Iran và Oman tiến gần thỏa thuận kiểm soát Eo Hormuz nhưng chưa thể mở lại tuyến đường

Thỏa thuận gần kề giữa Iran và Oman về Eo Hormuz

Theo nhiều nguồn tin quốc tế, Iran và Oman đang đàm phán tiến gần tới một thỏa thuận nhằm quản lý giao thông tàu thuyền qua Eo Hormuz, một tuyến đường biển chiến lược chia cắt hai quốc gia và là huyết mạch quan trọng cho vận chuyển dầu khí toàn cầu. Một quan chức Mỹ giấu tên cho biết Washington kỳ vọng sự đồng thuận giữa Iran và Oman sẽ sớm được công bố, tạo điều kiện nối lại hoạt động vận chuyển dầu mỏ bình thường qua khu vực này.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi cho biết hai bên đang rất gần đạt thỏa thuận về một lộ trình vận chuyển tàu thay thế cho hệ thống giao thông hiện tại, tuy nhiên việc mở lại tuyến đường hoàn toàn sẽ phụ thuộc vào các điều kiện bổ sung do Iran đưa ra. Trong khi đó, các yêu cầu từ ông Mohammad Baqer Zolqadr, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, bao gồm chấm dứt các đe dọa từ phía Mỹ, chấm dứt các hành động quân sự chống lại Iran cũng như các đồng minh của nước này gồm Lebanon, Palestine, Yemen và Iraq, dỡ bỏ các biện pháp phong tỏa và trừng phạt, đồng thời trả tự do cho tài sản bị đóng băng của Iran.

Diễn biến căng thẳng và quan ngại trong khu vực

Dù đàm phán đang được tiến hành, tình hình an ninh tại Eo Hormuz vẫn căng thẳng. Các lực lượng UAE ngày 8/8 thông báo một tàu dầu của họ đã bị Iran tấn công bằng tên lửa khi đi qua khu vực này. Dù không có thương vong, vụ việc làm dấy lên lo ngại về an toàn hàng hải trong vùng biển vốn chi phối khoảng 20% sản lượng dầu toàn cầu trước khi khủng hoảng nổ ra. Cơ quan giám sát giao thương trên biển của Anh UKMTO cũng cho biết một tàu khác bắt cháy sau khi trúng một vật thể lạ, tuy nhiên đám cháy đã được kiểm soát nhanh chóng và không gây thiệt hại môi trường đáng kể.

Trong khi đó, Iran giữ quan điểm mở lại Eo Hormuz phụ thuộc vào việc Mỹ chấp nhận các điều kiện do Iran đề ra, không hoàn toàn liên quan tới đàm phán với Oman. Người phát ngôn Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran Hossein Mohebbi tuyên bố tái mở tuyến đường chỉ có thể thực hiện khi Mỹ đáp ứng các yêu cầu của Tehran.

Ảnh hưởng rộng lớn và triển vọng trong tương lai

Việc Iran sử dụng Eo Hormuz làm “điểm nghẽn” trong cuộc đối đầu với Mỹ đã khiến giá năng lượng tăng cao và tạo áp lực lạm phát trên toàn cầu. Trước đó, Iran đã áp phí cho các tàu dầu qua lại và không ngần ngại sử dụng lực lượng quân sự để kiểm soát hoạt động giao thông đường biển này. Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian thể hiện sự lạc quan về thời điểm hiện tại là phù hợp để tiến tới thỏa thuận, đồng thời nhấn mạnh sự đoàn kết và sức mạnh của Iran trong cuộc xung đột hiện tại.

Chính quyền Mỹ tuyên bố sẽ dỡ bỏ phong tỏa các cảng của Iran ngay sau khi thỏa thuận về mở lại tuyến đường vận chuyển thương mại được thông qua và Iran thực hiện cam kết của mình. Lực lượng Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ thống kê đã cho phép hơn 30 tàu cung cấp viện trợ nhân đạo đi qua kể từ khi phong tỏa bắt đầu, đồng thời đã ngăn chặn và kiểm tra nhiều tàu khác.

Đàm phán rằng có thể mang lại cho Iran quyền kiểm soát đáng kể trong việc quản lý các con tàu đi vào vùng Vịnh qua Eo Hormuz, một điều mà Mỹ từng thẳng thừng phản đối. Điều này cho thấy một trong những nhượng bộ lớn của Mỹ có thể sắp được thực hiện để tránh kéo dài xung đột và ổn định thị trường năng lượng toàn cầu.

Tuy nhiên, các chi tiết vẫn còn đang trong quá trình thương thảo và chưa rõ liệu thỏa thuận có dẫn đến việc mở lại hoàn toàn Eo Hormuz hay không, khi căng thẳng khu vực chưa có dấu hiệu hạ nhiệt khi các vụ tấn công tàu dầu vẫn tiếp diễn bất chấp các cuộc đàm phán.

Những diễn biến ở Eo Hormuz tiếp tục thu hút sự quan tâm từ cộng đồng quốc tế do tầm quan trọng chiến lược của tuyến đường biển này đối với an ninh năng lượng và ổn định kinh tế toàn cầu.

Đối chiếu nguồn

Bài tổng hợp từ 4 nguồn độc lập. 0/1 số liệu được ít nhất 2 nguồn xác nhận. 1 số liệu chỉ xuất hiện ở bản tổng hợp, cần đối chiếu thêm.

• Rappler
• The Kathmandu Post
• The Indian Express
• The Japan Times

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Tổng hợp từ các nguồn tin uy tín. Kiểm duyệt của toà soạn Ganday.