Mỹ chuẩn bị áp đặt lệnh trừng phạt mạnh nhất lịch sử lên Iran nhằm cô lập kinh tế

Mỹ tuyên bố áp đặt lệnh trừng phạt lịch sử nhằm vào Iran

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent hôm 20/8 khẳng định Washington sẽ triển khai "lệnh trừng phạt mạnh nhất trong lịch sử" đối với Iran, mục tiêu là áp lực tối đa nhằm giảm thiểu các can thiệp quân sự trực tiếp tại Trung Đông. Phát biểu này được đưa ra chỉ một ngày sau khi Tổng thống Donald Trump đe dọa tiến hành "chiến tranh kinh tế", cảnh báo về những hậu quả nghiêm trọng đối với bất kỳ quốc gia nào giúp đỡ Iran bằng cách cung cấp nguồn lực tài chính hoặc năng lượng.

Bessent tuyên bố đây sẽ là một chiến dịch cô lập kinh tế phối hợp chưa từng có với sự tham gia của các đồng minh Mỹ, đồng thời nhấn mạnh rằng việc làm ngơ sẽ đồng nghĩa với việc đứng về phía chính quyền Tehran, vốn bị Mỹ gọi là "chế độ sát nhân". Ông cũng cho biết sẽ công bố cụ thể hơn về chi tiết các biện pháp vào buổi họp báo dự kiến diễn ra vào thứ Hai tới.

Chiến tranh và tranh chấp tại eo biển Hormuz làm leo thang áp lực kinh tế

Xung đột quân sự kéo dài gần sáu tháng giữa Iran cùng các quốc gia trong vùng Vịnh đã gây ảnh hưởng lớn đến an ninh và nguồn cung dầu mỏ toàn cầu khi Iran dùng khả năng kiểm soát eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển gần 20% lượng dầu thương mại thế giới - để siết chặt hoạt động vận chuyển hàng hóa. Mỹ và Iran đã nhiều lần thử thỏa thuận ngừng bắn nhưng đều thất bại, đẩy giá dầu lên mức cao nhất trong ba tuần qua.

Bessent nhấn mạnh rằng áp lực kinh tế tối đa từ Mỹ sẽ khiến khả năng Mỹ tiến hành các chiến dịch quân sự quy mô lớn tại khu vực giảm xuống. Trong khi đó, giới chức Tehran gọi các lệnh trừng phạt là "khủng bố kinh tế" và tuyên bố sẽ không làm suy giảm quyết tâm bảo vệ độc lập, phẩm giá và chủ quyền quốc gia của họ.

Tranh cãi về vai trò của Trung Quốc trong chiến dịch cô lập Iran

Trung Quốc là thị trường tiêu thụ hơn 80% lượng dầu xuất khẩu từ Iran, theo số liệu năm 2025 của công ty phân tích Kpler. Dù vậy, Mỹ vẫn kêu gọi Bắc Kinh tham gia vào nỗ lực gây áp lực kinh tế để mở cửa eo biển Hormuz, đồng thời cảnh báo những hậu quả nghiêm trọng nếu các quốc gia tiếp tục làm ăn với Iran.

Phía Trung Quốc phản bác các biện pháp trừng phạt rằng "nhiệt lượng và sức ép không giúp giải quyết vấn đề", kêu gọi các bên có trách nhiệm dùng biện pháp chính trị và ngoại giao để giải quyết căng thẳng. Bessent cho biết nhiều cuộc trao đổi liên quan sẽ được tiến hành riêng tư, nhưng có nhấn mạnh rằng khoảng 50% nguồn năng lượng của Trung Quốc đến từ vùng Vịnh, do đó việc hợp tác sẽ có lợi cho họ về lâu dài.

Tác động trong và ngoài nước Mỹ

Tổng thống Trump đang đối mặt với áp lực chính trị trong nước do giá nhiên liệu cao và sự suy giảm ủng hộ trước các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Ông dùng chiến dịch trừng phạt làm công cụ để gia tăng áp lực lên Iran đồng thời cảnh báo những người ủng hộ Tehran nhưng cũng bị chỉ trích là đánh lạc hướng dư luận khỏi những vấn đề kinh tế nội bộ như nợ công và lãi suất tăng cao.

Phản ứng trước lời đe dọa của Mỹ, Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi cho rằng các biện pháp này chỉ khiến quan hệ quốc tế thêm căng thẳng và không có hiệu quả trong việc thúc đẩy hòa bình hay ổn định khu vực.

Chiến dịch trừng phạt mới của Mỹ được xem là một bước đi quyết liệt nhằm đẩy Tehran đến bờ vực phải thay đổi chính sách hoặc đối mặt sự sụp đổ kinh tế và chính trị, với Mỹ đặt ra yêu cầu rõ ràng cho các đồng minh và đối tác quốc tế lựa chọn đứng về phía họ hoặc cùng Iran bị trừng phạt nặng nề.

Đối chiếu nguồn

Bài tổng hợp từ 4 nguồn độc lập. 0/1 số liệu được ít nhất 2 nguồn xác nhận. 1 số liệu chỉ xuất hiện ở bản tổng hợp, cần đối chiếu thêm.

• The Hindu International
• Rappler
• The Kathmandu Post
• Korea Herald

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Tổng hợp từ các nguồn tin uy tín. Kiểm duyệt của toà soạn Ganday.