Mỹ, Iran và Oman tiến gần thỏa thuận tạm thời mở lại eo biển Hormuz, dự kiến công bố thứ Tư

Thỏa thuận tạm thời mở lại eo biển Hormuz giữa Mỹ, Iran và Oman

Ngày 5/8/2026, các nguồn tin từ Mỹ, Iran và Oman cho biết ba bên đang tiến gần tới một thỏa thuận tạm thời nhằm mở lại eo biển Hormuz, một trong những tuyến đường thủy quan trọng nhất thế giới nối liền Vịnh Ba Tư và Biển Ả Rập. Theo thông tin từ Axios, thỏa thuận dự kiến được công bố vào thứ Tư tuần này, thiết lập một cơ chế 60 ngày có thể gia hạn để cho phép tàu thuyền đi lại an toàn và tự do qua khu vực chiến lược này.

Thỏa thuận chia tuyến đi lại thành hai làn riêng biệt: tàu đi vào Vịnh Ba Tư sẽ di chuyển qua vùng biển phía bắc trong lãnh hải Iran, còn tàu rời khỏi vịnh sẽ chạy qua vùng biển phía nam trong lãnh hải Oman, dự kiến được hai nước phối hợp chặt chẽ. Trong giai đoạn tạm thời, không có khoản phí nào được áp dụng cho hoạt động vận chuyển qua eo biển.

Hoạt động dọn sạch thủy lôi và triển vọng lâu dài

Một phần quan trọng trong thỏa thuận là kế hoạch dọn sạch thủy lôi tại làn đường trung tâm ở eo biển Hormuz trong vòng 30 ngày, từ đó mở đường cho tuyến đường này có thể trở thành làn đi lại hai chiều trong tương lai. Kế hoạch này được kỳ vọng sẽ tăng cường an toàn hàng hải và là bước đệm để các bên đàm phán một thỏa thuận dài hạn hơn.

Đàm phán diễn ra sau một thời gian căng thẳng quân sự giữa Mỹ và Iran kể từ khi hai nước mở chiến dịch quân sự từ tháng 2 năm nay, với các cuộc tấn công bằng drone và tên lửa khiến tình hình khu vực trở nên bất ổn. Mặc dù đã có một thỏa thuận ngừng bắn do Pakistan làm trung gian vào tháng 4 và ghi nhớ chung tháng 6, nhưng thỏa thuận đổ vỡ và xung đột lại bùng phát. Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây đã quyết định hoãn các cuộc không kích quy mô lớn nhằm cho cơ hội ngoại giao, cam kết có thể dùng quân sự nếu đối thoại thất bại.

Vai trò ngoại giao và những người trung gian

Đàm phán có sự tham gia tích cực của các quan chức từ Oman, Qatar, Pakistan và Saudi Arabia, với sự hỗ trợ mạnh mẽ từ Nhà Trắng. Đặc phái viên Trump, ông Steve Witkoff, đã có nhiều cuộc gọi với Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi và Ngoại trưởng Oman Badr al-Busaidi trong những ngày gần đây để xúc tiến thỏa thuận. Iran được cho là đã hoàn thiện quá trình phê duyệt với sự đồng thuận của Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei và Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao vào ngày 5/8.

Phản ứng thị trường và kỳ vọng quốc tế

Thông tin về tiến triển trong thỏa thuận đã tác động tích cực tới thị trường tài chính và năng lượng toàn cầu. Chỉ số S&P 500 được ghi nhận vượt mốc 7.700 điểm, lập kỷ lục mới, cùng với Dow Jones và các chỉ số chứng khoán châu Á như Nikkei và Kospi tăng mạnh. Giá dầu Brent giảm hơn 5% trong các phiên vừa qua do kỳ vọng sự gián đoạn vận chuyển dầu qua eo biển giảm bớt.

Các quan chức Mỹ, bao gồm Ngoại trưởng Marco Rubio và Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent, kỳ vọng một thỏa thuận sẽ sớm được ký kết, trong khi phía Iran cũng đánh giá cuộc đàm phán với Oman về các tuyến đường an toàn có những dấu hiệu tích cực. Mặc dù eo biển Hormuz đã được tuyên bố là "tự do và mở" cho tàu thương mại, hoạt động vận chuyển vẫn bị hạn chế nghiêm trọng kể từ khi chiến tranh xảy ra. Tình trạng hiện nay là chỉ 9 tàu vượt qua được eo biển mỗi ngày, so với mức khoảng 130 trước đó.

Ý nghĩa và tầm quan trọng của thỏa thuận

Ký kết thỏa thuận tạm thời mở lại eo biển Hormuz sẽ giúp giảm thiểu căng thẳng khu vực, bảo đảm an toàn cho thương mại quốc tế, nhất là nguồn cung năng lượng toàn cầu. Đây cũng là bước khởi đầu cho các cuộc đàm phán phức tạp hơn liên quan đến chương trình hạt nhân Iran và an ninh khu vực, mở ra kỳ vọng hòa bình bền vững hơn giữa Mỹ và Iran.

Với những nỗ lực ngoại giao đa phương và sự chấp thuận từ các bên liên quan ở cấp cao nhất, thỏa thuận dự kiến sẽ tạo ra bước ngoặt quan trọng trong việc tháo gỡ khủng hoảng tại eo biển Hormuz và duy trì hoạt động vận tải hàng hải ổn định ở khu vực đầy nhạy cảm này.

Đối chiếu nguồn

Bài tổng hợp từ 4 nguồn độc lập. 0/4 số liệu được ít nhất 2 nguồn xác nhận. 1 số liệu chỉ xuất hiện ở bản tổng hợp, cần đối chiếu thêm.

• Anadolu Agency
• TASS
• The Jerusalem Post
• Al Jazeera

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Tổng hợp từ các nguồn tin uy tín. Kiểm duyệt của toà soạn Ganday.