Mẹ 32 tuổi trầm cảm sau sinh: Ngày thứ ba thấy mình "không xứng đáng"

Nhiều người thắc mắc hôm nay ngày gì mà lại đọc được câu chuyện của một bà mẹ trẻ rơi vào khủng hoảng tinh thần ngay sau khoảnh khắc được cho là hạnh phúc nhất cuộc đời. Đây là thực tế không hiếm gặp: trầm cảm sau sinh có thể ập đến bất cứ lúc nào, kể cả khi người mẹ đang được gia đình bao bọc đầy đủ.

Được quan tâm nhưng vẫn chìm trong cô đơn

ThS Hoàng Quốc Lân, chuyên gia tâm lý lâm sàng, đã chia sẻ với báo chí về một ca điều trị điển hình: sản phụ sinh năm 1994, 32 tuổi, vừa sinh con đầu lòng và đang sống cùng gia đình nhà chồng trong khi người chồng phải làm việc xa.

Người phụ nữ này phát hiện có thai vào tháng 10/2024. Những tháng đầu thai kỳ, sức khỏe thể chất tương đối ổn định. Nhưng từ tháng 2/2025, áp lực bắt đầu tích tụ dần.

Gia đình chồng dành nhiều sự quan tâm cho thai nhi, thường xuyên nhắc nhở về chế độ ăn uống, nghỉ ngơi. Theo ThS Lân, đây xuất phát từ mong muốn em bé phát triển khỏe mạnh, nhưng trong cảm nhận của người mẹ, các cuộc trò chuyện hằng ngày ngày càng xoay quanh đứa trẻ, còn cảm xúc của chính chị lại ít được hỏi han.

Những câu nói quen thuộc như "ăn vào cho con khỏe", "không ăn thì con suy dinh dưỡng" tuy xuất phát từ tình thương nhưng vô tình khiến áp lực trong lòng người mẹ ngày một nặng nề hơn.

Từ buồn bã kéo dài đến khủng hoảng sau sinh

Từ tháng 4 đến tháng 6/2025, sản phụ thường xuyên rơi vào trạng thái buồn bã, tủi thân, dễ xúc động và khóc một mình. Khi gia đình bàn bạc các vấn đề liên quan đến em bé, chị cảm thấy tiếng nói của mình không được lắng nghe đúng mức. Từ đó, những suy nghĩ tiêu cực về vai trò làm mẹ và vị trí của bản thân trong gia đình bắt đầu xuất hiện.

Chị nhiều lần tâm sự với chồng qua điện thoại. Người chồng cố trấn an bằng cách giải thích rằng mọi người đều muốn tốt cho vợ và con, khuyên vợ đừng nghĩ nhiều. Theo chuyên gia, phản hồi này dù có chủ ý tốt nhưng chưa đáp ứng được nhu cầu thực sự của sản phụ lúc đó là được lắng nghe và thấu hiểu.

Tháng 7/2025, chị sinh con đầu lòng bằng phương pháp mổ. Sau sinh, tình trạng tinh thần trở nên trầm trọng: mất ngủ, lo âu, khóc liên tục, cảm giác bất lực và tội lỗi bao trùm. Đến ngày thứ ba hậu sản, chị rơi vào khủng hoảng tâm lý nặng và được chuyển đến đơn vị chuyên khoa tâm lý, tâm thần để điều trị.

Yếu tố nguy cơ từ quá khứ

Qua khai thác tâm lý, ThS Lân ghi nhận người mẹ này lớn lên trong gia đình có biến cố, bố mẹ ly hôn từ khi chị còn nhỏ. Trải nghiệm đó hình thành xu hướng kìm nén nhu cầu cá nhân, luôn cố gắng làm hài lòng người xung quanh và dễ tổn thương khi cảm xúc của mình không được ghi nhận. Đây là nền tảng khiến các áp lực trong thai kỳ và hậu sản trở nên khó kiểm soát hơn nhiều so với người khác.

Nhận diện sớm trầm cảm sau sinh

Chuyên gia cho biết một quan niệm sai lầm phổ biến là khi người mẹ có suy nghĩ tiêu cực sau sinh, nhiều người xung quanh cho rằng chị không yêu thương con. Chính điều này khiến các sản phụ ngại chia sẻ khó khăn tinh thần, dẫn đến tình trạng ngày càng xấu hơn.

Trên thực tế, ở những ca trầm cảm sau sinh nghiêm trọng, đặc biệt khi kèm theo lo âu hoặc biểu hiện loạn thần, người mẹ có thể xuất hiện những nhận thức sai lệch về bản thân, về khả năng chăm sóc con và về sự an toàn của em bé. Đây là triệu chứng bệnh lý, không phải phán xét về phẩm hạnh hay tình mẫu tử.

Theo ThS Lân: "Trong thực hành lâm sàng, tôi nhận thấy nhiều phụ nữ mang thai không chỉ đối diện với thay đổi nội tiết, thiếu ngủ và áp lực chăm con mà còn chịu tác động từ cảm giác cô đơn, khó chia sẻ".

Gia đình và người chồng cần làm gì?

Chuyên gia khuyến cáo khi sản phụ bày tỏ cảm xúc tiêu cực, người thân nên ưu tiên lắng nghe thay vì vội vã giải thích hay khuyên nhủ. Những câu như "đừng suy nghĩ nhiều", "ai sinh con cũng vậy", "cố lên vì con" tuy thiện chí nhưng đôi khi khiến người mẹ cảm thấy cảm xúc của mình không được thừa nhận.

Vai trò của người chồng trong giai đoạn này đặc biệt quan trọng. Sự hiện diện, lắng nghe và cùng chia sẻ gánh nặng chăm sóc trẻ là yếu tố bảo vệ sức khỏe tinh thần cho người mẹ. Với những trường hợp chồng phải làm việc xa, việc duy trì liên lạc thường xuyên, lắng nghe cảm xúc của vợ và phối hợp với gia đình tìm cách hỗ trợ phù hợp có thể giúp giảm bớt cảm giác đơn độc đáng kể.

ThS Lân nhấn mạnh, gia đình cần tìm kiếm hỗ trợ chuyên môn ngay khi sản phụ có các biểu hiện sau:

• Mất ngủ kéo dài, khóc nhiều không rõ lý do
• Lo âu quá mức, né tránh việc chăm sóc con
• Thường xuyên cảm thấy vô dụng, tội lỗi về bản thân
• Xuất hiện suy nghĩ tiêu cực liên quan đến bản thân hoặc em bé

Khi nhận thấy những dấu hiệu trên, cần liên hệ ngay bác sĩ sản khoa, chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ chuyên khoa tâm thần để được đánh giá và can thiệp kịp thời.

Theo Dân Trí