Thị trưởng New York không có quyền bắt thủ tướng Israel Netanyahu dù cáo buộc chiến tranh

Thị trưởng New York xác nhận không đủ thẩm quyền bắt giữ Netanyahu

Zohran Mamdani, Thị trưởng thành phố New York, vừa có thông báo chính thức vào tối ngày 21/7 rằng thành phố không có thẩm quyền pháp lý để thi hành lệnh bắt giữ do Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) ban hành đối với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Trước đó, ông Mamdani từng tuyên bố trong chiến dịch tranh cử rằng nếu Netanyahu ghé thăm New York, cảnh sát thành phố có thể thực hiện bắt giữ thủ tướng Israel theo lệnh của ICC. Tuy nhiên, sau khi xem xét kỹ lưỡng các khía cạnh pháp lý, chính quyền thành phố đi đến kết luận không thể thực thi lệnh này trong khuôn khổ quyền hạn hiện có.

Ông Mamdani cho rằng chính phủ liên bang Mỹ mới là cơ quan có đủ quyền để nhập cuộc và kêu gọi Washington gia nhập ICC và thi hành lệnh bắt giữ. Trong một video được đăng tải trên mạng xã hội X, ông gọi Netanyahu là ‘tội phạm chiến tranh’ và là ‘kiến trúc sư của cuộc diệt chủng kinh hoàng đối với người Palestine’. Ông cũng khẳng định Netanyahu cùng những ‘tội phạm chiến tranh khác’ không được chào đón tại New York.

Bối cảnh và cáo buộc của Tòa án Hình sự Quốc tế

ICC đã ban hành lệnh bắt giữ Netanyahu và một số quan chức khác vào năm 2024, cáo buộc họ có liên quan đến các tội ác chống lại nhân loại trong cuộc chiến tại Gaza. Tòa nhận định có căn cứ cho rằng Netanyahu và cựu Bộ trưởng Quốc phòng Yoav Gallant đã sử dụng đói khát như một phương thức chiến tranh khi hạn chế viện trợ nhân đạo và mục tiêu của họ nhắm vào dân thường trong chiến dịch chống Hamas. Phía Israel kiên quyết bác bỏ những cáo buộc này, cho rằng ICC thiên vị và các hành động của họ nhằm bảo vệ dân thường trong các chiến dịch quân sự.

Phản ứng từ các bên liên quan

Phản ứng với tuyên bố của Mamdani, Đại sứ Israel tại Liên Hợp Quốc Danny Danon đã lên tiếng chỉ trích ông và yêu cầu tập trung vào công việc phục vụ người dân New York thay vì lan truyền các thông tin mà đại sứ gọi là ‘tuyên truyền của Hamas’. Trong khi đó, cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump trên mạng xã hội cũng khẳng định Netanyahu sẽ không bị bắt giữ khi ở Mỹ, bất kể tình huống nào. Mỹ là quốc gia không tham gia ICC và thường không công nhận quyền lực của tòa án này.

Vụ việc căng thẳng này tiếp tục thu hút sự chú ý quốc tế khi căng thẳng ở khu vực Gaza vẫn diễn ra. Theo số liệu từ Bộ Y tế tại Gaza do Hamas quản lý, hơn 73.000 người Palestine đã thiệt mạng, trong khi cuộc tấn công ngày 7/10/2023 của Hamas vào Israel khiến khoảng 1.200 người Israel thiệt mạng và 250 người bị bắt làm con tin.

Ý nghĩa và tác động

Diễn biến này cho thấy giới hạn về pháp lý của các chính quyền địa phương như New York trong việc thực thi các lệnh bắt giữ quốc tế, đặc biệt liên quan đến các nhân vật chính trị cấp cao của các quốc gia khác. Mặc dù có tiếng nói mạnh mẽ về đạo đức và chính sách, quyền lực pháp lý thực tế vẫn bị giới hạn, đòi hỏi vai trò can thiệp từ cấp trung ương hoặc quốc tế.

Việc Mamdani tiếp tục giữ quan điểm mạnh mẽ trong khi không có khả năng thực thi lệnh bắt giữ cũng làm nổi bật mâu thuẫn giữa các cấp độ chính quyền và các chế độ luật pháp quốc tế trong việc xử lý các cáo buộc phạm tội chiến tranh.

Cuộc tranh cãi cũng làm rõ ràng tình trạng phức tạp của xung đột Israel-Palestine và những tác động trên trường quốc tế, đặc biệt trong bối cảnh các cuộc điều tra và tố tụng nhằm vào các bên liên quan vẫn đang được tiến hành.

Trong bối cảnh Đại hội đồng Liên Hợp Quốc tổ chức vào tháng 9, sự có mặt của Netanyahu tại New York được nhiều bên quan tâm theo dõi sát sao, nhất là khi các mối quan hệ ngoại giao và pháp lý vẫn tiếp tục căng thẳng.

Đối chiếu nguồn

Bài tổng hợp từ 4 nguồn độc lập. 0/4 số liệu được ít nhất 2 nguồn xác nhận. 1 số liệu chỉ xuất hiện ở bản tổng hợp, cần đối chiếu thêm.

• Korea Times
• The Age
• Sydney Morning Herald
• CBS News

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Ganday.