Những điểm chính
- Tổng thống Trump tuyên bố trên Truth Social ngày 13/6 rằng thỏa thuận với Iran sẽ được ký vào ngày 14/6 và eo biển Hormuz sẽ mở cửa ngay sau đó.
- Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cho biết Islamabad đang chuẩn bị lễ ký điện tử vào 14/6, tiếp theo là đàm phán kỹ thuật vào tuần tới.
- Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei xác nhận lễ ký sẽ không diễn ra vào ngày 14/6, nhưng không loại trừ khả năng trong những ngày tới.
- Theo Axios, ba bất đồng chính đã được giải quyết: cơ chế giải ngân tài sản bị phong tỏa của Iran, mở lại Hormuz trong thời gian ngừng bắn 60 ngày và cách thức đàm phán hạt nhân.
- Thủ tướng Israel Netanyahu tuyên bố Israel sẽ không là một bên trong thỏa thuận Mỹ - Iran.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố thỏa thuận chấm dứt chiến sự với Iran sẽ được ký kết vào ngày 14/6, kéo theo việc mở lại eo biển Hormuz - tuyến hàng hải huyết mạch đang bị phong tỏa. Tuy nhiên, phía Iran vẫn tỏ ra thận trọng và chưa xác nhận thời điểm ký chính thức.
Trump công bố kế hoạch ký thỏa thuận ngày 14/6
Ngày 13/6, ông Trump đăng lên mạng xã hội Truth Social: "Thỏa thuận theo kế hoạch sẽ được ký vào ngày mai và eo biển Hormuz sẽ mở cửa cho tất cả các bên ngay sau đó."
Tổng thống Mỹ bày tỏ hy vọng tiến trình sẽ diễn ra "nhanh chóng, dễ dàng và suôn sẻ", nhưng cũng cảnh báo rằng nếu không được như vậy, Mỹ "luôn có một phương án thay thế".
Ngoài vấn đề Hormuz, ông Trump đề cập tới kế hoạch thu hồi vật liệu hạt nhân của Iran sau khi chiến sự kết thúc: "Vào thời điểm thích hợp, khi tất cả đã bình yên, chúng ta sẽ tiến vào và thu hồi bụi hạt nhân, thứ đang bị chôn giấu sâu dưới những ngọn núi đá hoa cương bị đánh sập bởi máy bay ném bom B-2, rồi tiến hành pha loãng và tiêu hủy nó, dù là ở Iran hay ở Mỹ."
Pakistan - trung gian chủ chốt - chuẩn bị lễ ký điện tử
Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cho biết hai bên đang "cận kề thỏa thuận hơn bao giờ hết" và nhiều khả năng sẽ hoàn tất các nội dung cuối cùng "trong vòng 24 giờ".
"Pakistan đang chuẩn bị cho lễ ký thỏa thuận hòa bình bằng hình thức điện tử, tiếp theo là các cuộc đàm phán cấp kỹ thuật vào tuần tới", Thủ tướng Sharif nói. Bộ Ngoại giao Pakistan cũng thông báo lễ ký dự kiến diễn ra ngày 14/6.
Theo nguồn tin từ truyền thông Trung Đông, các quan chức Qatar đã tới Tehran ngày 10-11/6 nhằm hóa giải một số bất đồng then chốt giữa Washington và Tehran. Nguồn tin mô tả cuộc thương lượng đạt được "những bước đột phá thực sự", với phái đoàn Qatar chuyển đến phía Mỹ "lời chấp thuận" của Iran với dự thảo thỏa thuận mới nhất.
Ba bất đồng lớn đã được giải quyết
Axios dẫn ba nguồn tin cho biết ba bất đồng quan trọng giữa Mỹ và Iran đã được thu hẹp, bao gồm:
- Cơ chế giải ngân tài sản bị phong tỏa của Iran
- Phương án mở lại eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn 60 ngày
- Cách thức tiến hành đàm phán về chương trình hạt nhân Iran trong giai đoạn đó
Bản ghi nhớ được đề xuất còn kêu gọi Mỹ bắt đầu giải phóng hàng tỷ USD tài sản bị đóng băng của Iran và miễn trừ các lệnh trừng phạt đối với hoạt động xuất khẩu dầu, đổi lại việc Iran mở cửa eo biển.
Bất đồng về điều khoản Hormuz
Mỹ và Iran vẫn đưa ra thông tin mâu thuẫn nhau về nội dung thỏa thuận tiềm năng.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày 12/6 cho biết dự thảo thỏa thuận có điều khoản Mỹ dỡ bỏ phong tỏa đường biển đối với Iran. "Việc quản lý eo biển Hormuz sẽ không còn như trước nữa", ông nói, mô tả tuyến hàng hải này là một trong những "công cụ răn đe chủ chốt" của Iran. Ông Araghchi cũng cho rằng thỏa thuận sơ bộ cho thấy Iran đã trở nên mạnh mẽ hơn sau xung đột.
Trong khi đó, một quan chức Mỹ ngày 13/6 khẳng định Iran phải mở eo biển Hormuz hoàn toàn và không được thu phí quá cảnh. "Khi họ thực hiện điều đó, chúng tôi sẽ dỡ bỏ lệnh phong tỏa. Bước tiếp theo sẽ là rà phá thủy lôi trên eo biển và các nước G7 có thể tham gia nỗ lực này", quan chức này nói, nhấn mạnh hai bước đi sẽ được triển khai song song.
Iran thận trọng, chưa xác nhận ngày 14/6
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei kêu gọi không nên suy đoán quá sớm về thời điểm ký kết. Ông cho biết thời điểm ký bản ghi nhớ chưa được xác định và sẽ không phải là ngày 14/6, mặc dù không loại trừ khả năng thỏa thuận sẽ diễn ra trong những ngày tới.
"Do bên kia còn do dự, chúng tôi phải thận trọng khi đưa ra bình luận về tiến trình", ông Baqaei nhấn mạnh. Người phát ngôn cũng làm rõ phạm vi của văn bản đang đàm phán: bản ghi nhớ Islamabad tập trung vào việc chấm dứt chiến tranh và ở giai đoạn này, vấn đề hạt nhân sẽ không được đưa vào thảo luận.
Bản ghi nhớ hiểu biết, nếu được ký kết, sẽ kích hoạt một khoảng thời gian 60 ngày dành cho các cuộc đàm phán kỹ thuật về cách thức cụ thể triển khai các cam kết đã đạt được.
Israel tuyên bố không phải bên trong thỏa thuận
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố đất nước của ông sẽ không phải là một bên tham gia thỏa thuận Mỹ - Iran.
Câu hỏi thường gặp
Thỏa thuận Mỹ - Iran ngày 14/6 có được ký không?
Iran tuyên bố lễ ký sẽ không diễn ra vào ngày 14/6. Tổng thống Trump và Pakistan nói thỏa thuận sẽ được ký ngày 14/6, nhưng phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Baqaei cho biết thời điểm chưa được xác định và sẽ không phải ngày hôm đó.
Eo biển Hormuz sẽ mở lại như thế nào theo thỏa thuận Mỹ - Iran?
Theo quan chức Mỹ, Iran phải mở eo biển Hormuz hoàn toàn và không thu phí quá cảnh. Sau đó Mỹ sẽ dỡ bỏ lệnh phong tỏa hàng hải, tiếp theo là rà phá thủy lôi với sự tham gia có thể có của các nước G7.
Pakistan đóng vai trò gì trong đàm phán Mỹ - Iran?
Pakistan là trung gian quan trọng trong tiến trình đàm phán. Thủ tướng Shehbaz Sharif cho biết Islamabad đang chuẩn bị cho lễ ký điện tử và văn bản đang được đàm phán được gọi là 'bản ghi nhớ Islamabad'.
Bản ghi nhớ Islamabad giữa Mỹ và Iran có nội dung gì?
Bản ghi nhớ tập trung vào chấm dứt chiến tranh, bao gồm mở lại eo biển Hormuz, dỡ bỏ phong tỏa hàng hải của Mỹ và giải phóng tài sản bị phong tỏa của Iran. Vấn đề hạt nhân sẽ được thảo luận ở giai đoạn đàm phán kỹ thuật sau đó trong 60 ngày tiếp theo.
