Trump cảnh báo Iran cơ hội cuối cùng trong đàm phán mở lại Eo Hormuz

Trump khẳng định đàm phán với Iran vẫn tiếp diễn giữa sự phủ nhận của Tehran

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 5/8 tuyên bố các cuộc đàm phán trực tiếp với Iran vẫn đang diễn ra, bất chấp sự phủ nhận từ phía Tehran. Ông cho biết các cuộc thảo luận này được tiến hành theo yêu cầu của Iran, đồng thời có sự ủng hộ của các nước vùng Vịnh như Saudi Arabia, Các tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Qatar. Trump nhấn mạnh đây là "cơ hội cuối cùng" để Iran ký một thỏa thuận hợp tác, ông muốn trao cho Iran mọi cơ hội cuối cùng trước khi có thể áp dụng các biện pháp mạnh mẽ hơn, bao gồm cả hành động quân sự.

Trong khi đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei khẳng định Tehran hiện không đàm phán trực tiếp với Mỹ mà chỉ thương thảo với Oman về việc đảm bảo an ninh và quản lý an toàn tuyến đường vận chuyển qua Eo Hormuz.

Xung đột kéo dài và vai trò của Eo Hormuz trong cuộc chiến

Cuộc chiến giữa Mỹ và Iran đã kéo dài hơn năm tháng kể từ ngày 28/2 khi Mỹ phối hợp với Israel bất ngờ tấn công Iran. Mặc dù từng có các giai đoạn hòa hoãn tạm thời, cuộc xung đột vẫn diễn biến phức tạp với Iran giữ khả năng tiến hành các cuộc tấn công bằng tên lửa, máy bay không người lái vào các mục tiêu của Mỹ và đồng minh trong khu vực. Iran cũng duy trì việc làm giàu uranium, gây lo ngại về chương trình hạt nhân.

Eo Hormuz là điểm nghẽn quan trọng trong nỗ lực chấm dứt chiến tranh, vì đây là tuyến vận chuyển hàng hải chủ chốt cho khoảng 20% dầu mỏ và khí hóa lỏng toàn cầu. Iran tái áp đặt phong tỏa eo biển sau khi thoả thuận ngừng bắn thất bại, gây gián đoạn các tàu thương mại và khiến giá năng lượng tăng cao, góp phần làm trầm trọng hơn sức ép lạm phát toàn cầu.

Hai giai đoạn đàm phán theo đề xuất của Trump

Tổng thống Mỹ xác định hai giai đoạn trọng tâm trong việc giải quyết xung đột. Giai đoạn đầu tiên là mở lại Eo Hormuz để các tàu có thể lưu thông tự do mà không bị thu phí hay kiểm soát quá mức bởi Iran, điều Mỹ không chấp nhận. Trump đề cập khả năng việc này có thể được thực hiện "ngay trong ngày mai" nếu đạt được thỏa thuận.

Giai đoạn tiếp theo là phi hạt nhân hóa Iran, vấn đề được Mỹ và các nước phương Tây quan tâm đặc biệt do nghi ngờ Tehran phát triển vũ khí hạt nhân, trong khi Iran khẳng định chương trình hạt nhân chỉ phục vụ mục đích dân sự.

Cuộc đối đầu kéo dài và các bước đi ngoại giao lẫn quân sự

Mỹ đã áp đặt phong tỏa hàng hải chống Iran, tạm ngừng trong thời gian ngừng bắn nhưng được tái triển khai khi xung đột bùng phát trở lại. Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận tính đến ngày 3/8 đã kiểm soát chặt chẽ khu vực, với 44 tàu thương mại bị điều hướng, hai tàu bị vô hiệu hóa và hai tàu khác bị kiểm tra.

Tổng thống Trump nhiều lần đe dọa sẽ triển khai các cuộc tấn công quân sự quy mô lớn nhằm vào Iran, thậm chí gọi đây là "cuộc tấn công lớn nhất kể từ Thế chiến II", nhưng sau đó ông lại hoãn kế hoạch này, nhấn mạnh những dấu hiệu tiến triển trong đàm phán. Tuy nhiên, cả hai bên vẫn chưa thể duy trì được lệnh ngừng bắn, do các cuộc đụng độ và phản công tiếp tục xảy ra.

Trước đó, Trump từng tuyên bố sẽ hủy bỏ kế hoạch tấn công nhằm mang lại lợi ích cho thế giới và sự tồn tại của Iran thịnh vượng, đề cập đến một thỏa thuận có thể nhanh chóng được thực hiện để mở lại lưu thông qua Eo Hormuz và chấm dứt mối đe dọa hạt nhân từ phía Iran.

Tuyên bố và thông tin từ các bên cho thấy cuộc chiến thời gian qua đã làm nóng lên tình hình khu vực và ảnh hưởng đến thị trường năng lượng toàn cầu, đang đứng trước khả năng đàm phán tái thiết hòa bình nhưng vẫn tiềm ẩn nguy cơ bùng phát cường độ xung đột cao hơn nếu không có thỏa thuận cuối cùng.

Đối chiếu nguồn

Bài tổng hợp từ 4 nguồn độc lập. 0/1 số liệu được ít nhất 2 nguồn xác nhận. 1 số liệu chỉ xuất hiện ở bản tổng hợp, cần đối chiếu thêm.

• France 24 Middle East
• France 24
• South China Morning Post
• SCMP China

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Tổng hợp từ các nguồn tin uy tín. Kiểm duyệt của toà soạn Ganday.