Nhóm Houthi tuyên bố phong tỏa hàng hải với Saudi Arabia, làm tăng căng thẳng tại Biển Đỏ

Nguyên nhân và tuyên bố phong tỏa của nhóm Houthi

Động thái phong tỏa này nhằm mục đích hạn chế hoạt động xuất khẩu và vận chuyển qua các cảng biển trọng yếu của Saudi Arabia bên bờ Biển Đỏ. Đây được xem là một bước leo thang căng thẳng lớn trong khu vực, tiếp nối những cuộc giao tranh gay gắt gần đây giữa Saudi Arabia và Houthi, cũng như trong bối cảnh cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran ngày càng nặng nề.

Ý nghĩa chiến lược của tuyến Bab al-Mandeb và tác động chuỗi

Nhóm Houthi kiểm soát một phần lãnh thổ Yemen giáp với eo biển Bab al-Mandeb, nơi nối liền Biển Đỏ và Ấn Độ Dương. Đây được coi là một trong những điểm hẹp chiến lược hàng hải quan trọng toàn cầu, đặc biệt với hoạt động xuất khẩu dầu mỏ. Nếu tuyến này bị đóng cửa hoàn toàn hoặc phong tỏa, nguồn cung dầu thô thế giới có thể giảm đến 7%, làm gián đoạn nghiêm trọng hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của Saudi Arabia từ các cảng bên bờ Biển Đỏ.

Hiện Saudi Arabia đã chuyển gần 70% xuất khẩu năng lượng của mình qua Biển Đỏ nhằm tránh sự gián đoạn tại Eo biển Hormuz do xung đột trực tiếp với Iran. Phong tỏa từ Houthi sẽ buộc các tàu biển phải đi vòng qua kênh đào Suez và biển Địa Trung Hải, kéo dài hành trình và tăng chi phí vận chuyển, từ đó làm tăng giá nhiên liệu và gây áp lực lên nền kinh tế toàn cầu.

Ảnh hưởng đến thị trường năng lượng và phản ứng quốc tế

Kể từ khi Iran đóng cửa Eo biển Hormuz và cuộc chiến Mỹ-Iran resumé, tuyến Bab al-Mandeb trở thành tuyến vận chuyển thay thế quan trọng. Việc phong tỏa mới tại đây đã đẩy bảo hiểm hàng hải tăng từ 0,3% lên tới 0,75% giá trị tàu, làm chi phí vận tải tăng đáng kể, đồng thời khiến giá xăng dầu tại Mỹ hồi phục và lên trên mức 4 USD mỗi gallon.

Trước nguy cơ lan rộng xung đột khu vực, phát ngôn viên Liên Hợp Quốc Stephane Dujarric cảnh báo tình hình có thể dẫn đến một cuộc khủng hoảng rộng lớn hơn. Đồng thời, các chuyên gia an ninh nhận định đây có thể là bước đi chiến lược do Tehran chỉ đạo nhằm gây áp lực cùng lúc lên Eo biển Hormuz và Bab al-Mandeb, khiến tác động lên thị trường dầu mỏ và vận tải hàng hải toàn cầu càng nghiêm trọng.

Bối cảnh xung đột Yemen và hoạt động quân sự gần đây

Phía Houthi cũng đã nâng cao cảnh báo sẽ đáp trả mọi hành động leo thang của Saudi Arabia bằng "một cuộc phản công toàn diện và dữ dội". Họ từng nã hơn 100 lần vào các tàu thương mại qua Biển Đỏ kể từ khi xung đột Israel-Hamas bùng phát tháng 10/2023. Mối quan hệ giữa Houthi và chính phủ Yemen thân Saudi dựa tại Aden tiếp tục căng thẳng khi hai bên đã giao tranh trở lại, phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn từ năm 2022.

Những vụ tấn công tên lửa và không kích qua lại giữa Houthi và Saudi Arabia diễn ra liên tiếp trong thời gian gần đây, nổi bật với vụ việc một máy bay Iran cố hạ cánh tại Sanaa khiến Saudi Arabia phản ứng dữ dội. Trong khi đó, lãnh đạo Chính phủ Yemen tại Aden đã công bố kế hoạch khôi phục xuất khẩu dầu bị phong tỏa bởi lực lượng Houthi.

Thông tin bổ sung về tác động toàn cầu

Với sản lượng dầu vượt 10 triệu thùng/ngày, Saudi Arabia là mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Sự gián đoạn khiến thị trường trở nên biến động, làm dấy lên lo ngại về một cuộc khủng hoảng năng lượng nếu căng thẳng không hạ nhiệt. Cả các nhà đầu tư, doanh nghiệp vận tải lẫn người tiêu dùng đều chịu ảnh hưởng trực tiếp từ những diễn biến hiện tại.

Đối chiếu nguồn

Bài tổng hợp từ 2 nguồn độc lập. 0/2 số liệu được ít nhất 2 nguồn xác nhận.

• The Hill
• Vanguard (Nigeria)

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Ganday.