Tổng quan chuyến thăm đảo Kuril của Tổng thống Nga Vladimir Putin và phản ứng từ Nhật Bản

Chuyến thăm lịch sử của Tổng thống Putin đến đảo Kuril

Ngày 13/8/2026, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đến thăm Iturup, một trong bốn đảo tranh chấp trong quần đảo Kuril ngoài khơi vùng Viễn Đông của Nga. Đây là chuyến thăm đầu tiên của ông Putin tới khu vực này, đánh dấu sự kiện quan trọng khi các nhà lãnh đạo Nga hiếm khi tới thăm quần đảo tranh chấp này. Tại Iturup, Tổng thống Putin đã thăm nhà máy chế biến cá Yasny, nơi ông được tặng món trứng cá muối caviar - theo nguồn tin từ báo chí Nga và hình ảnh phát hành từ Cơ quan báo chí Kremlin.

Chuyến thăm này diễn ra sau khi ông Putin có mặt trên đảo Sakhalin lân cận, nơi hải quân Nga đang tiến hành diễn tập hải quân. Tại Sakhalin, ông đã chủ trì một cuộc họp liên quan đến việc "đảm bảo an ninh biên giới phía đông nước Nga".

Tranh chấp chủ quyền quần đảo Kuril và phản ứng từ Nhật Bản

Quần đảo Kuril gồm bốn hòn đảo chính là Iturup (Etorofu), Kunashir (Kunashiri), Shikotan và Habomai, hiện do Nga kiểm soát nhưng Nhật Bản cũng tuyên bố chủ quyền và gọi chúng là Vùng Lãnh thổ phía Bắc. Từ khi Liên Xô chiếm đóng các đảo này vào cuối Thế chiến II năm 1945, quan hệ Nga-Nhật về vấn đề chủ quyền quần đảo đã rơi vào bế tắc, khiến hai nước chưa thể ký hiệp ước hòa bình chính thức.

Nhật Bản đã bày tỏ phản đối mạnh mẽ đối với chuyến thăm của Tổng thống Putin. Bộ trưởng Ngoại giao Nhật Toshimitsu Motegi cho biết rằng quần đảo này "là một phần không thể tách rời của lãnh thổ Nhật Bản dưới cả lịch sử và luật pháp quốc tế," và chính phủ Nhật Bản "mạnh mẽ phản đối chuyến thăm" của ông Putin.

Chính quyền Tokyo cũng cảm thấy căng thẳng gia tăng do các biện pháp trừng phạt mà Nhật Bản áp đặt lên Nga kể từ khi Nga mở chiến dịch quân sự toàn diện ở Ukraine năm 2022. Giữa lúc Moscow tăng cường quan hệ với Trung Quốc và Triều Tiên, mối quan hệ với Nhật Bản trở nên lạnh nhạt hơn.

Bối cảnh lịch sử và chiến lược của quần đảo Kuril

Quần đảo Kuril là một dải núi lửa kéo dài từ bán đảo Kamchatka của Nga xuống phía bắc đảo Hokkaido của Nhật Bản, với khí hậu khắc nghiệt và nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú như mỏ vàng, bạc và các vùng đánh bắt cá dồi dào. Sau khi Liên Xô chiếm đóng, khoảng 17.000 cư dân Nhật đã bị trục xuất khỏi các đảo này. Hiện tại, đảo Iturup và các đảo phụ thuộc có khoảng 20.000 cư dân Nga sinh sống.

Trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, các đảo có vị trí chiến lược quan trọng, được sử dụng làm căn cứ hàng không và hải quân của Liên Xô nhằm đối phó với Mỹ và Nhật Bản. Mặc dù đã có nhiều đàm phán qua các thập niên, từ khi Liên Xô sụp đổ năm 1991, nhưng tranh chấp vẫn chưa được giải quyết. Vào năm 1956, cố lãnh đạo Liên Xô Nikita Khrushchev từng đề xuất trả lại hai đảo trong khuôn khổ hiệp ước hòa bình, tuy nhiên điều này không thành hiện thực.

Ảnh hưởng địa chính trị và triển vọng tương lai

Chuyến thăm của ông Putin đến đảo Kuril được xem là dấu hiệu khẳng định chủ quyền của Nga đối với quần đảo này, đồng thời thể hiện sự quyết tâm giữ vững vị trí chiến lược ở khu vực Viễn Đông trong bối cảnh căng thẳng quốc tế gia tăng. Việc duy trì sự hiện diện quân sự và phát triển kinh tế khu vực này giúp Nga củng cố an ninh biên giới và tăng cường ảnh hưởng ở Thái Bình Dương.

Các cuộc đối đầu về tranh chấp lãnh thổ từng ảnh hưởng lâu dài tới quan hệ song phương Nga – Nhật và đến nay vẫn chưa có dấu hiệu đạt được giải pháp hòa bình. Điều này khiến tương lai của quan hệ song phương cũng như an ninh khu vực Đông Bắc Á vẫn còn nhiều thách thức.

Đối chiếu nguồn

Bài tổng hợp từ 4 nguồn độc lập. 2/4 số liệu được ít nhất 2 nguồn xác nhận. 2 số liệu chỉ xuất hiện ở bản tổng hợp, cần đối chiếu thêm.

• Anadolu Agency
• Deutsche Welle
• Bangkok Post
• CNA

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Tổng hợp từ các nguồn tin uy tín. Kiểm duyệt của toà soạn Ganday.