Trung Quốc phóng tên lửa đạn đạo từ tàu ngầm hạt nhân ra Thái Bình Dương, nhiều nước lên tiếng phản đối

Ngày 6/7, Hải quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) xác nhận đã phóng thành công một tên lửa chiến lược từ tàu ngầm hạt nhân vào lúc 12h01 trưa cùng ngày. Tên lửa mang đầu đạn giả và rơi xuống vùng biển được chỉ định ở Thái Bình Dương - sự kiện nhanh chóng làm dấy lên phản ứng từ nhiều quốc gia trong khu vực, trong đó có các nước láng giềng ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương, không liên quan đến Thái Lan.

Trung Quốc khẳng định "huấn luyện thường kỳ"

Phía Trung Quốc mô tả đây là hoạt động huấn luyện định kỳ hằng năm và nhấn mạnh đã thông báo trước cho các nước liên quan. Bắc Kinh tuyên bố vụ phóng tuân thủ đầy đủ luật pháp và thông lệ quốc tế, không nhằm đe dọa hay hướng vào bất kỳ quốc gia hay mục tiêu cụ thể nào.

Trước khi vụ phóng diễn ra, truyền thông Úc đã đưa tin về việc các quan chức Trung Quốc thông báo kế hoạch cho một số chính phủ trong khu vực. Dữ liệu từ Công ty theo dõi tàu biển Starboard Maritime Intelligence của New Zealand cho thấy ba tàu theo dõi vệ tinh của Trung Quốc đã được triển khai tại nhiều vị trí trên Thái Bình Dương. Hai trong số đó rời Trung Quốc khoảng ngày 25/6 và được ghi nhận gần Liên bang Micronesia, tàu còn lại rời từ đầu tháng 5 và đang neo tại Suva, thủ đô Fiji.

Chuyên gia phân tích Mark Douglas của Starboard cho biết các tàu này mang theo chảo vệ tinh cỡ lớn, thường dùng để thu thập dữ liệu từ các vụ phóng tên lửa và hoạt động không gian. Ông nhận định vụ thử đã được lên kế hoạch từ khá lâu, căn cứ vào thời điểm các tàu xuất phát. Tuy nhiên, ông cũng chỉ ra điểm "đáng chú ý": thông báo của Bắc Kinh được đưa ra đúng ngày Úc và Fiji ký liên minh quốc phòng chung.

Cùng ngày diễn ra vụ phóng, Trung Quốc và Nga cũng bắt đầu cuộc tập trận chung trên vùng biển ngoài khơi thành phố Thanh Đảo, tỉnh Sơn Đông.

Làn sóng phản ứng từ các nước trong khu vực

Phát biểu tại Fiji ngay sau sự kiện, Ngoại trưởng Úc Penny Wong gọi vụ phóng là hành động "gây bất ổn" cho khu vực, trong bối cảnh Trung Quốc đang tăng tốc hiện đại hóa quân sự thiếu minh bạch. "Vụ thử tên lửa diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc đang tăng cường quân sự với tốc độ nhanh chóng, thiếu minh bạch và không đưa ra những đảm bảo về mục đích như khu vực kỳ vọng", bà Wong nói trước báo giới.

Ngoại trưởng New Zealand Winston Peters bày tỏ "quan ngại sâu sắc", đồng thời cho biết chính phủ nước này chỉ được thông báo vài giờ trước khi vụ thử diễn ra. "Có vẻ như bất chấp sự lo ngại lâu dài của chúng tôi về loại hoạt động này, Trung Quốc vẫn thực hiện vụ thử nghiệm chỉ vài giờ sau khi thông báo cho chúng tôi", ông Peters trả lời hãng tin AP.

New Zealand cũng lưu ý rằng tên lửa được phóng vào khu vực Nam Thái Bình Dương - vùng phi hạt nhân được thiết lập theo Hiệp ước Rarotonga năm 1986. Đây là hiệp ước cấm vũ khí hạt nhân trên toàn khu vực với sự tham gia của nhiều đảo quốc Thái Bình Dương. Đáng lưu ý, chính Trung Quốc đã phê chuẩn các nghị định thư liên quan vào năm 1987, cam kết không thử vũ khí hạt nhân trong khu vực và không đe dọa sử dụng vũ khí hạt nhân nhằm vào các bên ký kết.

Nhật Bản cũng có phản ứng quyết liệt trước vụ phóng. Chính phủ Tokyo cho biết đã kiên quyết yêu cầu Bắc Kinh xem xét lại kế hoạch để đảm bảo an ninh Nhật Bản, bao gồm việc tên lửa không bay qua không phận nước này. Tuần duyên Nhật Bản được đặt trong trạng thái cảnh báo về khả năng mảnh vỡ rơi vào vùng đặc quyền kinh tế (EEZ), song hãng tin Kyodo News dẫn nguồn chính phủ xác nhận tên lửa đã rơi bên ngoài EEZ của Nhật Bản.

Bối cảnh và ý nghĩa chiến lược

Lần gần nhất Trung Quốc tiến hành thử tên lửa đạn đạo liên lục địa là vào năm 2024 - một vụ phóng hiếm hoi cũng từng vấp phải phản ứng tương tự từ cộng đồng quốc tế. Theo các nhà phân tích thời điểm đó, quả tên lửa nhiều khả năng thuộc dòng Đông Phong 31 tiên tiến, loại vũ khí có khả năng mang đầu đạn nhiệt hạch.

Vụ phóng lần này diễn ra đúng ngày Úc và Fiji ký kết liên minh quốc phòng "Đại dương Hòa bình", trong đó hai nước cam kết hỗ trợ lẫn nhau nếu một bên bị tấn công - một sự trùng hợp về thời điểm mà nhiều nhà quan sát cho là khó bỏ qua.

Theo Tuổi Trẻ, Thanh Niên