Những điểm chính
- Tổng thống Mỹ Donald Trump tái áp đặt lệnh phong tỏa hàng hải Iran và đề xuất thu phí 20% giá trị hàng hóa qua eo biển Hormuz.
- Iran bác bỏ quyền can thiệp của Mỹ tại eo biển Hormuz và cho rằng họ là bên bảo vệ khu vực này, cho rằng 20% phí là quá cao.
- Tổ chức Hàng hải quốc tế nhấn mạnh eo biển Hormuz phải duy trì miễn phí các khoản phí và bảo đảm tự do hàng hải theo luật quốc tế.
- UAE cáo buộc Iran tấn công tên lửa vào hai tàu dầu lớn tại Hormuz, làm một thủy thủ thiệt mạng, nhiều người bị thương.
- Giá dầu Brent tăng 7,8% lên 81,92 USD/thùng do căng thẳng leo thang tại eo biển Hormuz, đe dọa ổn định thị trường năng lượng toàn cầu.
Trump tuyên bố tái phong tỏa và thu phí tại eo biển Hormuz
Ngày 13/7, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo trên mạng xã hội Truth Social rằng Washington đang khôi phục lệnh phong tỏa hàng hải đối với Iran tại Vịnh Ba Tư, đồng thời sẽ yêu cầu thu phí 20% trên tổng giá trị hàng hóa đi qua eo biển Hormuz. Ông nhấn mạnh đây là khoản phí để bù đắp chi phí bảo đảm an ninh và an toàn ở khu vực nhạy cảm này.
Ông Trump khẳng định eo biển Hormuz vẫn mở và sẽ tiếp tục mở dù có sự hiện diện hay không của Iran, và Mỹ sẽ trở thành "người bảo vệ eo biển" hoặc "thiên thần hộ mệnh" cho tuyến hàng hải chiến lược. Nhà lãnh đạo Mỹ cho biết kế hoạch sẽ được triển khai ngay nhưng chưa cung cấp chi tiết về cơ chế thực hiện.
Bối cảnh căng thẳng và phản ứng của Iran
Động thái của ông Trump diễn ra trong thời điểm hai bên Mỹ - Iran liên tục có các cuộc tấn công bằng tên lửa và drone ở khu vực Vịnh Ba Tư, làm gia tăng nghi ngờ về khả năng duy trì đàm phán và thỏa thuận tạm thời ký hồi giữa tháng 6 nhằm mở lại eo biển Hormuz và giảm căng thẳng.
Về phía Iran, Bộ chỉ huy quân sự liên hợp tối cao tuyên bố Mỹ không có quyền quyết định tương lai của eo biển Hormuz và không được phép can thiệp. Ngoại trưởng Abbas Araghchi bày tỏ rằng Iran mới là người bảo vệ eo biển này, đồng thời cho rằng tỷ lệ thu phí 20% do Mỹ đề xuất là quá cao, dù họ sẽ "đối xử công bằng".
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng khẳng định chỉ có việc chấm dứt can thiệp quân sự từ Mỹ mới giúp bình thường hóa lưu thông hàng hải qua eo biển. IRGC cảnh báo việc Mỹ nhập cuộc có thể gây ra những sự cố nghiêm trọng hơn cho thị trường dầu khí toàn cầu.
Phản ứng quốc tế và tác động kinh tế
Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO) nhấn mạnh quyền đi lại qua các eo biển quốc tế không được phép bị áp đặt thêm phí và bị ảnh hưởng bởi các hành vi cản trở, đe dọa. IMO tái khẳng định cam kết bảo vệ tự do hàng hải và luật pháp quốc tế, đồng thời lên án các vụ tấn công nhằm vào tàu thương mại trong và xung quanh eo biển Hormuz.
Bộ Quốc phòng Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) cáo buộc Iran phóng tên lửa hành trình tấn công hai tàu dầu siêu lớn ở eo biển Hormuz, khiến một thủy thủ người Ấn Độ thiệt mạng và 8 người bị thương. Các tàu bị cháy nhưng được khống chế kịp thời. Vụ việc làm gia tăng lo ngại về an ninh khu vực và ổn định thị trường năng lượng.
Eo biển Hormuz - nút thắt của thị trường dầu mỏ toàn cầu
Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển chiến lược khi khoảng 1/5 lượng dầu mỏ thế giới được vận chuyển qua đây mỗi ngày, tương đương khoảng 15 triệu thùng dầu trị giá hơn 1,2 tỷ USD. Việc an ninh khu vực bị đe dọa và việc tạm đình chỉ lưu thông của Iran đã đẩy giá dầu Brent ngày 13/7 tăng 7,8%, lên 81,92 USD/thùng, làm dấy lên những lo ngại về tác động đến lạm phát toàn cầu.
Ngoài ra, Trung tâm Thông tin Hàng hải Liên hợp do Hải quân Mỹ dẫn đầu cho biết lệnh phong tỏa sẽ có hiệu lực từ ngày 14/7, áp dụng đối với mọi tàu thuyền có liên quan đến Iran, nhưng không cản trở vận chuyển hàng hóa trung lập qua eo biển và cho phép các chuyến hàng nhân đạo sau kiểm tra.
Kết luận
Căng thẳng đang tăng cao tại eo biển Hormuz, nơi tập trung lợi ích chiến lược của cả Mỹ và Iran cùng nhiều quốc gia khác trong khu vực. Việc Mỹ tuyên bố thu phí 20% trên hàng hóa đi qua và tái áp đặt phong tỏa cùng các vụ tập kích tên lửa gần đây đã đẩy khu vực này vào nguy cơ leo thang xung đột và gây bất ổn cho thị trường dầu mỏ toàn cầu. Các nỗ lực ngoại giao và quản lý lại eo biển Hormuz vì vậy càng trở nên cấp thiết nhằm duy trì an ninh hàng hải và ổn định kinh tế quốc tế.
Câu hỏi thường gặp
Tổng thống Donald Trump đã tuyên bố những gì liên quan đến eo biển Hormuz?
Ông Trump tuyên bố Mỹ tái áp đặt lệnh phong tỏa hàng hải đối với Iran, sẽ thu phí 20% trên tổng giá trị hàng hóa vận chuyển qua eo biển Hormuz và đóng vai trò bảo vệ tuyến đường thủy chiến lược này.
Iran phản ứng ra sao trước đề xuất thu phí 20% của Mỹ?
Iran bác bỏ quyền của Mỹ can thiệp vào eo biển Hormuz, khẳng định Iran là người bảo vệ eo biển và cho rằng mức phí 20% là quá cao nhưng sẽ đối xử công bằng.
Các vụ tấn công gần đây tại eo biển Hormuz như thế nào?
UAE cáo buộc Iran phóng tên lửa tấn công hai tàu dầu siêu lớn, gây thiệt mạng một thủy thủ và làm nhiều người bị thương; sự việc này làm gia tăng căng thẳng tại khu vực.
Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO) có quan điểm gì về việc thu phí tại eo biển Hormuz?
IMO nhấn mạnh hoạt động đi lại qua eo biển Hormuz phải được duy trì miễn phí, không bị áp đặt thêm phí, và bảo đảm tự do hàng hải theo luật pháp quốc tế.
Nguồn tham khảo
- Thanh Niên - Ông Trump muốn thu phí 20% hàng hóa qua eo Hormuz, Iran đáp trả
- GNews auto: iran phan ung - Mỹ tái áp đặt phong tỏa Iran, eo biển Hormuz đứng trước nguy cơ leo thang mới - Tạp chí Doanh nghiệp và Hội nhập
- VnExpress - Iran bị tố tập kích tên lửa nhằm vào siêu tàu dầu ở Hormuz
- Thanh Niên - Ông Trump thông báo quốc hội về nối lại chiến sự Iran, nói vẫn có thể thỏa thuận
- VnEconomy - Mỹ lại phong tỏa Iran, muốn thu phí 20% giá trị hàng hóa đi qua Hormuz
- GNews auto: thuong vien my - Mỹ nối lại phong tỏa các cảng Iran - BÁO SÀI GÒN GIẢI PHÓNG
Đối chiếu nguồn
Bài tổng hợp từ 4 nguồn độc lập. 1/1 số liệu được ít nhất 2 nguồn xác nhận.
- Thanh Nien The gioi
- Thanh Nien
- GNews auto: iran phan ung
- VnExpress
Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Ganday.
