Những điểm chính
- Ngày 26/6, CENTCOM thông báo Mỹ không kích kho tên lửa, cơ sở UAV và trạm radar ven biển Iran để đáp trả vụ tàu hàng Ever Lovely bị UAV tấn công tại eo biển Hormuz ngày 25/6.
- Tàu Ever Lovely treo cờ Singapore bị trúng vật thể nghi là UAV tự sát cách Dahit, Oman khoảng 14 km, không có thương vong và tàu tiếp tục hành trình an toàn.
- IRGC tuyên bố đã tấn công trả đũa vào các vị trí quân sự Mỹ trong khu vực, cảnh báo nếu Mỹ tiếp tục gây hấn, đòn đáp trả sẽ còn lớn hơn.
- Phó Tổng thống Mỹ JD Vance và Tổng thống Trump đều cáo buộc Iran vi phạm bản ghi nhớ ngừng bắn ký tại Thụy Sĩ ngày 17/6.
- Đây là lần đầu tiên Mỹ và Iran trực tiếp tấn công nhau kể từ khi ký bản ghi nhớ hòa bình sơ bộ ngày 17/6, đặt thỏa thuận trước nguy cơ đổ vỡ.
Mỹ không kích Iran sau vụ tàu hàng bị tấn công ở Hormuz
Ngày 26/6, Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo đã tiến hành không kích nhiều mục tiêu trên lãnh thổ Iran, bao gồm kho chứa tên lửa, cơ sở lưu trữ máy bay không người lái (UAV) và các trạm radar ven biển. CENTCOM mô tả đây là đòn "đáp trả mạnh mẽ" sau vụ UAV tấn công tàu hàng Ever Lovely treo cờ Singapore tại eo biển Hormuz vào ngày 25/6.
Tàu Ever Lovely bị trúng vật thể nghi là UAV tự sát khi đang di chuyển dọc bờ biển Oman để thoát khỏi eo biển Hormuz, ở vị trí cách Dahit (Oman) khoảng 14 km về phía đông nam. Vụ tấn công không gây thương vong; con tàu sau đó tiếp tục hành trình và rời khỏi khu vực an toàn.
Trong tuyên bố chính thức, CENTCOM nhấn mạnh: "Hành động gây hấn vô cớ nhằm vào tàu vận tải thương mại của lực lượng Iran đã vi phạm rõ ràng thỏa thuận ngừng bắn". Quân đội Mỹ khẳng định sẽ tiếp tục hỗ trợ đảm bảo an toàn cho các tàu thương mại qua lại tuyến đường thủy chiến lược này.
Theo đài truyền hình nhà nước Iran (IRIB), vụ tấn công xảy ra vào khoảng 23h15 ngày 25/6 giờ địa phương, tức 3h15 sáng 26/6 giờ Việt Nam. Người dân ghi nhận tiếng nổ tại khu vực cầu cảng Taherouyeh ở thành phố Sirik, tỉnh Hormozgan, miền nam Iran. Một nguồn tin quân sự Iran cho biết hai đầu đạn đã đánh trúng một tháp viễn thông gần Sirik, nhưng không cung cấp thêm thông tin về thiệt hại.
Iran đáp trả, hai bên đổ lỗi cho nhau
Ngay sau khi Mỹ công bố cuộc không kích, các hãng thông tấn Tasnim và IRNA của Iran dẫn tuyên bố từ Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) khẳng định lực lượng hải quân nước này đã tấn công trả đũa vào các vị trí có binh sĩ Mỹ đồn trú trong khu vực. IRGC không tiết lộ địa điểm cụ thể hay chi tiết về các đòn đáp trả.
IRGC cáo buộc Washington "như mọi khi, đã vi phạm các cam kết của mình và tiến hành một cuộc không kích" nhằm vào bờ biển Iran, đồng thời cảnh báo: "Nếu các hành động gây hấn tiếp diễn, phản ứng của chúng tôi sẽ mạnh mẽ hơn và trên quy mô lớn hơn".
Phó Tổng thống Mỹ JD Vance, người đứng đầu đoàn đàm phán của Washington với Tehran, đáp lại trên mạng xã hội X: "Iran đã ký một thỏa thuận ngừng bắn. Chúng tôi đã tôn trọng nó. Nếu họ có bất đồng về cách thức thực thi thỏa thuận, họ có thể gọi điện thoại cho chúng tôi".
Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng lên án vụ UAV tấn công tàu hàng, gọi đây là "hành vi vi phạm thỏa thuận". Trong khi đó, Iran đến nay chưa chính thức nhận trách nhiệm về vụ tấn công tàu Ever Lovely, nhưng khẳng định chỉ có Iran và Oman mới có quyền "xác định việc quản lý và các dịch vụ hàng hải trong tương lai" tại eo biển Hormuz.
Đài CNN dẫn lời một quan chức Mỹ giấu tên cho biết đợt không kích của Mỹ đã kết thúc.
Bản ghi nhớ ký ngày 17/6 đứng trước nguy cơ đổ vỡ
Đây là lần đầu tiên hai bên xảy ra xung đột trực tiếp kể từ khi Mỹ và Iran ký bản ghi nhớ hòa bình sơ bộ tại Thụy Sĩ ngày 17/6. Theo thỏa thuận, Tehran đồng ý để hoạt động lưu thông qua eo biển Hormuz nối lại, song phải đặt dưới sự điều phối của Iran.
Từ trước khi xảy ra sự cố, IRGC đã yêu cầu tàu thuyền qua eo biển Hormuz phải tuân theo tuyến đường do lực lượng này quy định, cảnh báo sẽ xử lý các phương tiện vi phạm. IRGC cũng phản đối việc "một số cơ quan chức năng công bố luồng di chuyển mới trên eo biển Hormuz", gọi đây là điều không thể chấp nhận. IRIB cho biết khoảng 5 tiếng trước khi Sirik bị tấn công, IRGC đã bắn phát cảnh cáo về phía eo biển, nhằm vào các tàu bị cho là vi phạm thỏa thuận.
Hai bên hiện có những cách hiểu trái ngược nhau về nội dung bản ghi nhớ, đặc biệt xoay quanh vấn đề kiểm soát eo biển Hormuz, số phận kho dự trữ uranium làm giàu của Iran và tình hình quân sự tại Lebanon nơi có các lực lượng do Iran hậu thuẫn. Những mâu thuẫn này khiến triển vọng thực thi thỏa thuận ngày càng trở nên mờ nhạt.
Câu hỏi thường gặp
Tàu hàng Ever Lovely bị tấn công ở đâu và có thiệt hại gì không?
Tàu Ever Lovely treo cờ Singapore bị trúng vật thể nghi là UAV tại vùng biển cách Dahit, Oman khoảng 14 km về phía đông nam khi đang rời eo biển Hormuz. Vụ tấn công không gây thương vong, con tàu sau đó tiếp tục hành trình và rời khu vực.
Mỹ tấn công những mục tiêu nào ở Iran ngày 26/6?
Theo CENTCOM, Mỹ không kích kho chứa tên lửa, cơ sở lưu trữ máy bay không người lái (UAV) và các trạm radar ven biển của Iran. Tiếng nổ được ghi nhận tại khu vực cảng Sirik, tỉnh Hormozgan, miền nam Iran.
Iran phản ứng thế nào sau khi bị Mỹ không kích?
IRGC tuyên bố lực lượng hải quân Iran đã tấn công trả đũa vào các vị trí có binh sĩ Mỹ đồn trú trong khu vực, đồng thời cảnh báo nếu Mỹ tiếp tục gây hấn, phản ứng sẽ mạnh mẽ hơn và trên quy mô lớn hơn.
Thỏa thuận ngừng bắn Mỹ - Iran ký ngày nào và nội dung chính là gì?
Mỹ và Iran ký bản ghi nhớ hòa bình sơ bộ tại Thụy Sĩ ngày 17/6. Theo đó, Tehran đồng ý để hoạt động lưu thông qua eo biển Hormuz nối lại nhưng phải đặt dưới sự điều phối của Iran. Các vụ tấn công ngày 25-26/6 là lần đầu tiên hai bên xung đột kể từ khi ký thỏa thuận này.
