Iran siết chặt kiểm soát eo biển Hormuz trong khi Trump kêu gọi chấp nhận giá xăng cao

Tình hình căng thẳng tại eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển chiến lược hàng đầu thế giới với khoảng 20% lượng dầu mỏ xuất khẩu toàn cầu, đang bị Iran siết chặt kiểm soát trong cuộc xung đột kéo dài với Mỹ. Iran tuyên bố chỉ mở hoặc đóng eo biển dưới sự chỉ huy của họ, coi đây như một lệnh phong tỏa nhằm áp đặt thế trận trên vùng biển này. Đại diện ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi nhấn mạnh rằng eo biển Hormuz không thể bị chiến hạm hoặc lệnh trịnh thượng nào của Mỹ chiếm đóng hoặc kiểm soát. Mỹ, ngược lại, duy trì phong tỏa các cảng Iran và tìm cách áp lực kinh tế Tehran để chấm dứt các hoạt động hạt nhân và quân sự của nước này.

Trong những ngày gần đây, số lượng tàu qua lại eo biển Hormuz giảm mạnh so với trước khi chiến tranh bùng phát, với chỉ vài tàu được ghi nhận qua lại so với trung bình hơn 130 tàu mỗi ngày trước cuộc xung đột. Các vụ tấn công bằng tên lửa và drone nhằm vào tàu thương mại cùng cơ sở hạ tầng tại đây càng làm tình hình thêm bất ổn, gây lo ngại về an ninh hàng hải và nguồn cung năng lượng toàn cầu.

Phát biểu và phản ứng của Mỹ

Tổng thống Donald Trump hôm 14/8 đã lên tiếng tại một cuộc vận động chính trị ở New York kêu gọi người dân Mỹ chấp nhận mức giá xăng cao hơn một chút như một cách để ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. Ông khẳng định việc tăng giá nhiên liệu là cái giá phải trả nhằm bảo vệ an ninh quốc gia trước một "quốc gia rất độc ác" như Iran. Hiện mức giá trung bình xăng tại Mỹ tăng khoảng 29% so với cùng kỳ năm ngoái, gây áp lực lên nền kinh tế và làm dấy lên phản ứng trong cử tri trước kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Đáng chú ý, ông Trump còn tuyên bố sẽ sớm công nhận eo biển Hormuz là lãnh thổ thuộc quyền kiểm soát của Mỹ sau khi nước này “đánh bại” Iran. Phát biểu này được đưa ra kèm theo sự tự tin và cả sự hài hước khi ông nói rằng việc kiểm soát eo biển Hormuz là mục tiêu chiến lược quan trọng sau chiến thắng trong cuộc xung đột với Iran.

Tác động kinh tế và khu vực

Cuộc chiến kéo dài và phong tỏa tại eo biển Hormuz không chỉ làm gián đoạn mạnh mẽ chuyến hàng dầu khí quốc tế mà còn đẩy giá dầu thô Brent và West Texas Intermediate tăng lên. Giá dầu thô chứng kiến mức tăng qua các tuần, tạo thách thức lớn cho thị trường năng lượng toàn cầu và các nước nhập khẩu dầu.

Iran chịu áp lực lớn từ các lệnh trừng phạt kinh tế, trong đó việc phong tỏa cảng và hạn chế xuất khẩu dầu đã khiến nền kinh tế nước này rơi vào trạng thái căng thẳng, kết hợp với lạm phát tăng cao được chính Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian thừa nhận.

Đồng thời, những cuộc tấn công của nhóm Houthi ở Yemen được hỗ trợ bởi Iran làm trầm trọng thêm nguy cơ mở rộng xung đột khu vực khi các mục tiêu ở Arab Saudi liên tục bị tấn công. Chính quyền Yemen và quốc tế đang quan ngại về nguy cơ lan rộng cuộc chiến tại Trung Đông.

Triển vọng đối thoại và hòa bình

Trong bối cảnh căng thẳng leo thang, các cố gắng hòa đàm giữa Mỹ và Iran vẫn chưa có tiến triển rõ ràng. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết chưa có quyết định hồi sinh các cuộc đàm phán vì sự khác biệt lớn giữa các bên vẫn tồn tại. Các bên trung gian như Qatar và Pakistan giữ liên lạc với Iran, nhưng chưa được xem là bước tiến tới một sự hòa giải thực sự.

Trong tình hình hiện nay, xu hướng đối đầu và phong tỏa chiến lược eo biển Hormuz sẽ còn tiếp diễn, ảnh hưởng mạnh mẽ đến an ninh năng lượng toàn cầu và ổn định chính trị khu vực Trung Đông cũng như trên phạm vi quốc tế.

Đối chiếu nguồn

Bài tổng hợp từ 4 nguồn độc lập. 0/1 số liệu được ít nhất 2 nguồn xác nhận.

• CNA
• The Hindu International
• The Globe and Mail
• Korea Herald

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Tổng hợp từ các nguồn tin uy tín. Kiểm duyệt của toà soạn Ganday.