Trump đặt điều kiện mới cho thỏa thuận hạt nhân Mỹ - Saudi Arabia
Nội dung thỏa thuận và những lo ngại an ninh
Thỏa thuận cho phép các công ty Mỹ tham gia sâu rộng vào chương trình năng lượng hạt nhân của Saudi Arabia, bao gồm khả năng xây dựng cơ sở làm giàu uranium do Mỹ dẫn dắt sau nghiên cứu chung. Đây là một nước đi chiến lược, giúp Riyadh đa dạng hóa nguồn năng lượng và tăng cường vị thế trong khu vực.
Tuy nhiên, thỏa thuận lại không áp dụng các tiêu chuẩn “vàng” như cấm làm giàu uranium hay tái xử lý nhiên liệu hạt nhân, cũng như không có cam kết kiểm tra định kỳ gắt gao từ Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA). Điều này làm dấy lên lo ngại Saudi Arabia có thể tận dụng công nghệ dân sự để phát triển vũ khí hạt nhân trong tương lai.
Trong khi các quan chức Mỹ, trong đó có Ngoại trưởng Marco Rubio, khẳng định có các biện pháp đảm bảo không dẫn tới phổ biến hạt nhân, các nhà quan sát và nhóm vận động chống phổ biến vũ khí hạt nhân cảnh báo đây là tiền lệ nguy hiểm và thiếu minh bạch, làm suy yếu vai trò giám sát toàn cầu.
Bối cảnh địa chính trị vùng Vịnh và ảnh hưởng về quan hệ ngoại giao
Thỏa thuận hạt nhân diễn ra trong bối cảnh gia tăng căng thẳng tại vùng Vịnh khi Iran tăng cường các cuộc tấn công bằng tên lửa và drone nhằm vào các đồng minh của Mỹ như Saudi Arabia, cũng như siết chặt kiểm soát eo biển Hormuz, tuyến xuất khẩu dầu khí trọng yếu. Saudi Arabia chịu tổn thất nặng nề từ các cuộc tấn công này và tìm kiếm sự hỗ trợ đa phương, trong đó có hợp tác hạt nhân với Mỹ.
Trước đó, Mỹ từng muốn đẩy mạnh gói hợp tác phòng thủ và phát triển hạt nhân với Saudi, kèm theo điều kiện Riyadh thiết lập quan hệ ngoại giao với Israel. Tuy nhiên, chiến dịch quân sự của Israel sau vụ tấn công của Hamas tại Gaza đã khiến kế hoạch bị đình trệ do thái độ cứng rắn của Thái tử Mohammed bin Salman về việc bình thường hóa quan hệ với Israel.
Với tuyên bố mới của Trump, Saudi Arabia được đặt vào vị trí khó khăn khi vừa phải ứng phó thách thức an ninh từ Iran vừa đối mặt với áp lực ngoại giao để thúc đẩy hòa giải Israel-Palestine, điều mà cho tới nay vẫn chưa hiện thực.
Những điều rút ra từ bài viết
- Thỏa thuận hạt nhân Mỹ - Saudi có thể mở rộng khả năng làm giàu uranium tại Saudi Arabia.
- Tuyên bố mới của Trump liên kết thỏa thuận với bình thường hóa quan hệ Saudi - Israel gây bất ngờ và làm phức tạp quan hệ vùng Vịnh.
- Thỏa thuận thiếu các biện pháp kiểm soát chặt chẽ, làm dấy lên nguy cơ phổ biến vũ khí hạt nhân.
- Căng thẳng an ninh vùng Vịnh với Iran là bối cảnh chính thúc đẩy hợp tác Mỹ - Saudi.
- Saudi Arabia vẫn giữ quan điểm chỉ bình thường hóa với Israel khi có tiến triển về thành lập nhà nước Palestine.
Nguồn tham khảo
- Financial Times - Trump throws controversial US-Saudi Arabia nuclear pact into doubt
- Financial Times - Trump says Saudi nuclear deal depends on relations with Israel
- Al Ahram - ASEAN calls for open straits as US-Iran war casts shadow - Region - World - Ahram Online
- Al Ahram - ASEAN calls for open straits as US-Iran war casts shadow - Region - World - Ahram Online
- Al Ahram - Trump claims Saudi nuclear deal contingent on recognizing Israel - Region - World - Ahram Online
- The Washington Post - Trump adds condition to nuclear deal with Saudi Arabia, throwing pact into doubt
Đối chiếu nguồn
Bài tổng hợp từ 2 nguồn độc lập.
- Financial Times
- The Washington Post
Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Ganday.
