Trump khẳng định đàm phán với Iran vẫn tiếp diễn, cảnh báo 'lần cuối trước khi bị truất phế'

Đàm phán Mỹ - Iran giữa bối cảnh căng thẳng leo thang

Ngày 3/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định các cuộc đàm phán với Iran vẫn đang diễn ra dù chính phủ Iran một mực phủ nhận. Ông nhấn mạnh rằng đây là "lần cuối cùng" mà Tehran có cơ hội ký một thỏa thuận tích cực nhằm tránh các đòn tấn công có thể được gọi là "truất phế". Trump cho biết ông đồng ý tiếp tục thúc đẩy các cuộc đàm phán theo yêu cầu của Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Qatar và nhiều quốc gia trong khu vực.

Trước đó, Iran tuyên bố đang đàm phán với Oman về việc đảm bảo hoạt động vận chuyển hàng hóa qua Eo Hormuz thay vì trực tiếp đàm phán với Mỹ. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran, Esmaeil Baqaei, nhấn mạnh các cuộc thương lượng chỉ tập trung vào việc thiết lập một tuyến vận chuyển an toàn cho cả hai bên mà không mở lại hoàn toàn Eo Hormuz. Tehran muốn duy trì quyền kiểm soát và thu phí việc qua lại eo này, tuy nhiên Mỹ phản đối mạnh mẽ việc này, kiên quyết bảo vệ việc lưu thông tự do qua eo biển chiến lược này.

Mục tiêu trọng tâm: mở lại Eo Hormuz và phi hạt nhân hóa Iran

Trump cho biết trọng tâm của đàm phán là mở lại Eo Hormuz, điều mà ông kỳ vọng có thể thực hiện "ngay ngày mai", cùng với việc tiến tới phi hạt nhân hóa Iran. Tổng thống Mỹ khẳng định việc này là bắt buộc vì chương trình hạt nhân của Iran bị cáo buộc nhằm phát triển vũ khí, dù Tehran phủ nhận và nói rằng chương trình chỉ phục vụ mục đích dân sự.

Sau hơn 5 tháng chiến tranh kể từ 28/2 khi Mỹ và Israel tiến hành các đòn tấn công bất ngờ vào Iran, tình hình vẫn còn nhiều bất ổn. Iran vẫn duy trì khả năng phóng tên lửa và máy bay không người lái vào các mục tiêu của Mỹ và đồng minh trong khu vực cũng như tích trữ uranium làm giàu. Trong khi đó, các nỗ lực ngừng bắn trước đó đều thất bại, khiến Eo Hormuz trở thành điểm nóng trong xung đột.

Căng thẳng gia tăng với các sự cố trên Eo Hormuz

Trong bối cảnh căng thẳng leo thang, Cơ quan Hàng hải và Thương mại Vương quốc Anh (UKMTO) thông báo rằng một tàu hàng đã bị bắn trúng bởi một vật thể chưa xác định ở Eo Hormuz, gần bờ biển Oman. Vụ việc xảy ra cách cảng Al Khasab khoảng 20 hải lý về phía đông bắc. Hiện chưa có thông tin chính thức về thiệt hại hay thương vong và chưa có nhóm nào nhận trách nhiệm.

Hãng thông tấn ghi nhận sự trở lại của các hoạt động phong tỏa từ phía Iran, khi nước này áp đặt việc kiểm soát nghiêm ngặt các hành trình trên tuyến đường vận chuyển dầu chính, đẩy Mỹ phải triển khai các biện pháp phong tỏa ngược lại các cảng của Iran nhằm bóp nghẹt nguồn cung. Trump thậm chí cảnh báo rằng Mỹ sẽ không cho phép Iran thu phí qua lại tại Eo Hormuz và giữ "toàn quyền kiểm soát" khu vực này.

Bối cảnh chính trị và các ảnh hưởng khu vực

Bên cạnh những diễn biến trên, phân tích từ Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) nhận định lãnh đạo tối cao Iran, Mojtaba Khamenei, đang giảm ảnh hưởng của các quan chức ôn hòa tại chính quyền để kiểm soát nghiêm ngặt hơn chính sách đối ngoại trong cuộc chiến hiện nay. Trong khi đó, các đồng minh trong khu vực, cùng với các quốc gia như Trung Quốc, cũng quan ngại về tình trạng phong tỏa kéo dài hoặc khai thác hạn chế tuyến đường chiến lược này.

Trước những áp lực quốc tế, Trump cho biết từng được các bên trong khu vực, kể cả Iran, đề nghị hoãn các đòn tấn công dữ dội hơn có thể được xem là "lớn nhất kể từ Thế chiến II". Tuy nhiên, ông vẫn cảnh báo rằng phi hạt nhân hóa là điều "phải xảy ra" để duy trì an ninh khu vực và toàn cầu.

Đối chiếu nguồn

Bài tổng hợp từ 4 nguồn độc lập. 0/1 số liệu được ít nhất 2 nguồn xác nhận. 1 số liệu chỉ xuất hiện ở bản tổng hợp, cần đối chiếu thêm.

• The Daily Star
• Gulf News
• Bangkok Post
• The Hindu International

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Tổng hợp từ các nguồn tin uy tín. Kiểm duyệt của toà soạn Ganday.