Trump ra tối hậu thư 60 ngày, đàm phán Mỹ-Iran bị hoãn

Trump đặt "tối hậu thư" 60 ngày cho Iran

Phát biểu hôm 19/6 tại lễ ra mắt chuyên cơ Không lực Một mới do Qatar tặng, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố vẫn còn khả năng đạt thỏa thuận với Tehran, nhưng nhấn mạnh thời gian không còn nhiều.

"Trong vòng 60 ngày, chúng ta phải đạt được một thỏa thuận, nếu không chúng tôi sẽ làm những điều khiến họ không vui đâu", ông Trump phát biểu, đồng thời cho biết ông không kỳ vọng mọi chuyện phải đi đến giai đoạn đó.

Ông cũng gắn bất kỳ kịch bản leo thang nào trong tương lai với an ninh hàng hải tại eo biển Hormuz, cảnh báo rằng các chủ tàu trị giá hàng tỷ USD sẽ không chấp nhận tên lửa hay thủy lôi đe dọa tuyến đường vận chuyển dầu huyết mạch này.

Nhà lãnh đạo Mỹ cũng khẳng định quân đội nước này đã đạt kết quả sau chiến dịch nhằm vào Iran, tuyên bố đã vô hiệu hóa lực lượng hải quân, không quân và hệ thống radar của Tehran chỉ trong khoảng một tuần. Ông dự báo giá dầu sẽ giảm xuống mức thấp trong thời gian tới.

Bản ghi nhớ 14 điểm và vòng đàm phán bị hoãn

Trước đó, Mỹ và Iran đã xác nhận ký kết bản ghi nhớ hiểu biết (MOU) theo hình thức trực tuyến, có hiệu lực ngay lập tức. MOU gồm 14 điểm, trong đó có điều khoản yêu cầu chấm dứt ngay lập tức giao tranh trên tất cả các mặt trận, bao gồm cả Lebanon. Sau khi ký kết, hai bên có 60 ngày để đàm phán các vấn đề còn tồn đọng, gồm chương trình hạt nhân Iran và việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt.

Theo kế hoạch ban đầu, phái đoàn Iran do Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf dẫn đầu và phái đoàn Mỹ do Phó Tổng thống JD Vance dẫn đầu sẽ gặp nhau tại Thụy Sĩ vào ngày 19/6 để tiến hành vòng đàm phán kỹ thuật đầu tiên. Tuy nhiên, cuộc gặp đã bị hoãn lại.

Bộ Ngoại giao Thụy Sĩ xác nhận việc hoãn này và cho biết họ vẫn sẵn sàng tạo điều kiện cho các cuộc thảo luận tiếp theo. Phát ngôn viên Nhà Trắng cũng xác nhận Phó Tổng thống Vance sẽ không đến Thụy Sĩ như kế hoạch.

Iran đặt điều kiện trước khi nối lại đàm phán

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei ngày 19/6 cho biết Tehran rút khỏi vòng đàm phán tại Thụy Sĩ sau khi giao tranh tái diễn giữa Israel và lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn tại Lebanon, đe dọa làm đổ vỡ các nỗ lực ngoại giao.

Ông Baghaei khẳng định vòng đàm phán tiếp theo không còn cấp bách vì MOU đã được ký trực tuyến, nhưng nhấn mạnh đàm phán chỉ có thể nối lại khi một số điều khoản chính của thỏa thuận 14 điểm được đáp ứng. Các điều kiện mà Iran đặt ra gồm:

• Chấm dứt xung đột tại Lebanon
• Dỡ bỏ lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các cảng của Iran
• Cho phép tàu thuyền qua eo biển Hormuz an toàn, không bị tính phí
• Chấm dứt các lệnh trừng phạt đối với Iran và giải phóng tài sản của nước này

Truyền thông Mỹ dẫn lời một nhà ngoại giao am hiểu vấn đề cho biết Iran yêu cầu đảm bảo xung đột ở Lebanon chấm dứt trước khi nối lại đàm phán tại Thụy Sĩ. Nhà ngoại giao này mô tả các cuộc đàm phán đang "tạm thời bị hoãn sau các cuộc tấn công của Israel vào Lebanon", nhưng không nêu thời điểm cụ thể để nối lại.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố Mỹ có "cam kết và trách nhiệm chấm dứt xung đột trên mọi mặt trận, bao gồm cả ở Lebanon", đồng thời cảnh báo bất kỳ vi phạm nào đối với MOU sẽ bị quy trách nhiệm cho Washington.

Iran bác bỏ thông tin mời IAEA kiểm tra toàn bộ cơ sở hạt nhân

Ông Baghaei cũng phủ nhận các báo cáo cho rằng Iran đã mời Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) đến kiểm tra toàn bộ các cơ sở hạt nhân. Ông xác định IAEA sẽ không được tiếp cận các địa điểm đã bị Mỹ và Israel tấn công, nhưng có thể tiếp tục giám sát các địa điểm khác như cơ sở Bushehr ở miền nam Iran. Người phát ngôn này cũng lưu ý Iran sẽ duy trì hiện trạng chương trình hạt nhân cho đến khi đạt được thỏa thuận cuối cùng, đúng như nội dung MOU đã ký.

Israel sẵn sàng ngừng bắn với Hezbollah

Trong bối cảnh đó, Đại sứ Israel tại Mỹ Yechiel Leiter cho biết nước này sẵn sàng tôn trọng lệnh ngừng bắn nếu Hezbollah cũng chấm dứt các cuộc tấn công. "Israel vẫn cam kết mạnh mẽ đối với một lệnh ngừng bắn ngay lập tức. Nếu Hezbollah tôn trọng thỏa thuận và chấm dứt các hành động thù địch của mình, họ sẽ nhận lại sự yên lặng", ông Leiter viết trên mạng xã hội X.

Một quan chức Mỹ và một nhà ngoại giao Vùng Vịnh đều xác nhận Israel và Hezbollah đã đạt được một thỏa thuận ngừng bắn mới thông qua các nỗ lực trung gian có sự tham gia của Mỹ và Qatar. Tehran từ lâu đã yêu cầu bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải có điều khoản buộc Israel chấm dứt chiến dịch quân sự nhằm vào Hezbollah, và MOU 14 điểm cũng nêu rõ lệnh ngừng bắn sẽ mở rộng sang Lebanon.

Về phía Iran, ông Ghalibaf cảnh báo: "Nếu đối phương tìm cách lấn lướt quá mức, chúng tôi đã chứng minh được rằng ngón tay của chúng tôi đang đặt trên cò súng và chúng tôi không hề do dự trong việc đưa ra một đòn phản công dữ dội".

Theo VnExpress, Thanh Niên, Dân Trí, Tuổi Trẻ, VietnamNet