Mỹ tấn công Iran đêm thứ hai, Trump tuyên bố ngừng bắn đã kết thúc

Mỹ tiến hành đợt không kích thứ hai vào Iran

Quân đội Mỹ thực hiện thêm các đợt không kích vào Iran trong đêm thứ Tư (9-7), đây là đêm giao tranh thứ hai liên tiếp và đánh dấu leo thang nguy hiểm nhất kể từ khi hai bên bắt đầu đàm phán chấm dứt chiến tranh. Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết mục tiêu của các đợt tấn công mới là "tiếp tục vô hiệu hóa" năng lực của Iran nhằm đe dọa tự do hàng hải tại eo biển Hormuz.

Truyền thông nhà nước Iran ghi nhận các vụ nổ tại nhiều địa điểm, gồm các thành phố cảng phía nam Bandar Abbas, Sirik và Bushehr - nơi đặt nhà máy điện hạt nhân của nước này.

Trước đó một ngày, CENTCOM xác nhận đã tấn công các hệ thống phòng không, radar và hơn 60 xuồng nhỏ của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran - những phương tiện được Tehran sử dụng để đe dọa tàu thuyền qua lại trong eo biển.

Trump tuyên bố ngừng bắn "đã kết thúc"

Rời hội nghị thượng đỉnh NATO tại Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ), Tổng thống Donald Trump đăng lên mạng xã hội nhiều đoạn video về các vụ nổ ở Iran kèm tuyên bố cứng rắn: "Đây là hành động trả đũa cho vụ Iran tấn công các tàu hôm qua. Nếu còn xảy ra lần nữa, hậu quả sẽ còn tệ hơn nhiều!"

Khi được hỏi về thỏa thuận ngừng bắn tạm thời, Trump khẳng định: "Theo tôi, thỏa thuận đó đã xong." Dù vậy, ông cho phép các đại diện Mỹ tiếp tục vòng đàm phán, song tỏ ra hoài nghi: "Họ có thể nói chuyện, nhưng tôi nghĩ họ đang lãng phí thời gian."

Trump cũng đặt lại khả năng tái phong tỏa các cảng biển Iran và cảnh báo có thể tấn công vào cơ sở hạ tầng dân sự, bao gồm nhà máy điện, nhà máy khử mặn nước biển. Ông đặc biệt nhắc đến đảo Kharg - trung tâm xuất khẩu dầu của Iran, nơi khoảng 90% lượng dầu thô xuất khẩu của nước này đi qua.

Iran đáp trả, nổ ra giao tranh tại nhiều địa điểm

Sau khi Mỹ tiến hành đợt tấn công đầu tiên vào ngày 8-7, lực lượng Iran đã đáp trả bằng các vụ tấn công nhằm vào căn cứ quân sự Mỹ tại vịnh Ba Tư. Vệ binh Cách mạng Iran xác nhận nhắm mục tiêu vào các cơ sở quân sự ở Bahrain và Kuwait.

Kuwait thông báo đánh chặn thành công hai tên lửa đạn đạo và 13 máy bay không người lái do Iran phóng, song một số mảnh vỡ đã rơi xuống khiến vài đường dây điện bị gián đoạn. Cả Bahrain - nơi đặt Hạm đội 5 của Hải quân Mỹ - lẫn Kuwait đều ban bố cảnh báo tên lửa.

Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Qalibaf - một trong những nhân vật chủ chốt trong các cuộc đàm phán hòa bình - lên tiếng cứng rắn trên mạng xã hội: "Thời đại bắt nạt và tống tiền đã qua. Con đường đó không dẫn đến đâu. Chúng tôi không khuất phục."

Trong khi đó, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi phản bác tuyên bố của Trump, cho rằng những lời lẽ đó "không phải biểu hiện của sức mạnh mà là thừa nhận thất bại" trong chính sách của Washington đối với Tehran.

Eo biển Hormuz và nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu toàn cầu

Chuỗi leo thang bạo lực xoay quanh eo biển Hormuz - tuyến đường hàng hải huyết mạch nối các nhà sản xuất dầu vùng Vịnh với thị trường toàn cầu. Trước khi chiến tranh nổ ra hôm 28-2, khoảng một phần năm lượng dầu và khí đốt giao thương trên thế giới đi qua eo biển này.

Đợt tấn công mới của Mỹ diễn ra sau khi Iran tấn công ít nhất ba tàu chở dầu trong tuần, bất chấp các cuộc đàm phán đang được tiến hành. Nhiều nhà phân tích cho rằng điều này phản ánh sự chia rẽ nội bộ trong giới lãnh đạo Iran: phe cứng rắn muốn duy trì quyền kiểm soát eo biển như một đòn bẩy chiến lược, trong khi phe thực dụng ưu tiên đạt thỏa thuận hòa bình lâu dài để thoát khỏi cấm vận kinh tế.

Song song với các đợt không kích, Bộ Tài chính Mỹ thu hồi giấy phép miễn trừ trừng phạt từng cho phép Iran bán dầu bằng đô la Mỹ - một trong những điều khoản trọng tâm của thỏa thuận tạm thời. Hàng triệu thùng dầu Iran vừa xuất khẩu được trong những tuần gần đây hiện rơi vào trạng thái bất định.

Giá dầu thô tăng mạnh, thị trường lo ngại

Thị trường năng lượng toàn cầu rung chuyển ngay khi tin tức về đợt tấn công thứ hai lan ra. Dầu thô West Texas Intermediate (WTI) tăng tới 2,2%, vượt ngưỡng 75 USD/thùng, sau khi đã tăng hơn 4% trong ngày 8-7. Brent Crude đóng cửa gần mức 78 USD/thùng.

Scott Shelton, chuyên gia phân tích tại TP ICAP, nhận định: "Nếu eo biển Hormuz thực sự bị phong tỏa, giá dầu có thể tăng thêm khoảng 10 USD/thùng. Nếu dầu vẫn lưu thông được, mức tăng sẽ không nhiều hơn thế. Thực sự rất khó đoán lúc này."

Henry Hoffman, đồng quản lý danh mục Catalyst Energy Infrastructure Fund, cảnh báo: "Một cuộc leo thang lớn hơn có thể gây thiệt hại nghiêm trọng cho cơ sở hạ tầng năng lượng khu vực, với những hậu quả kéo dài vượt xa đợt tăng giá ban đầu."

Các nhà phân tích của ANZ Group Holdings cũng lưu ý rằng trước khi xảy ra các vụ tấn công tàu, lưu lượng đi qua eo biển Hormuz đang có xu hướng phục hồi. Sự phục hồi này hiện có nguy cơ bị chặn đứng khi Iran tìm cách khẳng định lại quyền kiểm soát tuyến đường biển chiến lược này.

Triển vọng đàm phán mờ mịt

Các cuộc đàm phán hướng tới một thỏa thuận chính thức vốn dự kiến khởi động sau lễ tang kéo dài nhiều ngày của Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei - người thiệt mạng trong ngày đầu tiên của cuộc chiến hôm 28-2. Lễ tang dự kiến kết thúc vào thứ Năm và được coi là giai đoạn hạ nhiệt căng thẳng cần thiết trước khi hai bên ngồi vào bàn đàm phán về các vấn đề khó khăn nhất: mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz và thu hẹp chương trình hạt nhân của Tehran.

Tuy nhiên, làn sóng tấn công mới nhất từ cả hai phía khiến triển vọng này ngày càng bất định. Trump tuy để ngỏ khả năng đàm phán tiếp diễn nhưng nói thẳng rằng thỏa thuận ngừng bắn, theo ông, đã chấm dứt.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Ganday.