Những điểm chính
- Một phụ nữ 30 tuổi tại Hà Nội nhập viện với trầm cảm nặng trong tam cá nguyệt thứ 2 sau khi phát hiện chồng ngoại tình.
- Việc điều trị trầm cảm cho thai phụ phải cân nhắc lợi ích điều trị với nguy cơ cho thai nhi, sử dụng thuốc nhóm SSRIs với liều thấp nhất có hiệu quả.
- Trị liệu tâm lý như CBT được ưu tiên cho trầm cảm mức độ nhẹ đến trung bình ở thai phụ trước khi dùng thuốc.
- Sự phối hợp đa ngành giữa bác sĩ tâm thần và bác sĩ sản khoa rất quan trọng trong theo dõi và điều trị để đảm bảo an toàn cho mẹ và bé.
- Thai phụ nên chia sẻ áp lực, tìm hỗ trợ sớm khi có các triệu chứng mất ngủ, chán ăn kéo dài nhằm tránh những hệ lụy nghiêm trọng.
Thai phụ rơi vào trầm cảm nặng sau biến cố hôn nhân
Tại Hà Nội, một phụ nữ 30 tuổi đang trong tam cá nguyệt thứ hai của thai kỳ đã nhập viện với tình trạng trầm cảm nặng sau khi phát hiện chồng ngoại tình. Bệnh nhân thể hiện các biểu hiện lo âu, hoảng loạn, gào khóc liên tục, mất ngủ kéo dài, ăn uống thất thường và có ý định bỏ thai nhi. Anh Hoàng Quốc Lân, thạc sĩ tâm lý tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, cho biết bệnh nhân có mặt nhợt nhạt, mắt sưng do thức trắng nhiều đêm và tình trạng tâm lý bất ổn nghiêm trọng.
Tác động tâm lý của cú sốc ngoại tình trong thai kỳ
Bệnh nhân vốn có tính cách vui vẻ, từng rất mong chờ đón con đầu lòng. Tuy nhiên, việc phát hiện chồng phản bội làm thay đổi hoàn toàn trạng thái cảm xúc của cô. Người mẹ trẻ thường xuyên tự trách bản thân do sự thay đổi hình thể khi mang thai, cảm thấy mất đi sức hấp dẫn và nguồn động lực an ủi. Biến cố này khiến chị trở nên khép kín, chán ăn và thiếu chăm sóc bản thân, dẫn đến rối loạn lo âu và trầm cảm được chẩn đoán sau các xét nghiệm chuyên sâu.
Điều trị trầm cảm trong thai kỳ: Cân bằng lợi ích và nguy cơ
Việc điều trị trầm cảm cho thai phụ là vấn đề nhạy cảm, đòi hỏi sự cân nhắc kỹ càng giữa lợi ích cho mẹ và nguy cơ tiềm ẩn với thai nhi. Theo Hiệp hội Sản phụ khoa Mỹ (ACOG), thuốc chống trầm cảm chỉ được kê đơn khi tình trạng trầm cảm nặng, có nguy cơ tự sát hoặc bỏ bê chăm sóc thai kỳ - những yếu tố trực tiếp nguy hiểm đến sức khỏe của mẹ và bé. Nếu triệu chứng ở mức độ nhẹ đến trung bình, các phương pháp trị liệu tâm lý như liệu pháp hành vi nhận thức (CBT) được ưu tiên áp dụng trước khi dùng thuốc.
Thay vì sử dụng đa dạng thuốc chống trầm cảm thế hệ mới cho người bình thường, các bác sĩ sẽ giới hạn cho thai phụ sử dụng nhóm ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc (SSRIs) bởi nhóm thuốc này ít tác dụng phụ và an toàn hơn. Liều lượng thuốc cũng được điều chỉnh sử dụng "liều thấp nhất có hiệu quả" theo hướng dẫn của Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS). Đồng thời, bác sĩ tâm thần phối hợp chặt chẽ với bác sĩ sản khoa để theo dõi sự phát triển của thai nhi bằng siêu âm và xét nghiệm sàng lọc dị tật định kỳ.
Những dấu hiệu cảnh báo và lời khuyên cho thai phụ
Dấu hiệu trầm cảm ở phụ nữ mang thai bao gồm buồn bã triền miên, mất ngủ, cảm giác tuyệt vọng, cạn kiệt năng lượng và mất hứng thú chuẩn bị chào đón em bé. Trong trường hợp nặng, bệnh nhân có thể xuất hiện những suy nghĩ tiêu cực như làm hại bản thân hoặc từ bỏ thai nhi.
Ông Hoàng Quốc Lân nhấn mạnh rằng trong giai đoạn này, sự thay đổi nội tiết tố và cảm xúc khiến thai phụ rất nhạy cảm, cần có sự hỗ trợ tinh thần đặc biệt từ người thân, đặc biệt là chồng. Việc chồng ngoại tình vào lúc này không chỉ là cú sốc về mặt tâm lý mà còn làm mất đi nền tảng tinh thần quan trọng, đẩy thai phụ vào trạng thái căng thẳng kéo dài với nguy cơ cao phát triển trầm cảm.
Để bảo vệ sức khỏe tâm thần của mẹ và sự phát triển của thai nhi, thai phụ cần chia sẻ những khó khăn, tránh chịu đựng áp lực một mình. Các chuyên gia khuyến cáo nếu các triệu chứng mất ngủ, chán ăn kéo dài trên hai tuần, cần đến ngay cơ sở chuyên khoa tâm thần hoặc tâm lý để được đánh giá và điều trị kịp thời. Đồng thời, duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, tập thể dục điều độ, hạn chế tiếp xúc mạng xã hội và thường xuyên tìm đến hỗ trợ chuyên môn sẽ giúp cân bằng tâm lý trong giai đoạn đặc biệt này.
Câu hỏi thường gặp
Tại sao việc điều trị trầm cảm ở thai phụ cần thận trọng?
Điều trị trầm cảm ở thai phụ cần cân bằng lợi ích điều trị cho mẹ với nguy cơ tiềm ẩn cho thai nhi, tránh ảnh hưởng xấu đến phát triển thai nhi.
Trị liệu tâm lý có hiệu quả trong điều trị trầm cảm thai kỳ không?
Trị liệu tâm lý, như liệu pháp hành vi nhận thức, là lựa chọn ưu tiên cho thai phụ có trầm cảm mức độ nhẹ đến trung bình trước khi dùng thuốc.
Dấu hiệu nào cảnh báo trầm cảm ở phụ nữ mang thai?
Các dấu hiệu bao gồm buồn bã kéo dài, mất ngủ, cảm giác tuyệt vọng, cạn kiệt năng lượng, và mất hứng thú với việc chuẩn bị cho em bé.
Thai phụ nên làm gì khi có triệu chứng trầm cảm?
Thai phụ cần chia sẻ với người thân, duy trì chế độ ăn lành mạnh, tập thể dục điều độ, hạn chế mạng xã hội và đến cơ sở chuyên khoa để điều trị kịp thời nếu triệu chứng kéo dài.
