Phán quyết quan trọng từ tòa bang New Mexico với Meta
Ngày 6/8/2026, Tòa án bang New Mexico đã ra phán quyết buộc Meta, công ty mẹ của Facebook, Instagram và WhatsApp, phải trả 567 triệu USD và tiến hành các biện pháp cải thiện bảo vệ trẻ em trên các nền tảng mạng xã hội của mình. Đây là phần tiếp theo của vụ án được đưa ra hồi tháng 3 khi một bồi thẩm đoàn phán quyết Meta phải bồi thường 375 triệu USD vì vi phạm luật bảo vệ người tiêu dùng, gây hại sức khỏe tâm thần và khiến trẻ em dễ bị tổn thương bởi những người xấu trên mạng.
Thẩm phán Bryan Biedscheid khẳng định Meta đã tạo ra một "gánh nặng công cộng" (public nuisance) bằng cách thiết kế sản phẩm với các tính năng khiến trẻ em dễ nghiện và không được bảo vệ đầy đủ trước nguy cơ xâm hại tình dục qua các kênh trực tuyến.
Chi tiết nội dung phán quyết và yêu cầu với Meta
Khoảng 75% trong số 567 triệu USD sẽ được sử dụng để điều trị sức khỏe tâm thần cho thanh thiếu niên và số còn lại nhằm tài trợ các chương trình phòng ngừa, sàng lọc, đánh giá và hỗ trợ liên quan. Khoản tiền này sẽ được chi trả dần trong vòng 5 năm.
Tòa án cũng buộc Meta đưa ra những thay đổi quan trọng đối với Facebook và Instagram nhằm giảm nguy cơ gây hại cho trẻ em dưới 18 tuổi tại New Mexico. Các quy định gồm giới hạn thời gian sử dụng hàng tháng tối đa 90 giờ, tức khoảng 3 giờ/ngày, hạn chế thông báo đẩy (push notifications) trong thời gian học tập và ban đêm, bảo mật quyền riêng tư cho tài khoản người dùng dưới 13 tuổi, cũng như tăng cường kiểm soát tiết lộ thông tin cá nhân và ngăn chặn tiếp xúc không phù hợp từ người lớn với trẻ vị thành niên.
Meta còn phải hợp tác với các trường học để thiết lập hệ thống báo cáo nhằm phát hiện người dùng chưa đủ tuổi, đồng thời xóa toàn bộ dữ liệu cá nhân thu thập được từ người dùng dưới 13 tuổi. Việc xác minh độ tuổi dựa trên công nghệ trí tuệ nhân tạo sẽ tiếp tục được hoàn thiện vì luật liên bang cấm thu thập thông tin trực tiếp để xác thực.
Phản ứng và bối cảnh rộng hơn
Meta khẳng định sẽ kháng cáo phán quyết mới và giữ vững quan điểm rằng họ đã nỗ lực bảo vệ an toàn cho người dùng trẻ tuổi trên các nền tảng của mình. Công ty cho rằng nhiều yêu cầu thay đổi công nghệ là bất khả thi và không thực tế, thậm chí có thể khiến họ rút khỏi thị trường New Mexico.
Phán quyết được đưa ra trong bối cảnh Meta và nhiều công ty mạng xã hội khác đang đối mặt với hàng ngàn vụ kiện liên quan đến tác động tiêu cực của các nền tảng lên sức khỏe tâm thần trẻ em. Hơn 30 bang tại Mỹ đã cùng tham gia các vụ kiện tập thể với Meta, trong đó phiên tòa lớn tại Oakland, California dự kiến diễn ra vào tháng 8 này với sự tham gia của 29 bang.
Tại một số quốc gia như Australia, các chính sách hạn chế trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội đã được áp dụng với lý do bảo vệ sức khỏe tâm thần, phòng chống bắt nạt mạng và thúc đẩy hoạt động thể chất.
Ý nghĩa pháp lý và xã hội của phán quyết
Phán quyết của New Mexico không chỉ có tác động với Meta mà được xem là tiền lệ trong việc kiện các công ty công nghệ lớn về trách nhiệm xã hội trong thiết kế sản phẩm. Việc áp dụng luật "gánh nặng công cộng" vốn dành cho các hành vi gây hại môi trường, sức khỏe truyền thống giờ được mở rộng sang lĩnh vực công nghệ số cho thấy các cơ quan quản lý đang ngày càng nghiêm túc với vấn đề bảo vệ thanh thiếu niên trên mạng.
Thẩm phán cũng nhấn mạnh những tính năng như phát video tự động, cuộn vô tận, nút thích (like counts) và đề xuất theo thuật toán rất dễ gây nghiện cho đối tượng trẻ tuổi và cần được kiểm soát chặt chẽ hơn để giảm thiểu tác hại.
Trong phán quyết, Meta còn được yêu cầu ngăn trẻ em tương tác với chatbot trí tuệ nhân tạo theo hướng tình cảm hoặc nhạy cảm, đồng thời không cho phép người lớn ở New Mexico lợi dụng các chatbot này để mô phỏng hoặc thảo luận các hành vi tình dục với trẻ em.
New Mexico Tiểu bang đã đặt ra một "bản đồ hành động" cho các bang và quốc gia khác khi đối mặt với những vấn đề ngày càng phức tạp liên quan đến mạng xã hội và sự phát triển tâm lý của thế hệ trẻ.
Nguồn tham khảo
- Deutsche Welle - US judge orders Meta to pay $567 million over harm to children
- The Hindu Sci-Tech - Meta ordered to pay U.S. state $567 million to abate 'public nuisance' and child harm
- Daily Maverick - Meta ordered to pay $567 million in New Mexico for teen mental health fund
- Anadolu Agency - Judge orders Meta to pay $567M into youth mental health fund, strengthen child account safeguards
- The Japan Times - Meta ordered to pay U.S. state $567 million over ‘public nuisance’ and child harm
- The Daily Star - Meta ordered to pay US state $567 mn to abate 'public nuisance' and child harm
Đối chiếu nguồn
Bài tổng hợp từ 4 nguồn độc lập. 2/4 số liệu được ít nhất 2 nguồn xác nhận. 2 số liệu chỉ xuất hiện ở bản tổng hợp, cần đối chiếu thêm.
- Deutsche Welle
- The Hindu Sci-Tech
- Daily Maverick
- Anadolu Agency
Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Tổng hợp từ các nguồn tin uy tín. Kiểm duyệt của toà soạn Ganday.
