Tìm thấy hài cốt liệt sĩ ở công viên Lê Thị Riêng, xét nghiệm ADN xác định danh tính

Hành trình từ bức ảnh lịch sử đến cuộc khai quật

Cuộc tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng (TP.HCM) bắt nguồn từ một bức ảnh do Hãng thông tấn AP chụp ngày 12-2-1968, ghi lại cảnh chôn cất tập thể các chiến sĩ hy sinh trong chiến dịch mùa xuân 1968. Bức ảnh được kiến trúc sư Nguyễn Xuân Thắng sưu tầm và hệ thống lại thành kho dữ liệu quý giá. Dữ liệu Exif của ảnh, khi kết hợp với các bức ảnh khác, giúp cơ quan chức năng khoanh vùng khu vực chôn tập thể nằm tại công viên Lê Thị Riêng.

Ngày 28-5, Bộ Tư lệnh TP.HCM bắt đầu tìm kiếm các nhân chứng từng có mặt trong bức ảnh hoặc sống trong khu vực vào thời điểm đó. Qua lời kể của nhân chứng kết hợp khảo sát thực địa, vị trí các rãnh mộ dần được xác định, từ đó khoanh vùng 3 vị trí nghi là rãnh mộ tập thể để tiến hành khảo sát.

Sáng 8-6, Ban Chỉ đạo quốc gia tổ chức hội thảo xác minh, kết luận thông tin về mộ tập thể liệt sĩ được an táng tại nghĩa địa Chí Hòa - Chợ Quán (nay là khu vực công viên Lê Thị Riêng). Hội thảo do bà Phạm Thị Thanh Trà, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ, Trưởng Ban Chỉ đạo 515 quốc gia, chủ trì. Phó Thủ tướng yêu cầu hoàn thiện các phương án chậm nhất vào đầu tháng 7 để triển khai khai quật.

Ngày 15-6, Bộ Tư lệnh TP.HCM triển khai khảo sát, thăm dò tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại khu vực công viên Lê Thị Riêng. PGS.TS Lê Văn Anh Cường, Trưởng bộ môn vật lý địa cầu, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên - ĐHQG TP.HCM, sử dụng máy quét radar để xác định vị trí các hố chôn tập thể, thu thập dữ liệu mặt cắt lòng đất nhằm phát hiện các dị vật bất thường.

Ngày 19-6, Thiếu tướng Trần Chí Tâm, Phó Chính ủy Quân khu 7, và ông Nguyễn Mạnh Cường, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chỉ đạo 515, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM, đồng chủ trì hội nghị triển khai kế hoạch và báo cáo công tác chuẩn bị tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng.

Phát hiện hài cốt và lễ di quan ngày 6-7

Sáng 6-7, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cùng lãnh đạo Chính phủ, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước và lãnh đạo các bộ ngành, UBND TP.HCM đã dâng hương, dâng hoa và dự lễ triển khai tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng.

Trong ngày, Ban Chỉ đạo thành phố phối hợp Ban Chỉ đạo Quân khu 7 tổ chức đào thăm dò và phát hiện một rãnh chôn dài khoảng 25m, rộng khoảng 3m. Bước đầu tìm thấy một số bộ hài cốt cùng tấm tăng bộ đội và nhiều kỷ vật quý giá. Đội K70 Quân khu 7 với những cán bộ dày dặn kinh nghiệm đã trực tiếp tham gia quá trình đào thăm dò một cách cẩn thận, tỉ mỉ.

Thủ tướng Lê Minh Hưng và ông Trần Lưu Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP.HCM, đã thực hiện lễ di quan hài cốt các liệt sĩ mới được phát hiện. Hài cốt các anh hùng liệt sĩ được đưa trở về trong vòng tay Tổ quốc dưới lá quốc kỳ.

Ngay sau khi thông tin về liệt sĩ Huỳnh Văn Quên, đơn vị 962, được đăng tải, đã có gia đình ở Tây Ninh liên hệ nhận thân nhân. Chiều 6-7, Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, Chính ủy Bộ Tư lệnh TP.HCM, đã đến nhà ông Huỳnh Văn Mười tại xã Vàm Cỏ, Tây Ninh để xác minh thông tin gia đình. Cùng ngày, UBND xã Vàm Cỏ, Sở Nội vụ tỉnh Tây Ninh và Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tây Ninh cũng đến gặp gia đình để thu thập thông tin.

Lấy mẫu ADN khẩn cấp để xác định danh tính liệt sĩ

Sáng 7-7, ông Huỳnh Văn Mười (60 tuổi) và ông Huỳnh Văn Nhỏ (58 tuổi), ngụ xã Vàm Cỏ, Tây Ninh, được Công an xã Vàm Cỏ đưa đi lấy mẫu xét nghiệm ADN tại Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã Hòa Khánh, Tây Ninh. Hai ông nhận là em của liệt sĩ Huỳnh Văn Quên, người mà gia đình cho là anh trai cả đã hy sinh ngày 2-3-1968.

Do làm giấy khai sinh trễ, năm sinh trên căn cước công dân của ông Mười ghi là 1969, ông Nhỏ ghi là 1971. Việc lấy mẫu ADN ban đầu dự kiến tổ chức vào ngày 8-7 theo kế hoạch thu thập ADN thân nhân liệt sĩ của Công an tỉnh Tây Ninh, nhưng được điều chỉnh sớm một ngày để kịp thời phục vụ truy tìm thông tin hài cốt mới phát hiện.

Tại địa điểm lấy mẫu, Công an xã Hòa Khánh đang tổ chức thu mẫu cho khoảng 400 thân nhân gia đình liệt sĩ trên địa bàn. Những người có mặt đều nhường cho ông Mười và ông Nhỏ thực hiện trước.

Vướng mắc tên gọi và hướng xác minh

Theo ông Đặng Ngọc Tảo, Phó Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Tây Ninh, đoàn xác minh đã đến gia đình ngày 6-7 và đối chiếu tài liệu gia đình cung cấp với hồ sơ lưu trữ tại Sở Nội vụ. Kết quả cho thấy hầu hết giấy tờ, bao gồm giấy báo tử và hồ sơ trợ cấp từ năm 1977, đều ghi tên là Huỳnh Văn Quyên, trong khi Bằng Tổ quốc ghi công do Thủ tướng Chính phủ ban hành năm 2013 ghi tên là Huỳnh Văn Quên.

"Xuống gia đình thì giấy báo tử gia đình cung cấp cũng tên là Huỳnh Văn Quyên. Nhưng trong Bằng Tổ quốc ghi công thì ghi tên là Huỳnh Văn Quên", ông Đặng Ngọc Tảo cho biết.

Theo ông Tảo, các thông tin như đơn vị, năm sinh, năm mất, nơi hy sinh đều khớp, chỉ sai lệch ở phần tên. Đây được xác định là trường hợp đặc biệt, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Tây Ninh đã đề nghị đơn vị xét nghiệm ưu tiên xử lý để có kết quả sớm nhất có thể.

"Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Tây Ninh phối hợp với Ban Chỉ đạo 515 TP.HCM cùng với sự chỉ đạo của các cơ quan Trung ương sẽ cố gắng hết sức, làm nhanh nhất có thể để xác minh thông tin liệt sĩ", ông Đặng Ngọc Tảo nói.

Sự kiện này nằm trong khuôn khổ "Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin" tại TP.HCM, mang ý nghĩa chính trị, lịch sử và nhân văn sâu sắc trong việc tri ân các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh vì độc lập, thống nhất đất nước.

Theo Tuổi Trẻ, Dân Trí, Thanh Niên, VnExpress