Trump dọa không giúp NATO, căng thẳng Mỹ-Iran leo thang

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 22-23/6 đưa ra cảnh báo mạnh mẽ, tuyên bố Washington có thể từ chối hỗ trợ các nước NATO khi cần thiết, đồng thời gửi thêm tín hiệu cứng rắn tới Iran trong bối cảnh đàm phán hòa bình đang ở giai đoạn nhạy cảm.

Trump cảnh báo NATO: "Chúng ta có thể nói điều đó với họ"

Tại cuộc họp báo ở Phòng Bầu dục ngày 22/6, Tổng thống Trump đặt thẳng vấn đề về nghĩa vụ hỗ trợ lẫn nhau trong NATO. Ông nêu rõ sự bất bình khi Mỹ đã chi nhiều tiền cho liên minh, song một số thành viên lại từ chối hợp tác khi Washington cần.

"Chúng ta đã chi rất nhiều tiền. Nhưng khi chúng ta cần họ giúp một việc nhỏ, họ lại nói không, chúng tôi không muốn giúp", ông Trump phát biểu theo AFP.

"Thật là một điều ngu ngốc khi nói như vậy, bởi vì chúng ta hoàn toàn có thể nói điều đó với họ nếu muốn, và chúng ta có thể sẽ làm vậy", ông nói thêm.

Những phát ngôn này xuất hiện trong bối cảnh căng thẳng Mỹ-NATO đã âm ỉ nhiều năm và bùng phát rõ hơn sau chiến dịch quân sự của Mỹ nhằm vào Iran. Cụ thể, một số quốc gia thành viên NATO từ chối cho máy bay quân sự Mỹ sử dụng không phận để tấn công Iran. Đến tháng 4, các nước trong liên minh cũng không ủng hộ kế hoạch phong tỏa các cảng Iran mà Washington đề xuất.

Bộ trưởng Hegseth: NATO phải là "con đường hai chiều"

Song song với tuyên bố của ông Trump, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth tại cuộc họp bộ trưởng quốc phòng NATO ở Brussels (Bỉ) cũng thông báo Washington sẽ tiến hành rà soát toàn diện sự hiện diện quân sự của Mỹ tại châu Âu.

Ông Hegseth cảnh báo lực lượng Mỹ có thể bị cắt giảm tại những nước không đáp ứng mục tiêu chi tiêu quốc phòng, đồng thời nhấn mạnh NATO trong tương lai phải là "con đường 2 chiều" đối với Washington.

"Đây là một cuộc đánh giá thực chất. Đây là một cuộc đánh giá mà một số quốc gia sẽ thất bại, trong khi những nước khác sẽ vượt qua xuất sắc", ông Hegseth tuyên bố theo The Guardian.

Chính quyền ông Trump đặt mục tiêu các thành viên NATO ở châu Âu phải nâng chi tiêu quốc phòng lên 3,5% GDP vào năm 2035. Hầu hết các nước thành viên, ngoại trừ Tây Ban Nha, đã nhất trí về nguyên tắc với mục tiêu này tại hội nghị thượng đỉnh NATO ở The Hague (Hà Lan) năm 2025.

Bất chấp những căng thẳng nêu trên, Tổng thống Trump vẫn dự kiến tham dự hội nghị thượng đỉnh NATO tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ vào tháng tới.

Thông điệp cứng rắn với Iran, hé lộ về đàm phán

Cũng tại cuộc họp báo, ông Trump tiếp tục phát đi tín hiệu cứng rắn với Iran trong lúc hai bên đang hướng tới một giải pháp hòa bình lâu dài sau hơn 3 tháng xung đột.

"Nếu Iran không thực hiện đúng thỏa thuận, hoặc nếu họ cư xử không đúng mực, tôi sẽ làm những gì mình phải làm", ông Trump nói với các phóng viên.

Tổng thống Mỹ cũng đánh giá cao hiệu quả của biện pháp phong tỏa cảng biển Iran, cho rằng đây còn tác động hơn cả các cuộc không kích. "Tôi nghĩ việc phong tỏa có tác động lớn hơn việc thả bom. Chúng tôi có thể thiết lập lại điều đó chỉ trong khoảng 15 phút", ông khẳng định. Bộ trưởng Hegseth, có mặt tại Nhà Trắng khi đó, xác nhận quân đội Mỹ sẵn sàng hành động ngay lập tức nếu cần.

Tuần trước, Mỹ và Iran đã ký một bản ghi nhớ đặt nền móng cho các cuộc đàm phán hòa bình. Theo Phó Tổng thống Mỹ JD Vance, giới lãnh đạo Iran đã đồng ý mời các thanh sát viên của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) tới các cơ sở hạt nhân, và ông Vance mô tả đây là "bước đầu tiên hướng tới quá trình phi hạt nhân hóa hoàn toàn hoặc chấm dứt chương trình hạt nhân của Iran".

Ông Trump cũng bày tỏ tin tưởng Iran sẽ chấp nhận các cuộc thanh sát hạt nhân quy mô lớn, đồng thời cho biết số tiền tài sản Iran được phá băng theo bản ghi nhớ sẽ được dùng để mua thực phẩm từ Mỹ. Tuy nhiên, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Iran Abdolnaser Hemmati bác bỏ điều này, nói rằng Tehran không có nghĩa vụ phải mua hàng nông nghiệp từ Washington và số tiền được giải phóng có thể dùng cho các mặt hàng không nằm trong danh mục trừng phạt.

Ngoài ra, ông Trump còn bày tỏ tin tưởng ông có thể tháo gỡ bất đồng về việc Israel từ chối rút quân khỏi miền nam Li Băng - một điểm nghẽn có thể ảnh hưởng đến thỏa thuận hòa bình với Iran. "Tôi là người giải quyết vấn đề. Tôi giải quyết các vấn đề rất nhanh, kể cả với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu", ông nói. Trước đó cùng ngày, ông Netanyahu tái khẳng định Israel hiện không có ý định rút quân khỏi Li Băng.

Theo Thanh Niên, Dân Trí, VnExpress