Việt Nam lần đầu có thẩm phán tại Tòa án Luật Biển quốc tế

Việt Nam lần đầu có ghế thẩm phán tại ITLOS

Ngày 18-6 (giờ địa phương), tại trụ sở Liên hợp quốc ở New York (Mỹ), PGS.TS Nguyễn Thị Lan Anh - Phó Giám đốc Học viện Ngoại giao Việt Nam - đã được bầu làm thẩm phán Tòa án Quốc tế về Luật Biển (ITLOS) nhiệm kỳ 2026-2035. Bà giành số phiếu cao nhất khu vực châu Á - Thái Bình Dương ngay trong vòng bỏ phiếu đầu tiên.

Sự kiện diễn ra trong khuôn khổ Hội nghị lần thứ 36 các quốc gia thành viên Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (SPLOS 36). Đây là lần đầu tiên Việt Nam ứng cử và có đại diện tại ITLOS kể từ khi tòa chính thức đi vào hoạt động năm 1996 - tức sau gần 30 năm.

Cùng đợt bầu này, 6 thẩm phán mới khác cũng được bầu cho nhiệm kỳ 2026-2035, đến từ Ghana, Tunisia, Nga, Hà Lan, Ấn Độ và Brazil. Tất cả 7 thẩm phán sẽ chính thức bắt đầu nhiệm kỳ từ tháng 10-2026.

Ý nghĩa với ngoại giao đa phương của Việt Nam

Bộ Ngoại giao Việt Nam nhận định kết quả này là dấu mốc mới trong đối ngoại đa phương và hội nhập pháp lý quốc tế của đất nước. Việc trúng cử với số phiếu cao, ngay sau vòng đầu tiên của một cuộc bầu cử có tính cạnh tranh cao, phản ánh sự tín nhiệm của cộng đồng quốc tế đối với vị thế và vai trò của Việt Nam tại các cơ quan Liên hợp quốc.

Theo Bộ Ngoại giao, thành công này thể hiện bước chuyển biến từ tham gia tích cực sang đóng góp ngày càng thực chất vào quá trình xây dựng, phát triển và thực thi các chuẩn mực, quy tắc chung của cộng đồng quốc tế - đồng thời khẳng định năng lực của Việt Nam trong hệ thống quản trị toàn cầu dựa trên luật lệ.

Với PGS.TS Nguyễn Thị Lan Anh, chiến thắng cá nhân này còn là sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế đối với phẩm chất, năng lực chuyên môn và uy tín của một chuyên gia pháp lý Việt Nam trên trường quốc tế. Bộ Ngoại giao khẳng định trên cương vị thẩm phán ITLOS, bà sẽ thực hiện nhiệm vụ theo các nguyên tắc độc lập và khách quan được quy định tại Quy chế của tòa, qua đó thúc đẩy thực thi hiệu quả UNCLOS và góp phần củng cố trật tự pháp lý trên biển.

Về Tòa án Quốc tế về Luật Biển (ITLOS)

ITLOS được thành lập theo UNCLOS 1982, ký kết ngày 10-12-1982 tại Vịnh Montego, Jamaica, và chính thức hoạt động từ năm 1996, đặt trụ sở tại thành phố Hamburg, Đức. Tòa có chức năng giải quyết bằng biện pháp tư pháp các tranh chấp liên quan đến việc giải thích và áp dụng Công ước.

ITLOS gồm 21 thẩm phán độc lập do các quốc gia thành viên UNCLOS bầu chọn, với nhiệm kỳ 9 năm. Thành phần thẩm phán được phân bổ theo khu vực địa lý như sau:

• Châu Á: 5 đại diện
• Châu Phi: 5 đại diện
• Mỹ Latin và Caribe: 4 đại diện
• Tây Âu và các nước khác: 4 đại diện
• Đông Âu: 3 đại diện

UNCLOS hiện có 172 thành viên, gồm 171 quốc gia, vùng lãnh thổ và Liên minh châu Âu (EU). Việt Nam phê chuẩn UNCLOS vào năm 1994.

Việt Nam chủ trì tọa đàm quốc tế về an toàn hàng hải

Trước đó, ngày 16-6, bên lề SPLOS 36, Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ đã chủ trì tọa đàm quốc tế với chủ đề "An toàn, an ninh và tự do hàng hải: Luật pháp, thách thức và hợp tác giữa các quốc gia".

Tọa đàm do 12 nước nòng cốt thuộc Nhóm Bạn bè UNCLOS tổ chức, với sự đồng bảo trợ của 5 nước thành viên khác, thu hút hơn 120 đại diện từ các nước, tổ chức quốc tế, học giả và chuyên gia nhiều khu vực. Trong số đại biểu phát biểu có đại diện từ Indonesia, Singapore, Oman, Anh, Pháp, Đức, Trung Quốc, Canada, Nam Phi, Philippines, Argentina và nhiều nước khác.

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Nguyễn Minh Vũ nhấn mạnh khi gần 90% lượng hàng hóa thế giới được vận chuyển bằng đường biển, bảo đảm thông suốt các tuyến hàng hải là nền tảng không thể thiếu của thương mại toàn cầu, an ninh năng lượng, an ninh lương thực và hòa bình bền vững.

Tọa đàm được tổ chức theo sáng kiến của Việt Nam. Điều này tiếp tục khẳng định vai trò của Việt Nam kể từ khi cùng Đức đồng khởi xướng thành lập Nhóm Bạn bè UNCLOS vào năm 2021.

Theo Tuổi Trẻ, VnExpress, Dân Trí, Thanh Niên