Những điểm chính
- Ung thư biểu mô tế bào gan chiếm khoảng 90% các loại ung thư tại gan và là một trong những ung thư phổ biến nhất tại Việt Nam.
- Nhóm nguy cơ cao (xơ gan, viêm gan B/C mạn tính, trên 50 tuổi) nên tầm soát mỗi 6 tháng, nhóm nguy cơ rất cao nên tầm soát mỗi 3 tháng.
- Siêu âm đàn hồi đo lường trực tiếp độ cứng và độ đàn hồi của mô gan, khác với siêu âm thông thường chỉ tạo hình ảnh cấu trúc giải phẫu.
- Xét nghiệm AFP có thể cảnh báo ung thư gan nhưng không đặc hiệu, cần kết hợp với siêu âm, CT hoặc MRI để chẩn đoán xác định.
- Bác sĩ CKI Nguyễn Công Uẫn, Đơn vị U gan, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM khuyến cáo tiêm vaccine viêm gan B và hạn chế rượu bia để phòng ngừa ung thư gan.
Ung thư gan là một trong những căn bệnh ung thư phổ biến hàng đầu tại Việt Nam, trong đó ung thư biểu mô tế bào gan chiếm khoảng 90% tổng số ca. Với người có yếu tố nguy cơ cao, việc tầm soát định kỳ đóng vai trò then chốt để phát hiện bệnh sớm. Bác sĩ CKI Nguyễn Công Uẫn, Đơn vị U gan, Trung tâm Ung Bướu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, giải đáp thắc mắc về vai trò của siêu âm đàn hồi trong việc tầm soát bệnh lý này.
Ung thư gan: Nguy hiểm vì triệu chứng mờ nhạt ở giai đoạn đầu
Ngoài ung thư biểu mô tế bào gan, một số dạng khác như ung thư biểu mô đường mật và nguyên bào gan (thường gặp ở trẻ em) cũng có thể xuất hiện tại gan.
Điểm nguy hiểm của căn bệnh này là ở giai đoạn sớm, người bệnh hầu như không có triệu chứng đặc trưng, hoặc các biểu hiện dễ bị nhầm lẫn với những bệnh lý thông thường khác. Khi được phát hiện ở giai đoạn này, bệnh có thể điều trị hiệu quả bằng nhiều phương pháp như phẫu thuật cắt bỏ khối u, ghép gan, nút mạch gan bằng hóa chất, xạ trị hoặc hóa trị.
Đến giai đoạn muộn, bệnh mới bộc lộ rõ ràng qua các dấu hiệu như sụt cân nhanh, buồn nôn, mệt mỏi kéo dài, chán ăn, trướng bụng, vàng da và vàng mắt. Lúc này, việc điều trị trở nên khó khăn hơn nhiều, chủ yếu tập trung vào giảm nhẹ triệu chứng và cải thiện chất lượng sống.
Ai cần tầm soát ung thư gan và tần suất ra sao?
Theo bác sĩ Nguyễn Công Uẫn, các nhóm đối tượng nên chủ động tầm soát ung thư gan bao gồm:
- Người trên 50 tuổi
- Người mắc xơ gan, gan nhiễm mỡ, rối loạn chuyển hóa
- Người mang viêm gan B hoặc viêm gan C mạn tính
Về tần suất, khuyến cáo chung là tầm soát mỗi 6 tháng một lần với nhóm nguy cơ cao, và rút ngắn xuống mỗi 3 tháng một lần với nhóm nguy cơ rất cao. Tùy theo tình trạng và mức độ nguy cơ cụ thể, bác sĩ sẽ chỉ định các kỹ thuật phù hợp như xét nghiệm AFP, siêu âm, chụp CT hoặc MRI.
Siêu âm đàn hồi khác siêu âm thông thường như thế nào?
Đây là điểm mà nhiều người thường thắc mắc. Siêu âm thông thường tạo ra hình ảnh giải phẫu để bác sĩ quan sát kích thước, vị trí và hình dáng của các cơ quan. Trong khi đó, siêu âm đàn hồi là kỹ thuật tiên tiến hơn, có khả năng đo lường trực tiếp độ cứng hoặc độ đàn hồi của các mô bên trong cơ thể.
Đối với gan, siêu âm đàn hồi giúp bác sĩ đánh giá cấu trúc nhu mô gan, mức độ đàn hồi và độ thô của tổ chức gan, từ đó phát hiện các bất thường mà siêu âm thông thường có thể bỏ sót.
Các phương pháp hỗ trợ chẩn đoán khác
Bên cạnh siêu âm đàn hồi, xét nghiệm chỉ số AFP (Alpha-fetoprotein) trong máu cũng là công cụ thường được dùng trong tầm soát ung thư gan. Nồng độ AFP tăng cao có thể là dấu hiệu cảnh báo ung thư gan, tuy nhiên cần lưu ý rằng chỉ số này cũng tăng trong một số bệnh gan mạn tính như viêm gan, xơ gan, hoặc một số ung thư khác như ung thư buồng trứng, tinh hoàn. Do vậy, AFP không phải chỉ số chẩn đoán độc lập mà cần được kết hợp với các phương pháp khác.
Chụp CT và MRI đóng vai trò quan trọng trong việc chẩn đoán xác định, phân loại khối u theo số lượng, kích thước, tính chất, cũng như đánh giá khả năng u xâm lấn mạch máu hoặc di căn đến các cơ quan khác.
Phòng ngừa ung thư gan từ sớm
Bác sĩ Nguyễn Công Uẫn khuyến nghị mỗi người nên chủ động phòng ngừa ung thư gan bằng các biện pháp sau:
- Tiêm vaccine viêm gan B đầy đủ theo lịch
- Hạn chế hoặc không uống rượu bia
- Xây dựng chế độ ăn uống khoa học, đảm bảo đủ các nhóm chất: tinh bột, đường, đạm, vitamin và khoáng chất
- Vận động thể chất phù hợp, duy trì cân nặng hợp lý để hạn chế nguy cơ rối loạn chuyển hóa
Câu hỏi thường gặp
Siêu âm đàn hồi có tầm soát ung thư gan được không?
Siêu âm đàn hồi giúp đánh giá độ cứng và độ đàn hồi của nhu mô gan, hỗ trợ phát hiện bất thường sớm hơn siêu âm thông thường. Tuy nhiên, bác sĩ thường chỉ định kết hợp thêm xét nghiệm AFP, CT hoặc MRI để chẩn đoán xác định.
Ai nên tầm soát ung thư gan định kỳ?
Người trên 50 tuổi, người mắc xơ gan, gan nhiễm mỡ, rối loạn chuyển hóa hoặc viêm gan B, C mạn tính nên tầm soát theo chỉ định bác sĩ, thường mỗi 6 tháng một lần với nhóm nguy cơ cao.
Xét nghiệm AFP có chẩn đoán được ung thư gan không?
AFP tăng cao có thể cảnh báo ung thư gan nhưng cũng xuất hiện trong các bệnh gan mạn tính (viêm gan, xơ gan) và một số ung thư khác, nên cần kết hợp với siêu âm, CT hoặc MRI để có kết quả chính xác.
Ung thư gan giai đoạn sớm có triệu chứng gì?
Ở giai đoạn sớm, ung thư gan thường không có triệu chứng rõ rệt hoặc dễ nhầm với bệnh thông thường. Triệu chứng điển hình như vàng da, trướng bụng, sụt cân thường chỉ xuất hiện ở giai đoạn muộn.
Theo VnExpress
