Tết Đoan Ngọ 2025: Xóm bánh ú 50 năm lo thất truyền, người trẻ xếp hàng mua vịt quay

Xóm bánh ú lá tre hơn 50 năm tuổi tất bật mùa Đoan Ngọ

Tết Đoan Ngọ năm nay (ngày 19/6 dương lịch, tức mùng 5 tháng 5 âm lịch) mang lại không khí tất bật, rộn ràng cho xóm nghề làm bánh ú lá tre ở hẻm 1130 đường Phạm Thế Hiển, phường Bình Đông, TP.HCM - một trong những xóm nghề lâu đời nhất thành phố với lịch sử hơn nửa thế kỷ.

Hiện nay, khu vực này còn hơn 20 hộ tham gia gói bánh ú, nhưng chỉ khoảng 5 nhà đặt nồi nấu bánh. Dù nhu cầu đặt mua tăng so với năm trước, số người tham gia làm nghề lại giảm, khiến áp lực dồn lên những người còn bám nghề.

Ông Trí, người nhiều năm gắn bó với nghề, cho biết ông và thợ phải thức hai, ba đêm liền để canh lửa nấu bánh cho kịp những mẻ cuối. Khách quen gọi cơ sở của ông là "bánh ú chú Trí" vì ông tự nhận chỉ đỏ lửa vài ngày mỗi năm, không đủ để gọi là "lò bánh".

Nỗi lo thất truyền: Toàn người lớn tuổi còn bám nghề

Cô Sáu, người gắn bó với nghề từ khi còn là thiếu nữ và nay đã ngoài 50 tuổi, chia sẻ rằng nhìn quanh chỉ thấy người lớn tuổi ngồi gói bánh, hầu như vắng bóng người trẻ. "Nghề này cực lắm, phải ngồi hàng giờ liền, lại cần sự khéo léo và kiên nhẫn. Chỉ những người lớn tuổi còn gắn bó được, đến khi không làm nổi nữa thì nghỉ", cô nói.

Ông Trí cũng cho hay năm nay chỉ tìm thêm được một người hơn 40 tuổi tham gia nhóm gói bánh. Thậm chí có cô 70 tuổi đến làm được một lúc rồi phải về nghỉ vì đau lưng. "Điều tôi lo là vài năm tới không biết còn tìm được người làm nghề hay không", ông trăn trở.

Để chuẩn bị cho mùa Đoan Ngọ, người làm nghề phải bắt đầu đặt mua lá tre, dây lạt, nếp, đậu và chuẩn bị các loại nhân từ cả tháng trước. Theo ông Trí, thời kỳ đầu sau năm 1975, bánh ú có kích thước nhỏ, nhân chỉ là một viên đường thùng và chủ yếu tiêu thụ ở khu vực Chợ Lớn. Đến những năm 1980, nghề phát triển mạnh, bánh được làm to hơn và đa dạng nhân hơn để đáp ứng thị hiếu người tiêu dùng.

"Những năm trước khu vực này đông vui lắm, nay bớt đi nhiều rồi. Không biết những năm sau còn duy trì được hay không nữa", ông Trí bày tỏ.

Chợ nhộn nhịp từ sáng sớm, giá lễ vật tăng nhẹ

Sáng 19/6, tại các khu chợ ở TP.HCM như chợ Gò Vấp (phường Hạnh Thông) và chợ Căn Cứ (phường Gò Vấp), không khí mua sắm cúng lễ Đoan Ngọ diễn ra nhộn nhịp từ rất sớm. Người dân, đặc biệt là các bạn trẻ, tranh thủ dậy từ sáng để chọn bánh ú, cơm rượu nếp, hoa cúc, trái cây và các lễ vật truyền thống.

Nhiều người mua hàng cho biết giá các mặt hàng phục vụ Tết Đoan Ngọ năm nay tăng nhẹ so với năm trước. Sinh viên Nguyễn Huỳnh Hữu Trí (Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM) dậy sớm đi mua bánh ú, chè, hoa cúc và trái cây về phụ gia đình cúng theo phong tục, nhận xét: "Mình thấy giá cả tăng nhẹ, có thể do biến động thị trường hoặc ảnh hưởng của tình hình kinh tế hiện nay".

Sinh viên Nguyễn Thị Huyền (Trường ĐH Sư phạm TP.HCM) cùng mẹ ghé nhiều chợ từ khoảng 6 giờ 30 sáng để cảm nhận không khí rồi mới chọn mua trái cây và đồ cúng. Cô cũng ghi nhận giá trái cây và một số mặt hàng thực phẩm năm nay cao hơn so với các năm trước.

Chị Lê Kim Hậu (35 tuổi, kinh doanh spa, ngụ phường An Nhơn, TP.HCM) cho biết chị mua xôi, chè, trái cây, hoa tươi cùng các lễ vật truyền thống để cúng gia tiên. Chị chia sẻ rằng theo quan niệm dân gian, Tết Đoan Ngọ là dịp giữa năm để làm lễ cúng, còn được gọi là "tết diệt sâu bọ", cầu mong mùa màng thuận lợi. "Bây giờ cuộc sống có nhiều thay đổi nhưng nhiều gia đình, nhất là người miền Nam, vẫn giữ thói quen cúng vào mùng 5 tháng 5 âm lịch như một nét văn hóa truyền thống", chị nói.

Đông nghẹt người xếp hàng mua vịt quay, chờ hơn 2 tiếng

Một trong những cảnh tượng đặc trưng của Tết Đoan Ngọ tại TP.HCM năm nay là dòng người đổ về khu vực ngã tư đường Bùi Hữu Nghĩa - Phan Văn Trị, phường An Đông (quận 5 cũ) để xếp hàng mua vịt quay, heo quay tại các tiệm có thâm niên lâu năm.

Bà Dung (ngụ khu vực quận 10 cũ) và ông Đằng (ngụ khu vực quận 7 cũ) cho biết cả hai đã xếp hàng từ 7 giờ sáng nhưng hơn 2 tiếng sau vẫn chưa mua được. Điểm đáng chú ý là giá vịt quay tại đây vẫn giữ mức 350.000 đồng/con, không tăng so với năm trước. Dù phải chờ đợi lâu, nhiều người vẫn kiên nhẫn bởi họ muốn mua đúng tiệm ưng ý mới cảm thấy hài lòng khi đặt lên mâm cúng.

Vịt quay là một trong những món được người dân TP.HCM ưa chọn để cúng trong ngày Tết Đoan Ngọ. Chủ một cửa hàng trong khu vực cho biết đây là một trong những dịp đông khách nhất trong năm.

Người trẻ xa quê tìm hương vị quê nhà qua chiếc bánh ú

Không chỉ tất bật ở chợ, Tết Đoan Ngọ năm nay còn gợi lên nỗi nhớ quê da diết của nhiều người trẻ đang sống và học tập tại TP.HCM.

La Thạch, sinh viên Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn TP.HCM, xa nhà hơn 4 năm, cho biết năm nào cũng cố gắng tìm mua vài chiếc bánh ú tro vào ngày Tết Đoan Ngọ. "Ở quê mình, Tết Đoan Ngọ thường là dịp cả nhà quây quần ăn sáng cùng nhau. Mẹ mình thường chuẩn bị bánh ú tro từ hôm trước. Từ khi lên thành phố học tập, mình không có điều kiện về quê nên năm nào cũng tìm mua bánh để ăn cho đỡ nhớ nhà", Thạch nói.

Nguyễn Thị Trúc Anh (24 tuổi, nhân viên tại Công ty TNHH Mil Mil, phường Bến Thành, TP.HCM) năm nay không thể về quê Đà Nẵng vì bận công việc. Cô rủ người bạn đồng hương cùng đi chợ mua bánh ú tro và ít chè bánh để đón Tết Đoan Ngọ xa nhà. Trúc Anh nhớ lại bánh ú tro quê mình có màu vàng, hình khối tam giác, làm từ nước tro và gạo nếp, không nhân, ăn kèm đường cát hoặc mật mía. "Lúc đó mình ăn vì thấy hơi lạ chứ chẳng thích, nhưng bây giờ lại thèm cái hương vị ấy vô cùng", cô tâm sự.

Trần Hoàng Vân Nhi, sinh viên Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn TP.HCM, nhớ nhất không khí rộn ràng buổi sáng mùng 5/5 ở quê, khi nhà nào cũng tất bật chuẩn bị mâm cúng, bà ngoại lo lễ vật tươm tất còn ông lo phần khấn vái tổ tiên. Cảm xúc đó bất ngờ ùa về khi cô được đồng nghiệp tặng một chiếc bánh ú nhân đậu xanh. "Chiếc bánh ú nhân đậu xanh với hương lá thơm dịu và lớp nếp dẻo mềm gợi nhớ cho mình nhiều ký ức về quê nhà. Dù hương vị chưa thật sự trọn vẹn như những chiếc bánh ăn cùng mật mía ở quê, nhưng vẫn đủ để gợi lại cảm giác thân thuộc, vơi đi phần nào nỗi nhớ nhà", Nhi kể.

Theo Tuổi Trẻ, Thanh Niên, Dân Trí, VnExpress