Chi tiết về thỏa thuận hạt nhân Mỹ-Saudi Arabia
Ngày 23/8/2023, chính phủ Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump đã chính thức ký kết thỏa thuận hợp tác kéo dài 30 năm với Saudi Arabia nhằm xây dựng chương trình năng lượng hạt nhân dân sự. Bộ trưởng Năng lượng hai nước, Chris Wright của Mỹ và Abdulasis bin Salman của Saudi Arabia, đã đặt bút ký trước sự chứng kiến tại Washington, thông báo từ Bộ Năng lượng Mỹ cho biết.
This là một dự án có trị giá hàng tỷ USD, khi Mỹ sẽ đảm nhận vai trò chủ chốt trong công tác hỗ trợ xây dựng cơ sở hạ tầng hạt nhân tại Saudi Arabia, đồng thời ngăn chặn đối thủ nước ngoài như Trung Quốc hay Nga chen chân vào thị trường này. Một trong những điều khoản quan trọng trong thỏa thuận là việc thành lập một nhà máy làm giàu uranium tại Saudi Arabia, nhưng chỉ được tiến hành nếu một nghiên cứu chung giữa Mỹ và Saudi Arabia xác nhận điều đó là cần thiết và hợp lý.
Chính quyền Trump tin rằng việc này sẽ giúp Mỹ giữ được sự giám sát và tác động lên chương trình hạt nhân của Saudi Arabia, đảm bảo chương trình chỉ phục vụ mục đích dân sự, không bị lạm dụng vào quân sự, nhất là phát triển vũ khí hạt nhân.
Bối cảnh địa chính trị và các mối lo ngại
Tuy nhiên, thỏa thuận đang gây ra nhiều tranh luận trong nội bộ Quốc hội Mỹ. Nhiều nghị sĩ lo ngại việc mở rộng công nghệ hạt nhân cho một quốc gia nằm trong vùng có nhiều bất ổn chính trị như Trung Đông có thể kích hoạt chuỗi phản ứng lắp đặt vũ khí hạt nhân và làm gia tăng căng thẳng khu vực. Những bất ổn này càng hiện rõ qua các cuộc xung đột gần đây giữa Saudi Arabia và Iran, cũng như các cuộc tấn công từ lực lượng Huthi được Iran hậu thuẫn vào lãnh thổ Saudi.
Bất chấp những lời phản đối, các nhà phê bình dự báo rằng thỏa thuận có thể khó bị ngăn chặn tại Quốc hội Mỹ do không có đủ đa số để vượt qua quyền phủ quyết của Tổng thống Trump.
Tầm ảnh hưởng trên phương diện kinh tế và chính trị
Thỏa thuận không chỉ đơn thuần là hợp tác năng lượng mà còn là một chiến lược quan trọng giúp Mỹ tăng cường ảnh hưởng tại vùng Vịnh, thắt chặt quan hệ với Saudi Arabia và đối trọng với các đối thủ như Iran và Trung Quốc. Nó cũng sẽ mang lại lợi ích kinh tế lớn cho ngành công nghiệp hạt nhân Mỹ nhờ dây chuyền xây dựng, cung cấp trang thiết bị và vận hành các dự án hạt nhân này tại khu vực.
Ngoài ra, trong bối cảnh quan hệ Mỹ - Trung đang căng thẳng, các quan chức Mỹ như Ngoại trưởng Marco Rubio thừa nhận sự cần thiết duy trì đối thoại và hợp tác trong nhiều lĩnh vực với Trung Quốc, đồng thời nhấn mạnh các cuộc đàm phán về các cơ chế thương mại và đầu tư vẫn đang được xúc tiến. Việc Mỹ gia tăng hợp tác năng lượng hạt nhân với Saudi Arabia cũng được đánh giá là động thái nhằm củng cố quyền lợi chiến lược ở Trung Đông trong cuộc cạnh tranh toàn cầu với Trung Quốc.
Phản ứng và lo ngại quốc tế
Saudi Arabia luôn khẳng định quyền theo đuổi chương trình hạt nhân dân sự hợp pháp. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia và quốc gia, đặc biệt là Israel cùng một số nghị sĩ Mỹ, lo ngại quốc gia này có thể tận dụng thỏa thuận để mở rộng nghiên cứu và phát triển hạt nhân quân sự. Trong khi đó, các nỗ lực trước đây của Mỹ nhằm liên kết chương trình hạt nhân Saudi Arabia với các sáng kiến bình thường hóa quan hệ giữa Saudi và Israel vẫn chưa đạt được kết quả rõ ràng.
Khu vực Trung Đông vẫn là vùng đất nhạy cảm với các nguy cơ đua vũ trang hạt nhân, nhất là khi Iran vẫn bị nghi ngờ phát triển vũ khí hạt nhân bất chấp các thỏa thuận quốc tế.
Diễn biến tiếp theo và tác động lâu dài
Thỏa thuận sẽ được trình lên Quốc hội Mỹ xem xét trong những ngày tới, giữa bối cảnh các phe phái chính trị cân nhắc lợi ích và rủi ro của việc hỗ trợ Saudi Arabia trong lĩnh vực nhạy cảm này. Kết quả của quá trình này sẽ ảnh hưởng lớn đến chính sách năng lượng, an ninh và ngoại giao Mỹ tại Trung Đông trong tương lai gần, đồng thời tác động đến sự cân bằng quyền lực địa chính trị toàn cầu.
Theo FAZ, FAZ Politik, Die Welt, ZEIT Online
Những điều rút ra từ bài viết
- Thỏa thuận Mỹ-Saudi Arabia tập trung phát triển chương trình hạt nhân dân sự với tầm ảnh hưởng chính trị và kinh tế sâu rộng.
- Điều khoản làm giàu uranium trong thỏa thuận nhằm mục đích kiểm soát và ngăn ngừa chuyển đổi sang vũ khí hạt nhân.
- Quốc hội Mỹ có nhiều ý kiến trái chiều nhưng khó có khả năng ngăn chặn thỏa thuận do quyền phủ quyết của Tổng thống Trump.
- Thỏa thuận thể hiện chiến lược Mỹ đối trọng với Iran và Trung Quốc tại khu vực Trung Đông.
- Lo ngại đua vũ trang hạt nhân tại Trung Đông vẫn còn cao bởi các nước trong khu vực như Iran chưa rõ ràng về mục tiêu chương trình hạt nhân.
Nguồn tham khảo
- FAZ - USA unter Trump: US-Regierung unterzeichnet Atom-Deal mit Saudi-Arabien
- Die Welt - US-Regierung schließt Atom-Deal mit Saudi-Arabien – das Königreich könnte zur Nuklearmacht werden
- ZEIT Online - Atom: US-Regierung genehmigt Atom-Deal mit Saudi-Arabien
- ZEIT Online - Atom: US-Regierung genehmigt Atom-Deal mit Saudi-Arabien
Đối chiếu nguồn
Bài tổng hợp từ 4 nguồn độc lập. 0/1 số liệu được ít nhất 2 nguồn xác nhận. 1 số liệu chỉ xuất hiện ở bản tổng hợp, cần đối chiếu thêm.
- FAZ
- FAZ Politik
- Die Welt
- ZEIT Online
Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Ganday.
