Giới thiệu sứ mệnh MMX và mục tiêu khoa học
Nhật Bản đang chuẩn bị phóng tàu không người lái Martian Moons eXploration (MMX) từ Trung tâm Vũ trụ Tanegashima, dự kiến trong vài tháng tới, nhằm lấy mẫu vật từ một trong hai mặt trăng của sao Hỏa - Phobos. Sứ mệnh này được thiết kế để ở lại quỹ đạo sao Hỏa khoảng ba năm, trong đó con tàu sẽ hạ cánh trên Phobos để thu thập tối thiểu 10 gram vật liệu bề mặt, còn tàu tự hành nhỏ mang tên IDEFIX sẽ tiến hành quan sát trên mặt trăng này.
Bên cạnh Phobos, MMX cũng sẽ quan sát mặt trăng Deimos mà không hạ cánh lên đó. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, con tàu sẽ đưa tàu chứa mẫu về Trái Đất, hạ cánh tại Australia khoảng năm 2031.
Ý nghĩa nghiên cứu và những giả thuyết về nguồn gốc mặt trăng Phobos và Deimos
Cơ quan Thám hiểm Hàng không Vũ trụ Nhật Bản (JAXA) kỳ vọng sứ mệnh sẽ giúp làm sáng tỏ cách hình thành của sao Hỏa cùng hai mặt trăng của nó, một thông tin thiết yếu để hiểu sự phát triển của hệ Mặt Trời. Có hai giả thuyết chính về nguồn gốc của các mặt trăng này: giả thuyết va chạm khổng lồ, cho rằng chúng được tạo ra do vật thể lớn va vào sao Hỏa; và giả thuyết bắt giữ, cho rằng chúng là tiểu hành tinh từ vùng ngoài hệ Mặt Trời bị sao Hỏa giữ lại do lực hấp dẫn.
Xác định được nguyên nhân sẽ góp phần làm rõ cách một môi trường có thể hỗ trợ sự sống hình thành trên các hành tinh đá gần Mặt Trời, gồm Thủy Cực, Kim Tinh, Trái Đất và sao Hỏa. Các nhà khoa học còn cho biết MMX sẽ cung cấp cái nhìn về cơ chế chuyển vận nước, hợp chất bay hơi và các hợp chất hữu cơ từ vùng ngoài vào vùng hành tinh đá phía trong, những yếu tố có thể đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra môi trường có thể sống được trên các hành tinh này.
Công nghệ hạ cánh và hợp tác quốc tế trong sứ mệnh
MMX là kết quả hợp tác của các tổ chức hàng không vũ trụ Nhật Bản, Pháp (CNES), Đức (DLR), NASA, Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) cùng nhiều trường đại học và công ty công nghệ. Một trong những thách thức kỹ thuật lớn nhất là phát triển hệ thống chân hạ cánh cho tàu trên bề mặt Phobos, nơi trọng lực rất thấp. Kỹ sư Akinari Uehara từ Mitsubishi Electric cho biết để tránh tàu bị rơi hoặc lệch do lực hút nhỏ, chân hạ cánh phải giảm chấn đồng thời giữ ổn định cho tàu.
Nhật Bản có nhiều kinh nghiệm về việc lấy mẫu từ không gian, tiêu biểu là sứ mệnh Hayabusa-2 từng thành công đưa 5,4 gram mẫu đá bụi từ tiểu hành tinh về Trái Đất hồi năm 2020. Trước đó, sứ mệnh SLIM hạ cánh lên mặt trăng của họ đã gặp sự cố nghiêng các trục nhưng vẫn tiếp tục hoạt động và truyền dữ liệu.
Cạnh tranh quốc tế và tương lai khám phá sao Hỏa có người lái
Bên cạnh Nhật Bản, Trung Quốc đang lên kế hoạch đưa tàu Tianwen-3 lên sao Hỏa vào khoảng năm 2028, đưa mẫu vật về Trái Đất năm 2031, có thể sớm hơn sứ mệnh của Nhật. Trung Quốc từng ghi dấu với sứ mệnh Tianwen-1 và tàu thăm dò Zhurong hạ cánh xuống bề mặt sao Hỏa năm 2021.
Các sứ mệnh của NASA như tàu Perseverance từng thu thập mẫu vật trên sao Hỏa dự định mang về Trái Đất cũng bị đình chỉ do thay đổi chính sách của chính quyền Mỹ.
JAXA cho biết ngoài việc thu thập mẫu, MMX còn nhằm nghiên cứu khả năng sử dụng Phobos làm trạm không gian tự nhiên, chuẩn bị công nghệ căn bản để thực hiện chuyến thăm có người lái tới sao Hỏa trong tương lai, chặng đường mà nhân loại đang nỗ lực hướng tới.
Nguồn tham khảo
Đối chiếu nguồn
Bài tổng hợp từ 4 nguồn độc lập. 0/1 số liệu được ít nhất 2 nguồn xác nhận. 1 số liệu chỉ xuất hiện ở bản tổng hợp, cần đối chiếu thêm.
- CNA
- Gulf News
- Bangkok Post
- The Japan Times
Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Tổng hợp từ các nguồn tin uy tín. Kiểm duyệt của toà soạn Ganday.
