Saudi Arabia, Pakistan và Turkiye ký thỏa thuận quốc phòng chung giữa căng thẳng Trung Đông

Thỏa thuận quốc phòng chung giữa Saudi Arabia, Pakistan và Turkiye

Vào ngày 7/8/2026, tại thành phố thiêng liêng Mecca, Saudi Arabia, Pakistan và Turkiye đã bắt tay ký kết Thỏa thuận Quốc phòng chung (Makkah Joint Defence Agreement). Sự kiện có sự tham gia của Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif, Thái tử Saudi Mohammed bin Salman và Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan. Thỏa thuận này quy định rằng bất kỳ cuộc tấn công vũ trang nào nhằm vào một trong ba nước sẽ được coi là một cuộc tấn công vào tất cả các bên ký kết, nhằm tăng cường khả năng răn đe tập thể chống lại các hành động gây hấn.

Thông cáo chung nêu rõ thỏa thuận hướng tới củng cố hợp tác quốc phòng, phối hợp tình báo, huấn luyện chung và phản ứng đồng bộ trước các mối đe dọa an ninh chung, đồng thời không hình thành một liên minh quân sự hoặc cơ cấu chỉ huy tích hợp thường trực. Mỗi quốc gia vẫn giữ quyền chủ quyền riêng về việc quyết định sử dụng lực lượng.

Bối cảnh gia tăng căng thẳng vùng Vịnh và Trung Đông

Thỏa thuận được ký kết trong bối cảnh khu vực Trung Đông đặc biệt bất ổn, với hàng loạt căng thẳng gồm xung đột Iran-Mỹ-Israel, các cuộc tấn công và phong tỏa các tuyến hàng hải chiến lược như eo biển Hormuz và Biển Đỏ. Saudi Arabia cùng các đồng minh phải chịu nhiều cuộc tấn công bằng tên lửa và drone từ các lực lượng được Iran hậu thuẫn như nhóm Houthi ở Yemen. Các sự kiện này khiến các quốc gia vùng Vịnh nhận thấy cần thiết phải củng cố an ninh khu vực thay vì chỉ dựa vào sự bảo đảm an ninh truyền thống của Mỹ.

Trong vài năm gần đây, vai trò của Mỹ trong việc duy trì an ninh tại vùng Vịnh và bảo vệ các tuyến vận chuyển dầu mỏ đã có dấu hiệu suy giảm do nhiều yếu tố chính trị và thay đổi chiến lược. Điều này khiến các quốc gia Trung Đông tích cực tìm kiếm các cơ chế phòng thủ mới với sự tham gia của các quốc gia đồng minh trong khu vực và các đối tác truyền thống có mối quan hệ quân sự lâu dài như Pakistan và Turkiye.

Vai trò của từng thành viên trong liên minh ba bên

Saudi Arabia, với vị trí địa lý trọng yếu, là quốc gia xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới và mục tiêu của nhiều cuộc tấn công gần đây, đóng vai trò là trung tâm chính trị và tài chính trong liên minh. Nước này có động lực lớn nhất để thành lập thỏa thuận phòng thủ nhằm bảo vệ cơ sở hạ tầng năng lượng quan trọng và các tuyến đường biển.

Pakistan là quốc gia có quân đội lớn trong thế giới Hồi giáo với kinh nghiệm thực chiến phong phú trong chiến tranh truyền thống, chống khủng bố và kế hoạch chiến lược. Quân đội Pakistan đã tham gia nhiều hoạt động huấn luyện và hỗ trợ quốc phòng cho Saudi Arabia trong nhiều thập kỷ. Vị trí địa lý của Pakistan cũng giúp bảo vệ các tuyến vận tải biển quan trọng nối vùng Vịnh với Ấn Độ Dương.

Turkiye, thành viên NATO với quân đội hùng mạnh thứ hai, mang đến cho liên minh những năng lực quốc phòng hiện đại và đa dạng. Ngành công nghiệp quốc phòng của quốc gia này phát triển nhanh chóng với các hệ thống vũ khí tiên tiến như máy bay không người lái, tên lửa chính xác và công nghệ chiến tranh điện tử. Ngoài ra, những hợp tác trong lĩnh vực quốc phòng giữa Turkiye với Saudi Arabia và Pakistan đã được triển khai từ trước, tạo tiền đề cho thỏa thuận ba bên.

Ý nghĩa và triển vọng của thỏa thuận

Thỏa thuận quốc phòng chung này không thay thế các hiệp ước song phương đã có, điển hình là thỏa thuận chiến lược song phương giữa Pakistan và Saudi Arabia ký năm 2025, mà là sự mở rộng hợp tác nhằm đáp ứng các thách thức an ninh mới. Sự kiện được giới phân tích đánh giá là bước tiến quan trọng trong việc cấu trúc lại an ninh khu vực Trung Đông, góp phần hình thành một cơ chế an ninh khu vực lấy các quốc gia trong khu vực làm trung tâm.

Chuyên gia từ Trung tâm Nghiên cứu Vùng Vịnh nhận định thỏa thuận có giá trị chính trị lớn khi chứng tỏ sự phối hợp chặt chẽ giữa các cường quốc thế giới Hồi giáo trong bối cảnh xung đột và bất ổn tăng lên. Nếu được thực hiện hiệu quả, thỏa thuận có thể cải thiện sức mạnh ngoại giao và quốc phòng chung của các nước thành viên, đồng thời góp phần thúc đẩy hòa bình và ổn định không chỉ tại Trung Đông mà cả khu vực rộng lớn hơn.

Đối chiếu nguồn

Bài tổng hợp từ 4 nguồn độc lập.

• Dawn
• The Hindu International
• The Daily Star
• CNA

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Tổng hợp từ các nguồn tin uy tín. Kiểm duyệt của toà soạn Ganday.