Trump tuyên bố đàm phán mới với Iran bắt đầu sau khi hoãn kế hoạch tấn công lớn

Trump quyết định tạm dừng tấn công lớn, chuyển sang đàm phán với Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa tuyên bố sẽ bắt đầu các cuộc đàm phán mới với Iran vào thứ Hai sau khi tạm hoãn kế hoạch tấn công quy mô lớn mà ông mô tả là lớn nhất kể từ Thế chiến II. Ngay trước đó, Trump đã cân nhắc các đòn đánh nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran và nhiều mục tiêu khác trong khu vực, đồng thời đặt các đại sứ quán Mỹ trong tình trạng cảnh báo cao. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng các bên đã xin tạm hoãn cuộc tấn công để mở ra cơ hội cho một giải pháp ngoại giao khả thi.

Trump tiết lộ cuộc đàm phán sẽ tập trung vào vấn đề kiểm soát và an toàn tại Eo biển Hormuz, một tuyến vận chuyển quan trọng cho nguồn cung năng lượng toàn cầu, trước khi hướng đến mục tiêu phi hạt nhân hóa Iran. Tổng thống Mỹ cũng khẳng định các đối tác vùng Vịnh gồm Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Qatar đã đề nghị ông đình chỉ đòn tấn công để theo đuổi thỏa thuận ngoại giao.

Những diễn biến tại Eo biển Hormuz và thỏa thuận gần kề giữa Iran và Oman

Eo biển Hormuz từ lâu là điểm nóng chiến lược khi đây là tuyến vận chuyển hàng đầu vận chuyển khoảng 20% sản lượng dầu và khí thiên nhiên hóa lỏng toàn cầu. Trước xung đột, các tàu thương mại được tự do qua lại, nhưng kể từ khi chiến tranh bùng nổ, Iran đã đóng cửa eo biển này, khăng khăng kiểm soát và thu phí vận chuyển, khiến căng thẳng leo thang.

Ngày 3/8, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, ông Esmaeil Baqaei, xác nhận đàm phán với Oman, quốc gia nằm ở phía bên kia eo biển, đang tiến đến giai đoạn cuối về một tuyến vận chuyển mới mà hai bên cùng chấp nhận. Ông Baqaei nhấn mạnh kết quả này không đồng nghĩa với việc mở cửa lại Eo biển Hormuz theo cách trước đây mà tập trung tôn trọng quyền chủ quyền và lợi ích an ninh của cả hai quốc gia.

Cũng trong ngày này, một vụ nổ được báo cáo gần một tàu chở dầu ngoài khơi Oman, tuy nhiên tàu và thủy thủ đoàn vẫn an toàn, cho thấy rằng khu vực vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro an ninh cao.

Bối cảnh xung đột và quan điểm các bên liên quan

Xung đột giữa Mỹ và Iran bùng phát từ ngày 28/2, khi Mỹ phối hợp cùng Israel tiến hành các cuộc tấn công bất ngờ vào nhiều địa điểm ở Iran. Mặc dù có những giai đoạn tạm lắng nhờ ngoại giao bán chính thức, chiến sự vẫn âm ỉ và đôi lúc leo thang căng thẳng, đặc biệt khi Iran siết chặt kiểm soát tuyến đường biển huyết mạch.

Đại diện quốc hội Iran, ông Hassan Ghashghavi, cho biết các bên đang cố gắng hồi sinh bản ghi nhớ đã ký kết hồi tháng 6, vốn đưa ra các bước đầu để tiến đến một thỏa thuận tổng thể hơn, trong đó bao gồm cả vấn đề tại Eo biển Hormuz. Chủ tịch quốc hội Iran, ông Masoud Pezeshkian, cũng kêu gọi giữ vững các cam kết đã ký giữa các bên.

Trong khi đó, các quan chức Saudi Arabia, bao gồm Thái tử Mohammed bin Salman, ngày 2/8 kêu gọi Mỹ ưu tiên giải pháp đối thoại và nỗ lực đạt được lệnh ngừng bắn nhằm ổn định khu vực Trung Đông, đồng thời cảnh báo nguy cơ xung đột lan rộng sẽ đe dọa an ninh toàn cầu.

Khả năng và thách thức phía trước

Mặc dù Mỹ và Iran đã đưa ra các tín hiệu tích cực trong việc mở lại đàm phán, những bất đồng chủ chốt vẫn còn lớn, nhất là liên quan đến việc kiểm soát tuyến đường biển huyết mạch và chương trình hạt nhân của Tehran. Israel tiếp tục duy trì sự chuẩn bị về quân sự và cam kết sẵn sàng can thiệp nếu Iran tái khởi động chương trình hạt nhân hay tên lửa đạn đạo.

Phiên họp đầu tiên của các cuộc đàm phán dự kiến diễn ra bí mật vào chiều thứ Hai, với chi tiết về thành phần đàm phán và địa điểm vẫn chưa được tiết lộ. Cộng đồng quốc tế đang dõi theo sát sao, kỳ vọng các bên có thể tìm được điểm chung để tránh xung đột lan rộng và đảm bảo an ninh năng lượng toàn cầu.

Giá dầu thế giới đã phản ứng tích cực với thông tin đàm phán khi giảm hơn 4% ngay trong phiên giao dịch sáng tại châu Á, với giá dầu thô Tây Texas giảm xuống còn 80,72 USD/thùng, mở ra hy vọng về một giai đoạn yên bình hơn cho thị trường dầu mỏ toàn cầu.

Toàn bộ diễn biến cho thấy bức tranh phức tạp vùng Vịnh với những bước chân ngoặt giữa nguy cơ xung đột và nỗ lực ngoại giao, trong đó điều chỉnh cách tiếp cận từ đối đầu quân sự sang thương lượng được xem là dấu hiệu quan trọng hướng đến hòa bình.

Theo Asharq Al-Awsat, Dhaka Tribune, Al Jazeera, The National

Đối chiếu nguồn

Bài tổng hợp từ 4 nguồn độc lập. 1/2 số liệu được ít nhất 2 nguồn xác nhận. 1 số liệu chỉ xuất hiện ở bản tổng hợp, cần đối chiếu thêm.

• Asharq Al-Awsat
• Dhaka Tribune
• Al Jazeera
• The National

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Tổng hợp từ các nguồn tin uy tín. Kiểm duyệt của toà soạn Ganday.