Trump hoãn tấn công lớn Iran, mở lại đàm phán mới vào thứ Hai

Trump hoãn tấn công, chuyển sang đàm phán ngoại giao

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tuyên bố hoãn kế hoạch thực hiện một cuộc tấn công quy mô lớn nhằm vào Iran, mà ông mô tả là "đợt tấn công lớn nhất kể từ Thế chiến II", để theo đuổi một giải pháp ngoại giao qua các đàm phán sẽ bắt đầu vào thứ Hai. Ông nhấn mạnh rằng Mỹ sẽ ưu tiên đàm phán dưới hình thức thương lượng hơn là hành động quân sự, mà theo ông có thể liên quan đến các đối tác khu vực như Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Qatar cũng như Iran.

Phát biểu trên chuyên cơ Air Force One, Trump khẳng định ông đã nhận được yêu cầu từ Iran cùng một số quốc gia vùng Vịnh xin hoãn các cuộc không kích và ông tin rằng một thỏa thuận ngoại giao đang trong tầm tay. Tuy nhiên, ông không công bố chi tiết về địa điểm hay thành phần tham gia các cuộc đàm phán, mà chỉ cho biết mục tiêu ban đầu sẽ là giải quyết các vấn đề liên quan eo biển Hormuz, tuyến đường quan trọng đối với thương mại và nguồn cung năng lượng toàn cầu, sau đó mới chuyển sang thảo luận về chương trình hạt nhân của Iran.

Ý nghĩa của eo biển Hormuz và thỏa thuận với Oman

Eo biển Hormuz là tuyến hàng hải chiến lược, qua đó vận chuyển khoảng 20% dầu và khí đốt tự nhiên hóa lỏng trên thế giới. Từ khi xung đột bùng phát, Iran đã thắt chặt kiểm soát tuyến đường này, từ chối quyền lưu thông tự do ban đầu và yêu cầu áp dụng khoản phí vận chuyển khiến căng thẳng leo thang. Một thỏa thuận trước đó nhằm tái mở cửa tuyến đường này đã thất bại, dẫn đến đợt giao tranh căng thẳng hồi tháng trước.

Trong bối cảnh đó, Iran thông báo đang gần hoàn tất một thỏa thuận với Oman để thiết lập một tuyến đường hàng hải mới qua eo biển Hormuz, được cả hai bên chấp nhận, có thể không theo hướng bắc hay nam truyền thống mà là một tuyến đường mới bảo đảm các quyền chủ quyền của mỗi nước cùng lợi ích an ninh quốc gia. Tuy nhiên, Tehran khẳng định việc thiết lập tuyến đường này không đồng nghĩa với việc mở cửa hoàn toàn eo biển.

Giới chức quốc tế cũng đang cảnh báo về tình hình bất ổn khi có báo cáo vụ nổ gần một tàu chở dầu ngoài khơi bờ biển Oman, tình trạng được các cơ quan hàng hải Anh theo dõi nhằm đảm bảo an toàn cho các hoạt động lưu thông trên vùng biển này.

Động thái từ các bên và tác động đến tình hình khu vực

Căng thẳng tại Trung Đông đang duy trì ở mức cao với các cuộc giao tranh bùng phát giữa Mỹ và Iran, cũng như tấn công lan rộng từ các quốc gia khu vực sang cả Biển Đỏ và Địa Trung Hải. Iran tiếp tục đóng cửa eo biển Hormuz trong khi Mỹ và Israel duy trì các biện pháp quân sự để kiểm soát và phong tỏa các cảng biển Iran nhằm gây áp lực.

Trong khi đó, Saudi Arabia cũng đã vận động Mỹ ưu tiên giải pháp đàm phán, nỗ lực giảm nhiệt tình hình và hướng đến một lệnh ngừng bắn có thể tạo nền tảng cho khả năng hòa giải lâu dài. Saudi Arabia, UAE và Qatar đều được nhắc đến trong các cuộc điện đàm và yêu cầu hoãn tấn công của Trump.

Tuy nhiên, Israel vẫn cảnh báo sẽ duy trì các lựa chọn quân sự, sẵn sàng hành động nếu Iran tiếp tục chương trình hạt nhân hay phát triển các năng lực tên lửa đạn đạo. Các liên minh Mỹ - Israel vẫn tập trung vào việc kết hợp áp lực kinh tế, chiến tranh tâm lý và quân sự để kiểm soát căng thẳng.

Iran cam kết ghi nhớ hòa giải và tiếp tục đàm phán

Đại diện Iran nhấn mạnh cam kết đối với bản ghi nhớ hợp tác ký kết với Mỹ vào tháng 6, coi đây là nền tảng chính trong chính sách đối ngoại tương lai của nước này. Lãnh đạo Iran đề nghị các bên phải bắt buộc đối tác tuân thủ đúng các điều khoản ký kết để đảm bảo an ninh khu vực và quốc gia.

Thêm vào đó, các cuộc đàm phán song phương giữa Iran và Oman về tuyến đường hàng hải mới được báo cáo gần hoàn tất, đồng thời giới chức Iran duy trì liên lạc với các nước vùng Vịnh như Saudi Arabia và Pakistan để thúc đẩy các nỗ lực ngoại giao chung.

Trong khi đó, các hoạt động phong tỏa hải quân của Mỹ tiếp tục được thực thi bằng việc chuyển hướng hơn 30 tàu thương mại khỏi các cảng Iran và tăng cường sự hiện diện quân sự tại vùng biển Ả Rập, bao gồm việc triển khai tàu sân bay USS Abraham Lincoln cùng máy bay chiến đấu F-35C.

Tình hình giá dầu và thị trường ảnh hưởng từ cuộc xung đột

Thông tin Trump chuyển hướng ưu tiên ngoại giao làm cho giá dầu giảm mạnh trong phiên giao dịch châu Á, với giá dầu thô West Texas Intermediate giảm gần 5%, xuống còn khoảng 80,72 USD mỗi thùng. Đây là tín hiệu tích cực trong bối cảnh lo ngại về sự gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung năng lượng toàn cầu liên quan đến xung đột tại Trung Đông, giúp giảm bớt áp lực lạm phát và quan ngại về an ninh năng lượng.

Những diễn biến này tiếp tục phản ánh sự phức tạp và biến động liên tục của cuộc xung đột Mỹ - Iran cũng như tác động lan rộng trên cả khu vực và thị trường toàn cầu.

Đối chiếu nguồn

Bài tổng hợp từ 4 nguồn độc lập. 0/2 số liệu được ít nhất 2 nguồn xác nhận. 1 số liệu chỉ xuất hiện ở bản tổng hợp, cần đối chiếu thêm.

• Dhaka Tribune
• Al Jazeera
• The National
• Gulf News

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Tổng hợp từ các nguồn tin uy tín. Kiểm duyệt của toà soạn Ganday.