ngừng bắn đổ vỡ
Từ ngày 18/7, Iran tái khởi động các cuộc tấn công nhằm vào các đồng minh của Mỹ tại Vùng Vịnh sau một tuần liên tiếp Mỹ thực hiện các đòn không kích nhắm vào các cơ sở quân sự, bao gồm hạ tầng hậu cần và kho vũ khí ngầm của Tehran. Cuộc đối đầu giữa Washington và Tehran diễn ra căng thẳng, vượt qua giới hạn của sự leo thang sau khi thỏa thuận ngừng bắn mong manh tan vỡ, gia tăng nguy cơ xung đột toàn diện.
Lực lượng Mỹ dưới sự chỉ huy của Bộ Chỉ huy Trung tâm đã tiến hành các cuộc tấn công vào các mục tiêu như trạm giám sát, kho hậu cần quân sự, kho vũ khí ngầm, và năng lực trên biển, sử dụng máy bay chiến đấu, máy bay không người lái và tàu chiến. Bộ Chỉ huy khẳng định có hơn 50.000 binh sĩ Mỹ hiện diện và luôn sẵn sàng tại khu vực Trung Đông.
Iran và Mỹ đồng thời siết chặt kiểm soát eo biển Hormuz
Cả hai bên đều tập trung vào eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển dầu mỏ chiến lược chiếm khoảng 20% nguồn cung thế giới. Mỹ công bố áp dụng phong tỏa hải quân, kiểm soát các tàu thương mại qua lại, bao gồm chuyển hướng 4 tàu, làm tê liệt một tàu và kiểm tra một tàu khác. Ngược lại, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cho biết đã ngăn chặn 4 tàu vi phạm quy định lưu thông qua eo biển bằng kết hợp tên lửa và drone.
Iran cũng thông báo hai tàu chở dầu phát nổ và bốc cháy khi đi qua khu vực có mìn ở phía nam eo biển Hormuz, song phía Mỹ phủ nhận thông tin này. Ngoài ra, một tàu khác bị các tay súng bắt giữ ngoài khơi Yemen, làm dấy lên lo ngại về an ninh tại điểm nghẽn vận chuyển dầu mỏ thứ hai ở cửa Biển Đỏ.
Hạ tầng dân sự tại Iran bị tấn công gây thiệt hại và lo ngại quốc tế
Truyền thông Iran đưa tin một số tên lửa đã đánh trúng các cơ sở cấp điện và máy bơm khử mặn nước tại thành phố ven biển Jask, khiến nguồn nước sinh hoạt bị gián đoạn tại nhiều làng mạc. Vụ tấn công cũng gieo thương vong với ít nhất ba người chết và tám người bị thương, đồng thời làm hư hại hai cây cầu và một hầm đường trên bờ biển phía Hormozgan.
Các vụ nổ và tấn công liên tiếp cũng được ghi nhận tại Sirik, Ahvaz, Yazd, Jask và Khorramabad. Trước đó, ít nhất năm cây cầu và một nhà ga tàu ở cảng Bandar Khamir phía Nam bị tấn công, khiến bảy người thiệt mạng. Một sân bay ở Iranshahr, gần biên giới Pakistan, cũng chịu đòn không kích. Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres bày tỏ quan ngại về các cuộc tấn công nhằm vào hạ tầng dân sự tại Iran và khu vực, yêu cầu các bên kiềm chế để tránh đẩy tình hình leo thang.
Nguy cơ lan rộng xung đột và áp lực chính trị cho Mỹ
Tổng thống Mỹ Donald Trump từng đe dọa các cuộc không kích quy mô lớn vào cơ sở hạ tầng Iran, không loại trừ khả năng tấn công mặt đất vào bờ biển hoặc các đảo của Iran. Các đòn tấn công vào miền Nam Iran được mô tả nhằm tạo ra lựa chọn chiến lược cho Washington trong bối cảnh tình hình căng thẳng vẫn chưa được hạ nhiệt.
Sự leo thang có thể khiến Iran phản công, nhắm tới hạ tầng quan trọng của các quốc gia Vùng Vịnh, hoặc liên minh của Tehran tại Yemen tiến hành các vụ tấn công nhằm gây gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu qua Biển Đỏ. Chính trị trong nước Mỹ cũng bị ảnh hưởng khi giá dầu tăng trên 4% lên đỉnh điểm trong hơn một tháng, tạo sức ép cho chính quyền Trump trước cuộc bầu cử Quốc hội 2020.
Phát biểu và cảnh báo từ các bên liên quan
Mohsen Rezaei, cố vấn cho Lãnh tụ tối cao Iran, cảnh báo Washington không được leo thang hoặc có ý định chiếm đóng lãnh thổ Iran. Teheran cũng khẳng định sẽ không cho phép xuất khẩu phân bón hóa học hoặc bất kỳ giọt dầu khí nào cho đến khi Mỹ ngừng các hoạt động gây hấn.
Cơ quan truyền thông nhà nước Iran và Lực lượng Vệ binh Cách mạng đã cho biết Iran đã phóng tên lửa hành trình từ đất liền ra tàu thuyền được cho là của Mỹ ở Ấn Độ Dương phía Bắc, gây ra hoảng loạn và khiến tàu này phải tránh xa phạm vi hoạt động của Hải quân Iran.
Những điều rút ra từ bài viết
- Iran và Mỹ tiếp tục leo thang xung đột tại Vùng Vịnh sau khi thỏa thuận ngừng bắn đổ vỡ.
- Eo biển Hormuz trở thành điểm nóng khi hai bên siết chặt kiểm soát giao thương qua biển.
- Các cuộc tấn công vào hạ tầng dân sự Iran gây ra thiệt hại về người và tài sản, làm gia tăng quan ngại quốc tế.
- Giá dầu tăng mạnh tạo áp lực chính trị lên Tổng thống Mỹ trước bầu cử Quốc hội.
- Cả hai bên đều cảnh báo nguy cơ khiến xung đột lan rộng thành chiến tranh toàn diện.
Nguồn tham khảo
- CNA - Iran renews attacks on Gulf states after another night of US strikes
- Al Jazeera - A seventh night of US strikes cuts water to villages in Iran’s south
- Straits Times Asia - Iran renews attacks on Gulf states after another night of US strikes
- Reuters - Iran renews attacks on Gulf states after another night of US strikes - Reuters
Đối chiếu nguồn
Bài tổng hợp từ 2 nguồn độc lập. 1/2 số liệu được ít nhất 2 nguồn xác nhận. 1 số liệu chỉ xuất hiện ở bản tổng hợp, cần đối chiếu thêm.
- CNA
- Straits Times Asia
Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Ganday.
