Israel tiếp tục không kích Lebanon dù có thỏa thuận Mỹ - Iran

Ngày 17-6, quân đội Israel tiếp tục tiến hành các cuộc không kích vào nhiều địa điểm ở miền nam Lebanon, bất chấp thỏa thuận hòa bình sơ bộ mà Mỹ và Iran vừa công bố hôm 15-6. Diễn biến này không chỉ làm dấy lên lo ngại về tình hình an ninh tại Lebanon mà còn đẩy Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu vào thế tiến thoái lưỡng nan trước thềm bầu cử.

Israel vẫn không kích Lebanon sau thỏa thuận hòa bình

Theo truyền thông Lebanon, chiến đấu cơ Israel đã tấn công khu vực Nabatieh al-Fawqa và vùng ngoại ô phía đông thị trấn Kfar Tebnit. Một máy bay không người lái (drone) của Israel cũng tập kích thị trấn Ansariyeh thuộc khu vực Zahrani trong cùng ngày.

Dù mức độ bạo lực tại Lebanon có xu hướng giảm kể từ khi thỏa thuận Mỹ - Iran được công bố, các cuộc tấn công của Israel tại miền nam nước này vẫn khiến ít nhất 5 người thiệt mạng trong hai ngày. Quân đội Lebanon khuyến cáo người dân chưa nên trở về các làng mạc khu vực phía nam, dù một số cư dân đã bắt đầu quay lại kiểm tra nhà cửa.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi hôm 16-6 tuyên bố hòa bình sẽ chưa thể được lập lại hoàn toàn nếu Israel chưa rút quân khỏi các vùng lãnh thổ Lebanon đang kiếm soát. "Bất kỳ cuộc tấn công quân sự nào của Israel nhắm vào Lebanon từ thời điểm này, cũng như việc tiếp tục chiếm đóng lãnh thổ Lebanon, đều sẽ bị xem là vi phạm biên bản ghi nhớ", ông Araghchi nhấn mạnh.

Ngược lại, Thủ tướng Netanyahu hôm 15-6 khẳng định lực lượng Israel sẽ tiếp tục duy trì hiện diện tại Lebanon "chừng nào còn cần thiết". Bộ tr��ởng Quốc phòng Katz cũng xác nhận quân đội Israel sẽ giữ vùng đệm an ninh ở miền nam Lebanon và sẵn sàng hành động nếu Iran tiến gần tới việc sở hữu vũ khí hạt nhân.

Về phía Hezbollah, tổ chức này chưa công bố bất kỳ cuộc tấn công nào vào Israel kể từ sau khi thỏa thuận được ký. Thủ lĩnh Hezbollah Naim Qassem dự kiến có bài phát biểu trên truyền hình ngày 17-6, và trước đó đã bày tỏ lòng biết ơn với Iran vì những nỗ lực buộc Israel ngừng hoạt động quân sự trên mọi mặt trận, kể cả Lebanon.

Thỏa thuận Mỹ - Iran và thế khó của Netanyahu

Mỹ và Iran đạt thỏa thuận sơ bộ nhằm chấm dứt cuộc xung đột bùng phát từ cuối tháng 2, với lễ ký chính thức dự kiến diễn ra ngày 19-6 tại Geneva, Thụy Sĩ. Thỏa thuận tập trung vào duy trì lệnh ngừng bắn, khôi phục hàng hải qua eo biển Hormuz và tạo khuôn khổ đàm phán cho các vấn đề còn lại - nhưng gác lại các vấn đề gai góc hơn như chương trình hạt nhân, tên lửa của Iran hay các nhóm trong "Trục Kháng chiến".

Với Israel, thỏa thuận này là một thất vọng lớn. Khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch tấn công Iran hồi cuối tháng 2, giới lãnh đạo Tel Aviv kỳ vọng đây là cơ hội "nghìn năm có một" để làm suy yếu Iran, thậm chí thay đổi chế độ tại Tehran. Nhưng phần lớn những mục tiêu cốt lõi đó vẫn chưa được giải quyết.

"Nếu thỏa thuận được ký và thực thi, Israel sẽ phải thích nghi với một thực tế chiến lược mới mà họ không thể kiểm soát nhiều yếu tố. Trong khi đó, hầu hết công cụ từng giúp nước này tác động đến chính sách của Mỹ đã không còn hiệu quả", Danny Citrinowicz, chuyên gia về Iran tại Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia Israel (INSS), viết trên tờ Israel Hayom.

Cựu đại sứ Israel tại Mỹ Michael Oren cảnh báo thỏa thuận có thể tạo điều kiện để Iran phục hồi sức mạnh. "Nếu Iran được nới lỏng lệnh trừng phạt và tiếp cận hàng tỷ USD tài sản bị phong tỏa, họ sẽ tái thiết sức mạnh quân sự và gây dựng lại các lực lượng đồng minh của mình", ông Oren nói với WSJ.

Netanyahu giữa áp lực đồng minh và bầu cử trong nước

Thế khó của Thủ tướng Netanyahu càng trở nên rõ ràng khi ông tuyên bố ngày 15-6 sẽ tiếp tục tham gia cuộc bầu cử tháng 10. Chấp nhận thỏa thuận đồng nghĩa ông phải giải trình với cử tri vì sao chiến tranh kết thúc khi nhiều mục tiêu còn dang dở, trong khi bản thân ông đang vướng bê bối tham nhũng và liên tục bị phe đối lập công kích.

Cựu thủ tướng Israel Ehud Barak không ngần ngại chỉ trích: "Iran mạnh lên còn Israel yếu đi. Đó là trách nhiệm chiến lược của Thủ tướng Netanyahu. Ông ấy đã thất bại."

Mặt khác, phản đối thỏa thuận cũng không phải lựa chọn khả thi khi Nhà Trắng ngày càng ưu tiên chấm dứt xung đột. Sau cuộc không kích của Israel vào phía nam Beirut cuối tuần trước, Tổng thống Trump công khai bày tỏ tức giận và yêu cầu Israel ngừng hoạt động quân sự tại Lebanon - một động thái hiếm thấy, bởi Netanyahu lâu nay luôn cố xây dựng mối quan hệ đặc biệt với ông Trump.

Sau khi thỏa thuận được công bố, Netanyahu mất gần một ngày mới lên tiếng, và cố giảm nhẹ những đồn đoán về rạn nứt. "Nhiều lần chúng tôi chung quan điểm và cũng có những trường hợp chúng tôi ít đồng quan điểm hơn. Tôi chịu trách nhiệm về các lợi ích an ninh của Israel. Tôi bảo vệ những lợi ích đó", ông Netanyahu phát biểu.

Chuyên gia Alex Vatanka thuộc Viện Trung Đông tại Mỹ nhận định Israel đang đứng trước lựa chọn không dễ dàng: "Họ phải cân nhắc giữa việc làm mất lòng Mỹ, đặc biệt là Tổng thống Trump, để theo đuổi mục tiêu an ninh hoặc chấp nhận rằng tiếp tục sát cánh cùng Washington hơn là hành động đơn độc."

Theo Citrinowicz, khả năng Israel vận động quốc hội hay dư luận Mỹ để gây sức ép lên Nhà Trắng cũng đã suy giảm đáng kể do ông Trump ngày càng siết chặt kiểm soát đảng Cộng hòa. Thỏa thuận Mỹ - Iran là bằng chứng cho thấy sức ảnh hưởng của Tel Aviv với Washington đang ở mức thấp nhất nhiều năm qua.

Theo Tuổi Trẻ, VnExpress, Dân Trí, VnEconomy, Thanh Niên