Những điểm chính
- Đốm vàng trước mắt sau khi nhìn vào ánh sáng mạnh là phản ứng bình thường, thường tự biến mất sau vài giây đến vài phút.
- Đau nửa đầu có tiền triệu (migraine with aura) có thể gây ra đốm màu vàng, tia sáng hoặc đường zíc zắc kéo dài từ 5 đến 60 phút.
- Đốm vàng xuất hiện đột ngột kèm chớp sáng và nhiều chấm đen bay trước mắt có thể là dấu hiệu bong hoặc rách võng mạc - tình trạng cấp cứu nhãn khoa.
- Bệnh võng mạc do đái tháo đường gây tổn thương mạch máu nuôi võng mạc, dẫn đến đốm màu và thị lực mờ dần nếu không kiểm soát đường huyết tốt.
- Cần đi khám ngay nếu đốm vàng kéo dài, tái diễn nhiều lần, kèm giảm thị lực, đau mắt dữ dội hoặc xảy ra sau chấn thương đầu.
Nhiều người từng bắt gặp những đốm vàng lơ lửng trong tầm nhìn mà không rõ nguyên nhân. Dù đây đôi khi chỉ là phản ứng vô hại của mắt trước tác động bên ngoài, một số trường hợp lại là tín hiệu cảnh báo bệnh lý nghiêm trọng cần được khám sớm.
Mắt hoạt động như thế nào?
Ánh sáng đi vào mắt qua đồng tử, được thủy tinh thể hội tụ và chiếu lên võng mạc ở phía sau nhãn cầu. Các tế bào cảm thụ ánh sáng tại võng mạc chuyển tín hiệu quang học thành xung điện, rồi truyền lên não qua dây thần kinh thị giác. Bất kỳ tổn thương nào trong chuỗi này đều có thể gây ra rối loạn thị giác. Nguy cơ này cũng tăng dần theo tuổi tác hoặc khi mắc các bệnh mãn tính như đái tháo đường.
Các nguyên nhân phổ biến gây đốm vàng trước mắt
Nhìn trực tiếp vào nguồn sáng mạnh
Đây là nguyên nhân thường gặp nhất. Khi mắt tiếp xúc với ánh sáng cường độ cao từ mặt trời, đèn pha ôtô hay đèn flash máy ảnh, các tế bào cảm thụ ánh sáng ở võng mạc bị kích thích quá mức, tạo ra hiệu ứng "lưu ảnh" - khiến người nhìn thấy đốm hoặc vùng màu vàng dù đã nhìn đi chỗ khác. Hiện tượng này thường tự mất sau vài giây đến vài phút và không gây tổn thương lâu dài nếu không lặp lại thường xuyên.
Dụi mắt hoặc tạo áp lực lên nhãn cầu
Khi dụi mắt quá mạnh hoặc vô tình tác động lực lên nhãn cầu, võng mạc bị kích thích cơ học, khiến não ghi nhận các tín hiệu thị giác bất thường dù không có ánh sáng thực sự chiếu vào. Triệu chứng thường biến mất nhanh sau khi ngừng tác động.
Đau nửa đầu có tiền triệu
Những người mắc chứng đau nửa đầu có tiền triệu (migraine with aura) có thể nhìn thấy đốm màu vàng, tia sáng hoặc đường zíc zắc trong tầm nhìn trước khi cơn đau xuất hiện. Các triệu chứng thị giác này thường kéo dài từ 5 đến 60 phút rồi tự biến mất. Một số người chỉ có tiền triệu mà không kèm theo đau đầu.
Bong hoặc rách võng mạc
Nếu đốm vàng xuất hiện đột ngột kèm chớp sáng, nhiều chấm đen bay trước mắt hoặc cảm giác như có màn che phủ một phần thị trường, đây có thể là dấu hiệu của rách hoặc bong võng mạc. Đây là tình trạng cấp cứu nhãn khoa: nếu không xử lý kịp thời, người bệnh có nguy cơ mất thị lực vĩnh viễn.
Bệnh võng mạc do đái tháo đường
Ở người bệnh đái tháo đường, lượng đường trong máu tăng cao kéo dài có thể làm tổn thương các mạch máu nhỏ nuôi dưỡng võng mạc. Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể xuất hiện các đốm màu, đốm tối hoặc thị lực mờ dần. Kiểm soát đường huyết tốt và khám mắt định kỳ là hai biện pháp quan trọng để phòng ngừa biến chứng này.
Chấn thương đầu hoặc tác dụng phụ của thuốc
Chấn thương vùng đầu hoặc mắt đôi khi dẫn đến các đốm màu xuất hiện trong tầm nhìn. Ngoài ra, một số loại thuốc có thể gây rối loạn thị giác hoặc ảnh hưởng đến khả năng phân biệt màu sắc. Nếu triệu chứng xuất hiện sau khi bắt đầu dùng thuốc mới, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ thay vì tự ý ngừng thuốc.
Khi nào cần đi khám ngay?
Nhìn thấy đốm vàng thoáng qua sau khi tiếp xúc ánh sáng mạnh hoặc dụi mắt thường không đáng lo. Tuy nhiên, cần đến cơ sở y tế sớm nếu gặp một trong các dấu hiệu sau:
- Triệu chứng kéo dài hoặc tái diễn nhiều lần
- Thị lực giảm đột ngột
- Chớp sáng liên tục hoặc nhiều chấm đen lơ lửng trước mắt
- Đau mắt dữ dội
- Triệu chứng xuất hiện ngay sau chấn thương đầu
Câu hỏi thường gặp
Nhìn thấy đốm vàng trước mắt có nguy hiểm không?
Không phải lúc nào cũng nguy hiểm. Nếu đốm vàng xuất hiện tạm thời sau khi nhìn ánh sáng mạnh hoặc dụi mắt rồi tự biến mất, thường không đáng lo. Tuy nhiên nếu triệu chứng kéo dài, tái diễn hoặc kèm giảm thị lực và đau mắt, cần đi khám sớm.
Đốm vàng trước mắt có phải dấu hiệu bong võng mạc không?
Có thể. Bong hoặc rách võng mạc có thể gây ra đốm vàng xuất hiện đột ngột kèm chớp sáng, nhiều chấm đen bay trước mắt hoặc cảm giác như có màn che phủ tầm nhìn. Đây là tình trạng cấp cứu nhãn khoa cần xử lý ngay để tránh mất thị lực vĩnh viễn.
Bệnh đái tháo đường có thể gây đốm vàng trước mắt không?
Có. Người bệnh đái tháo đường bị tăng đường huyết kéo dài có thể bị tổn thương mạch máu nhỏ ở võng mạc, dẫn đến xuất hiện đốm màu, đốm tối hoặc thị lực mờ dần - gọi là bệnh võng mạc đái tháo đường.
Đau nửa đầu có liên quan đến việc nhìn thấy đốm vàng không?
Có. Người mắc chứng đau nửa đầu có tiền triệu (migraine with aura) có thể nhìn thấy đốm màu vàng, tia sáng hoặc đường zíc zắc trước khi cơn đau xuất hiện. Triệu chứng thị giác này thường kéo dài từ 5 đến 60 phút.
Theo VnExpress


