Trump tuyên bố sẽ biến eo biển Hormuz thành lãnh thổ Mỹ, Iran bác bỏ

Trump gây chú ý với tuyên bố về Hormuz

Phát biểu tại một cuộc vận động chính trị tổ chức ở học viện cảnh sát tại Garden City, bang New York hôm thứ Sáu, Tổng thống Mỹ Donald Trump bất ngờ tuyên bố ông sẽ "sớm" biến eo biển Hormuz thành lãnh thổ của nước Mỹ. "Sau khi chúng ta hoàn tất việc đánh bại Iran, nước này đang thua rất thảm hại, chẳng bao lâu nữa tôi sẽ tuyên bố eo biển Hormuz là lãnh thổ của Hoa Kỳ", ông nói, kèm theo một nụ cười. Khi được hỏi lại, ông khẳng định thêm: "Điều đó là sự thật".

Giới quan sát chưa rõ liệu phát biểu này của ông Trump là nghiêm túc hay chỉ là một tuyên bố mang tính vận động tranh cử, và liệu nó có báo hiệu một sự thay đổi chính sách thực sự của Washington trong cuộc chiến với Tehran, vốn đã kéo dài hơn 5 tháng, hay không. Tại sự kiện, ông Trump cũng nhắc lại việc Hải quân Mỹ đang duy trì phong tỏa hoàn toàn tuyến hàng hải này: "Chúng tôi đang phong tỏa. Không tàu nào được đi qua trừ khi chúng tôi muốn", ông nói trước đám đông người ủng hộ và lực lượng cảnh sát đang hò reo.

Bối cảnh cuộc chiến Mỹ - Israel với Iran

Cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran được phát động từ ngày 28/2, với mục tiêu tuyên bố là chấm dứt chương trình hạt nhân gây tranh cãi của Iran và kích động một cuộc nổi dậy trong nước nhằm lật đổ chính quyền Cộng hòa Hồi giáo. Đáp lại, Iran đã tấn công các đồng minh của Mỹ khắp Trung Đông bằng máy bay không người lái và tên lửa, đồng thời thiết lập quyền kiểm soát trên thực tế đối với phần lớn eo biển Hormuz - tuyến hàng hải huyết mạch mà trước chiến tranh có tới 1/5 lượng dầu thô và khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu đi qua.

Phía Mỹ đáp trả bằng cách thiết lập phong tỏa hải quân đối với tàu thuyền và cảng biển của Iran, nhằm bóp nghẹt nền kinh tế nước này. Hai bên hiện rơi vào thế bế tắc kéo dài nhiều tháng quanh tuyến đường thủy chiến lược này: Iran từ chối cho phần lớn tàu dân sự đi qua, còn Mỹ duy trì phong tỏa các cảng của Iran. Tình trạng đối đầu này đã khiến giá năng lượng thế giới tăng vọt, và theo giới quan sát, chi phí xăng dầu leo thang cùng hệ lụy kinh tế từ cuộc chiến nhiều khả năng sẽ là một trong những vấn đề nổi bật tại cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới ở Mỹ.

Iran phản ứng gay gắt, bác bỏ mọi tuyên bố của Trump

Ngay sau phát biểu của ông Trump, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi đã lên tiếng bác bỏ trên mạng xã hội X: "Eo biển Hormuz không thể bị chiếm đoạt bằng một dòng tweet, một tàu sân bay, một mệnh lệnh, hay một bài diễn văn vận động tranh cử". Ông nhấn mạnh Mỹ cần thừa nhận những thất bại chiến lược và nghiêm trọng mà nước này đã hứng chịu trước Iran, đồng thời khẳng định: "Iran không sợ những lời đe dọa, cũng không thể bị khuất phục bởi sự phô trương sức mạnh".

Ông Gharibabadi nói thêm: "Eo biển Hormuz đã là của Iran, hiện là của Iran, và sẽ mãi là của Iran. Eo biển này chỉ đóng và mở theo lệnh của Iran, và cho đến khi các người chấp nhận thực tế thất bại và từ bỏ những ảo tưởng, Iran sẽ tiếp tục duy trì phong tỏa". Các quan chức Iran nhiều lần khẳng định eo biển sẽ không được mở lại chừng nào Mỹ còn can thiệp tại khu vực này, còn duy trì phong tỏa hải quân, và chưa thực hiện đầy đủ các điều khoản trong thỏa thuận khung đạt được giữa Tehran và Washington hồi tháng 6.

Ông Ibrahim Zolfaqari, người phát ngôn của Bộ Tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya - cơ quan quân sự cao nhất của Iran điều phối cuộc chiến - cũng lên tiếng phủ nhận tuyên bố của Trump, khẳng định: "Không tàu thuyền nào được phép đi qua eo biển Hormuz nếu không có sự cho phép và giám sát của Iran". Trên nền tảng Truth Social của mình, ông Trump trước đó cũng tuyên bố Mỹ đang "kiểm soát hoàn toàn" eo biển Hormuz và tin rằng có thể duy trì quyền kiểm soát đó.

Những phát biểu khác của Trump tại cuộc vận động

Cũng tại sự kiện ở Garden City, ông Trump kêu gọi người dân Mỹ chấp nhận việc phải trả thêm "một chút" tiền xăng, coi đó là cái giá xứng đáng để ngăn "một quốc gia rất xấu xa" sở hữu vũ khí hạt nhân. "Những gì chúng ta đang làm là một sự phục vụ vĩ đại cho thế giới, không chỉ cho bản thân chúng ta... và chúng ta đang làm rất tốt", ông nói với đám đông, đồng thời nhắc lại rằng "không tàu nào được đi qua (phong tỏa của Mỹ ở Hormuz) trừ khi chúng tôi muốn".

Ông Trump cũng bác bỏ những lo ngại về điều kiện sinh hoạt trên tàu sân bay USS Abraham Lincoln, con tàu đã được điều tới Trung Đông phục vụ cuộc chiến với Iran. Trước đó, người thân của các quân nhân trên tàu đã chia sẻ với truyền thông quân đội Mỹ rằng binh sĩ đang phải vật lộn với điều kiện sống khó khăn và sức khỏe tâm thần suy giảm, thậm chí có báo cáo về các vụ tự tử bất thành. Tuy nhiên, ông Trump phủ nhận việc đợt triển khai tàu sân bay này - đã kéo dài 9 tháng trên biển - là quá lâu, mà ngược lại cho rằng thời gian triển khai "còn chưa đủ". Ông cũng xác nhận con tàu này sẽ được thay thế bằng một tàu sân bay khác "tương tự".

Đối chiếu nguồn

Bài tổng hợp từ 4 nguồn độc lập. 0/1 số liệu được ít nhất 2 nguồn xác nhận. 1 số liệu chỉ xuất hiện ở bản tổng hợp, cần đối chiếu thêm.

• The Punch
• Anadolu Agency
• Deutsche Welle
• Sydney Morning Herald

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Tổng hợp từ các nguồn tin uy tín. Kiểm duyệt của toà soạn Ganday.