Tàu container mang cờ Singapore bị tấn công ở eo biển Hormuz, LHQ tạm dừng sơ tán 600 tàu

Ngày 25/6, một tàu container mang cờ Singapore mang tên Ever Lovely bị tấn công khi đang di chuyển gần eo biển Hormuz, cách cảng Dahit của Oman khoảng 14km về phía đông nam. Vụ việc ngay lập tức buộc Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO) thuộc Liên Hợp Quốc phải tạm dừng kế hoạch sơ tán quy mô lớn cho hàng trăm tàu thuyền và hàng nghìn thủy thủ đang bị mắc kẹt trong khu vực, đồng thời phủ bóng lên tiến trình đàm phán giữa Mỹ và Iran.

Vụ tấn công và diễn biến ban đầu

Trung tâm Các chiến dịch thương mại hàng hải Anh (UKMTO) xác nhận tàu Ever Lovely đã bị một vật thể không xác định đánh trúng vào mạn phải, gây hư hại khu vực buồng lái. Tàu không ghi nhận thương vong. Một nguồn tin an ninh hàng hải cho biết con tàu có khả năng đã bị nhắm mục tiêu bởi một máy bay không người lái, dù chưa rõ bên nào thực hiện.

Theo CBS News dẫn lời một quan chức Mỹ, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đứng sau vụ tấn công này. Iran chưa đưa ra bình luận chính thức về cáo buộc. IMO làm rõ thêm rằng con tàu Ever Lovely không nằm trong chương trình sơ tán của cơ quan này và đã đi qua eo biển Hormuz rồi mới bị tấn công.

Cùng ngày, Công ty an ninh hàng hải Ambrey của Anh cho biết IRGC đã ra lệnh cho 2 tàu mang cờ Panama phải thay đổi lộ trình.

IMO tạm dừng kế hoạch sơ tán 600 tàu, 11.000 thủy thủ

Ngày 23/6, IMO đã khởi động chiến dịch sơ tán hàng trăm tàu cùng khoảng 11.000 thủy thủ bị mắc kẹt tại vịnh Ba Tư do xung đột trước đó. Hai tuyến đường được vạch ra gồm: đi qua vùng biển Iran ở phía bắc eo biển Hormuz hoặc qua vùng biển Oman ở phía nam.

Tuy nhiên, ngay sau khi nhận được thông tin về vụ tấn công tàu Ever Lovely, Tổng thư ký IMO Arsenio Dominguez tuyên bố tạm dừng kế hoạch. Ông nêu rõ: "Tôi đã quyết định tạm thời đình chỉ việc thực hiện kế hoạch sơ tán nhằm xác nhận lại rằng các bảo đảm an toàn cần thiết tiếp tục được duy trì đối với các con tàu trong danh sách sơ tán và tất cả những ai trong khu vực."

Iran kiểm soát lưu thông, cảnh báo tàu thuyền

Thông tin về vụ tấn công được đưa ra chỉ vài giờ sau khi Cục Quản lý Eo biển vịnh Ba Tư (PGSA) - cơ quan do Iran lập ra để quản lý lưu thông tại eo biển - phát đi cảnh báo: "Bất kỳ hoạt động di chuyển nào ngoài các tuyến do PGSA chỉ định sẽ không được đảm bảo an toàn." Cơ quan này nhấn mạnh thêm rằng mọi hậu quả phát sinh từ việc đi lại ngoài tuyến đường được phép sẽ thuộc trách nhiệm của chủ tàu, nhà vận hành và thuyền trưởng.

Mỹ và Iran trước đó đã ký biên bản ghi nhớ, trong đó có nội dung mở cửa eo biển Hormuz. Theo thỏa thuận 60 ngày, Iran cam kết đảm bảo lưu thông an toàn và không thu phí tàu thuyền qua lại. Tuy nhiên, hai bên vẫn bất đồng về tuyến đường: Mỹ ưu tiên hành lang phía nam gần Oman trong khi Iran yêu cầu tàu thuyền phải xin phép và sử dụng tuyến phía bắc gần Iran.

Phản ứng của Mỹ và tác động đến đàm phán

Nhà Trắng cho biết đã nắm được thông tin và đang tiến hành xác minh. Một quan chức Nhà Trắng khẳng định: "Tổng thống Trump nhấn mạnh Iran không được phép cản trở dòng lưu thông tự do tại eo biển này."

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cũng lên tiếng ngày 25/6: "Nếu những lời lẽ này được chứng minh bằng việc tàu thuyền bị đe dọa và không thể di chuyển, đó là sự vi phạm thỏa thuận và chúng ta sẽ có vấn đề với điều đó."

Vụ tấn công xảy ra vào thời điểm nhạy cảm, có thể làm phức tạp thêm các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran hướng tới một thỏa thuận toàn diện. Ngoài ra, Iran còn để ngỏ kế hoạch thu phí tàu thuyền sau khi hết thời hạn 60 ngày thỏa thuận, điều mà Mỹ và các đồng minh phản đối vì cho rằng vi phạm luật quốc tế.

Lưu lượng dầu qua Hormuz vừa tăng mạnh

Nghịch lý là vụ tấn công xảy ra đúng lúc hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz vừa hồi phục đáng kể. Dữ liệu từ Lloyd's List Intelligence công bố ngày 25/6 cho thấy lưu lượng tàu qua eo biển đã tăng 270%, đạt 119 lượt/tuần sau khi biên bản ghi nhớ được ký kết. Cùng ngày, phân tích của Kpler ghi nhận bốn tàu chở khoảng 6 triệu thùng dầu thô đã đi qua eo biển, cộng thêm 4 triệu thùng dầu Iran trên hai tàu khác. Phát biểu tại Diễn đàn Năng lượng toàn cầu ngày 24/6, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho biết khoảng 20 triệu thùng dầu thô - tương đương 1/5 mức tiêu thụ toàn cầu - đã đi qua eo biển trong vòng 24 giờ trước đó.

Theo Tuổi Trẻ, Dân Trí, Thanh Niên, VnExpress